قطر له نړۍوالې ټولنې غوښتي، چې له افغانستان سره خپلې مرستې پراخې کړي

د طالبانو د ریاست الوزا د اقتصادي مرستیال ملا برادر په مشرۍ د طالبانو یوه پلاوي ازبکستان ته په وروستي سفر کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ، انرژۍ او ټرانسپورټ په برخو کې د همکاریو پر پراختیا خبرې وکړې.

تر دې غونډې وروسته ملا برادر اعلان وکړ، چې د برېښنا بیې به راټیټوي او ادعا یې هم وکړه چې د خبرو اترو په پایله کې د اوړي په موسم کې افغانستان ته د وارداتي برېښنا د زیاتوالي په اړه هوکړه شوې ده.

د دغه ادعاوو په اړه د ازبکستان د برېښنا ملي شرکت افغانستان ته د وارداتي برېښنا د بیې د کمېدو په اړه راپورونه رد کړي دي.

د افغانستان د برېښنا شرکت وايي، د تېر حکومت له وخته ورپاتې د ازبکستان، تاجکستان، ترکمنستان او ایران د برېښنا وارداتي برېښنا لري، خو دغې وارداتي برېښنا لا هم ستونزه نه ده حل کړې.

د افغانستان برېښنا شرکت بیا ویلي، چې په کور دننه د برېښنا د کموالي د پوره کولو لپاره پر داخلي سرچینو کار روان دی، چې په وینا یې د یوه سټراټيژیک پلان له مخې به افغانستان په راتلونکو پنځو کلونو کې د داخلي سرچینو په مټ ۷۱۰ مېګاواټه برېښنا ولري.

طالبانو بیا د بګرام په اړه د ټرمپ خبرې احساساتي بللي دي.

ډونالډ ټرمپ دا څرګندونې د امریکا د وسله والو ځواکونو د قوماندان او مشر په توګه د خپلې کابینې له لومړۍ غونډې وروسته په یوه خبري ناسته کې وکړې.

ټرمپ وویل "هغه څه چې ما ډېر ځوروي دا دي چې موږ افغانستان ته میلیاردونه ډالر ورکړل، هېڅوک نه پوهېږي او بیا هم موږ هغه ټول تجهیزات شاته پرېښي دي، خو که زه هغه مهال ولسمشر وای داسې نه کېدل."

ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي، چې د بګرام هوایي اډه د امریکا لپاره ډېره مهمه ده.

هغه زیاته کړه: "د بګرام هوايي اډه په نړۍ کې یو له لویو هوايي اډو څخه ده، د قوي کولو لپاره یې خورا درانه کانکریټ او فولاد کارول شوي، هر څه چې له هغې لېږدول کېدای شوای، موږ پرېښودل - او تاسو پوهېږئ چې دا مهال څوک دا اډه اشغالوي ؟ چین. ځکه چې بایډن دا ځای ورته پرېښود."

ټرمپ په دې څرګندونو سربېره چې امریکا یوازې په افغانستان (په ځانګړې توګه بګرام) کې د لږو سرتېرو د شتون په لټه کې ده، دغه راز وویل: "امریکا اوس هغه (بګرام) ساتي".

هغه زیاته کړه، چې د متحده ایالاتو پوځ به "ټول هغه تجهیزات چې شاته پاتې دي، بېرته ترلاسه کړي.

په دغو تجهیزاتو کې شاوخوا ۴۰۰۰۰ زغره وال او نظامي وسایط" شامل دي، چې دا مهال د طالبانو د حکومت په لاس کې دي.

طالبانو د ولسمشر ډونالډ ټرمپ هغه وروستۍ ادعاوې رد کړې، چې ګواکې چین په افغانستان کې پر یوې مهمې پوځي اډې کنټرول لري.

د دغې ډلې ویاند ذبیح الله مجاهد د شنبې په ورځ د ټرمپ د ادعاوو په ځواب کې وویل، چې پوځي تجهیزات په کابل کې د متحده ایالاتو په ملاتړ پخواني حکومت ته ورکړل شوي او اوس د "جګړې د غنیمت" په توګه په طالبانو پورې اړه لري.

مجاهد زیاته کړه، چې طالبان له افغانستان څخه د دفاع لپاره وسلې کاروي او د هر ډول مداخلې د مخنیوي لپاره به ترې کار واخلي.

مجاهد همداراز ویلي، چې که امریکا د پوځي تجهیزاتو پر بېرته ترلاسه کولو ټینګار وکړي، کابل به په سمه توګه د هغو پایلو لپاره د پام وړ جنګي جبران تمه وکړي، چې افغانان په تېرو دوو لسیزو جګړو کې زغملي دي.

د ۲۰۲۱ کال په اګست میاشت کې په افغانستان کې د کړکېچ د ژورېدو په حال کې د امریکا ولسمشر جو بایډن له دغه جنګ ځپلي هېواد څخه د ځواکونو د بشپړو اېستلو په اړه د خپل اقدام دفاع وکړه او ویې ویل، چې تاریخ به دا د یوې "منطقي، معقولې او سمې پرېکړې" په توګه ثبت کړي.

د محافظه کارو اټکلونو له مخې، د افغانستان په شل کلنه جګړه کې په لسګونو زره کسان وژل شوي دي.

د بګرام هوايي اډه په اصل کې د شوروي اتحاد له خوا د سړې جګړې پر مهال تر هغه وروسته جوړه شوه، چې امریکا هم په افغانستان کې د خپل نفوذ د زیاتولو هڅه کوله.

د شوروي له وتلو او د پخواني شوروي اتحاد له ړنګېدو څو کاله وروسته، امریکا افغانستان ته د اسامه بن لادن پر ضد د جګړې لپاره راستانه شوه، چې امریکا د بګرام هوايي اډه ونیوله او قوي یې کړه.

ویسټ انډیز او سریلانکا، چې دواړه د نړیوال جام او اتلانو جام پخواني اتلان دي، ونه توانېدل چې د پاکستان او دوبۍ په کوربه توب د اتو لوبډلو اتلانو جام ته لار ومومي.

ریچارډز رسنیو ته وویل، « زه هیله لرم چې زما ویسټ انډیزۍ لوبډله د افغان لوبډلې له بریاوو زده کړه وکړي، ځکه دوی لوبې ته یو ځانګړی جذابیت او انرژي راوړي».

هغه زیاته کړه، « افغانستان د نړیوال کرکټ په صحنه کې دومره پخوانی نه دی، خو د دوی مبارزه او د زده‌کړې تنده د دې لامل شوې چې د وخت په تېرېدو تجربه ترلاسه کړي او نن دې ځای ته ورسېږي».

ریچارډز وايي، « کله چې تاسې وینئ افغانستان په اتلانو جام کې دی، خو ویسټ انډیز نه، دا معنا لري چې افغانستان یو څه سم ترسره کوي».

افغانستان د کرکټ په نړۍ کې له یوه کوچني ټيم څخه ځان یوه قوي اسیايي کرکټي ځواک ته اړولی، چې دا د دوی د دوامدارو هڅو پایله ده.

ریچارډز ټینګار وکړ چې ویسټ انډیز باید له مدیریت نیولې تر لوبغاړو پورې، په هره برخه کې پراخ اصلاحات راولي.

د خیبر پښتونخوا د سر وزیر د رسنیو دفتر وايي، چې علي امین ګنډاپور او په پيښور کې د طالبانو کونسل حافظ محب الله شاکر په دې کتنه کې د دوه اړخیزو ګټو ، سوداګرۍ د ودې، سیمه ییزې سولې او ثبات او په دغه ایالت کې د میشتو افغان وګړو د شته ستونزو په اړه خبرې کړې دي.

په دې کتنه کې د تورخم دروازې د تړل کېدو له امله د دواړو خواوو سوداګرو او عامو خلکو پر ستونزو هم بحث شوی.
دواړو اړخونو د روژې مبارکې میاشتې او راتلونکي کوچني اختر په پام کې نیولو سره د پولې ژر تر ژره پرانیستلو هڅو په اړه موافقه کړې ده.

د پښتونخوا سر وزیز امین ګنډاپور وويل:«د پولې تړل کېدو له امله سوداګر او ټرانسپورټران د روژې په میاشت کې له ستونزو سره مخ دي.»

ګنډاپور وايي، د دروازې تړل د دواړو خواوو د خلکو په ګټه نه دي او دا د سوداګرو او عامو خلکو لپاره ستونزې رامینځته کوي. علي امین ګنډاپور وايي، د خلکو ستونزو ته په پام سره، تورخم دروازه باید ژر تر ژره پرانیستل شي.

هغه ویلي:«موږ د پولې د خلاصولو لپاره په خپله برخه کې هڅې کوو، د افغانستان سفارت هم باید په دې برخه کې رول ولوبوي.»

علي امین ګنډاپور وايي، په سیمه کې د روانې ناامنۍ له امله د دواړو خواوو خلک له ستونزو سره مخ دي. د نوموړي په وینا، ددوی حکومت په ایالتي کچه د طالبانو له حکومت سره د خبرو اترو لپاره یوه جرګه جوړه کړې ده، چې د مرکزي حکومت له اجازې او د شرایطو د پوره کولو تګلارې بشپړېدو وروسته به افغانستان ته ولېږل شي.

د پښتونخوا د سر وزیر د رسنیز دفتر له خوا خپره شوې خبرپاڼه کې د طالبانو د کونسل له قوله هېڅ هم نه دي ویل شوي.

د خیبر پښتونخوا د اطلاعاتو سلاکار محمد علي سیف افغانستان ته ددغه ایالت د حکومتي پلاوي پر سملاسي سفر ټینګار کړی او له اسلام اباده غواړی چې افغانستان ته دپلاوي د سفر شرایط منظور کړي.

نوموړي د پاکستان پر مرکزي حکومت نیوکه کړې او وايي، چې د ترهګرۍ موضوع یې سیاسي کړې ده.

د انصاف ګوند دغه غړی وايي، د پښتونخوا د اوسیدونکو د امنیت ډاډمن کول د ایالتي حکومت په لومړیتوبونو کې دی.

محمد علي سیف ویلي، چې مرکزي حکومت د پاکستان د نورو ایالتونو په پرتله له خیبر پښتونخوا ایالت سره دوه ګونی چلند کوي.

له دې وړاندې اسلام اباد ویلي و، چې د پښتونخوا حکومت د مرکزي حکومت له اجازې پرته له طالبانو سره د خبرو کولو صلاحیت نه لري.

افغانستان ته له پښتونخوا څخه د پلاوي د استولو وړاندیز د دغه ایالت سر وزیر علي امین ګنډاپور د ۲۰۲۴ کال په سپټمبر کې وکړ. نوموړي ویلي، چې د ډیورنډ کرښې دواړو غاړو ته د امنیتي ستونزو د حل لپاره باید له افغان طالبانو سره مستقیمې خبرې وشي.

دغه وړاندیز چې د تحریک انصاف ګوند د بنسټ‌ اېښودونکي عمران خان ملاتړ یې هم لاره د پاکستان مرکزي حکومت له سخت غبرګون سره مخ شو. خو پاکستاني شنونکي په دې باور دي، چې د پاکستان پوځ له دې لارې غواړي له طالبانو سره لومړی غیر رسمي خبرې پیل کړي او په دویم او درېیم ګام کې چې خبرې پرمختګ وکړي، رسمي خبرې اترې پیل شي.