د امریکا د کانګرس غړی: د افغانانو پر سفر بندیز د ارزښتونو او ګټو خلاف اقدام دی

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت مرستیال ویاند حافظ ضیاء احمد تکل په خپل اېکس کې لیکلي، چې په ناسته کې دواړو لوریو د دوه اړخیزو سیاسي، اقتصادي او ټولنیزو اړیکو پر پیاوړتیا خبرې کړي.

امیر خان متقي په دې کتنه کې ویلي: «افغانستان د بهرنۍ پانګونې په ځانګړې توګه د عمان د سلطنت او عماني سوداګرو لپاره د پانګونې ښه فرصت دی.»

دواړو لوریو د عمان د کار د ویزو د ورکړې، عمان ته د افغاني توکو د صادراتو د زمینې د برابرېدو، د دواړو هېوادونو ترمنځ د الوتنې د پیلېدو او د اړوندو اسانتیاوو د رامنځته کېدو په اړه خبرې کړي او یاد موارد یې د لومړیتوبونو په توگه یاد کړي، چي گډ کار به ورباندي وکړي.

په دغه ناسته کې د عمان هېواد د بهرنیو چارو وزیر ویلي، چې غواړي له افغانستان سره، سیاسي، اقتصادي او سوداګریزې دوه اړخیزې اړیکې لا پیاوړې کړي.

دا په داسې حال کې ده، چې تر دې وړاندې د عمان د سوداګرۍ او پانګونې خونې مرستیال کابل ته په خپل سفر کې د صنعت او سوداګرۍ، کانونو او پټرولیم له سرپرست وزیرانو او د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې له غړو سره په کتنه کې د کانونو او د نړۍوالو لابراتوارونو د جوړېدو په برخه کې د دغه هېواد د سوداګرو د لېوالتیا په تړاو خبرې کړې دي.

‏یاده دې وي، چې د عمان شاهي دولت که څه هم د طالبانو حکومت په رسمیت نه پېژني، خو د رسمیت نه پېژندو سره یې په ۱۴۰۳ کال د وږي په ۲۷ مه د دغه هېواد په پلازمېنه مسقط کې د افغانستان سفارت د طالبانو استازي ته وسپاره.

نوموړي د دوشنبې په ورځ (د کب ۲۰مه) د خپلې اېکس‌پاڼې له لارې په یوه بیان کې د طالبانو او پاکستاني پوځیانو ترمنځ وروستیو نښتو ته په شارې زیاته کړې، چې ولې باید افغانستان دا ډول تاسیستات ونه‌لري.

خلیلزادلیکلي دي: «روانې نښتې له دې امله دي چې پاکستان غواړي د یوې نوې پوستې د جوړولو او د افغانستان له‌خوا د شته پوستې د پیاوړتیا مخنیوی وکړي.»

هغه د طالبانو له اقداماتو په ملاتړ سره څرګنده کړې ده: «پاکستان په خپل اړخ کې امنیتي پوستې لري. ولې باید افغانان په خپل هېواد کې داسې پوستې ونه‌لري؟»

ورته مهال، پاکستاني امنیتي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، طالبانو نن (دوشنبه) د یوې پوستې د جوړولو کار له سره پیل کړ او زیاتوي، چې دا اقدام د پروني اوربند د هوکړې پر خلاف ترسره کېږي.

پرون په تورخم کې ځايي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي و، چې د کرښې دواړو خواوو ولسونو او سوداګرو استازو ترمنځ د جرګې لومړۍ غونډه پای ته ورسېده او د مارچ تر ۱۱مې پر اوربند هوکړه شوې ده.

دغې جرګې پرېکړه کړې، تر هغه چې پر ډیورنډ کرښه د تاسیساتو شخړه حل نه شي تورخم دروازه به تړلې پاتې وي.

د سرچینو په وینا، دروازې ته نږدې د ترینګلتیاوو د پای ته رسولو په موخه د کرښې د دواړو خواوو قومي مشران، دیني عالمان او یو شمېر سوداګر په یوې جرګه کې سره راټول شوي وو.

د سرچینو د معلوماتو پر بنسټ، دا خبرې اترې په ډیورنډ کرښه کې شوي چې د افغانستان له لوري په جرګه کې ۳۵ غړو او له ډیورنډ کرښې پورې د پاکستان په استازیتوب ۲۲ کسانو برخه اخیستې وه.

د یادونې ده، چې د تورخم دروازه د روانې فېبرورۍ میاشتې له ۲۱مې راپدېخوا تړلې او لامل یې پر ډیورنډ کرښه د دواړو خواوو ترمنځ د نویو تاسیساتو پر سر اختلافات بلل کېږي.

د ای‌اېن‌سي‌بي د ۲۰۲۴ کلني راپور له مخې، د منځنۍ اسیا، سوېل لوېدیځ اسیا او ترکیې په ګاونډیو هېوادونو کې د پولیسو له خوا د دغه نشه‌یي توکو نیول په ډاګه کوي، چې په افغانستان کې د متامفتامین نشه یي توکو تولیدات ډېر شوي دي.

په پاکستان کې په ۲۰۲۳ کال کې ۱۱.۴ ټنه یاد نشه یي توکي نیول شوي، چې په ۲۰۲۲ کې د ۴.۴ ټنو څخه ۱۵۶ سلنه زیاتوالی ښیي.

همدا ډول ایران په ۲۰۲۳ کې ۳۷.۲ ټنه متامفتامین (کرسټال) نیولي، په ۲۰۲۲ کې د ۳۰.۴ ټنو په پرتله ۲۲ سلنه زیاتوالی په ډاګه کوي.

د نشه يي توکو پر وړاندې د مبارزې نړۍوال بورډ راپور وايي، چې په وروستیو کلونو کې په پاکستان کې د نشه یي توکو نیول زیات شوي دي.

ورته مهال، ترکیې هم د میتامفتامین په نیولو کې د پام وړ زیاتوالي راپور ورکړی دی. دغه هېواد بیا په ۲۰۲۳ کې ۲۱.۹ ټنه میتامفتامین نیولي، چې په ۲۰۲۲ کې د ۱۶.۲ ټنو په پرتله ۳۵.۵ سلنه زیاتوالی څرګندوي.

راپورونه وایي، چې ترکيې ته قاچاق شوي میتامفتامين ښايي له افغانستان څخه د ايران له لارې وړل شوي وي.

په راپور کې زیاته شوې، چې د طالبانو له خوا د ۲۰۲۲ کال د اپرېل په میاشت کې اعلان شوی د نشه‌یي توکو بندیز داسې نه ښکاري، چې د میتامفتامین په تولید او قاچاق یې اغېز کړی وي.

په راپور کې راغلي، چې په ۲۰۲۳ کې ددغه نشه یي توکو په زیاته پيمانه نیول په ګوته کوي، چې په قاچاق کې یې کموالی نه دی راغلی.

په افغانستان کې د طالبانو له خوا د نشه‌یي توکو پر کر او تولید له بندیز سره - سره د میتامفتامین په نامه مخدره توکو تولید لا هم په دغه هېواد کې روان دی.

د تېر ۲۰۲۴ کال په مارچ میاشت کې طالبانو ویلي وو، چې په تېر یوه کال کې یې د میتامفتامین په ګډون نشه‌یي توکو د پروسس ۱۴۰۰ کارخونې تخریب او ۱۴ زره د نشه‌یي توکو کاروباریان او قاچاق کوونکي یې عدلي ادارو ته ورپېژندلي دي، خو د راپورونو له مخې په افغانستان کې تولید شوي مصنوعي نشه‌یي توکي لاهم بهر ته قاچاقېږي.

برونوکال د ډویچه ویله له جرمني سرویس سره په مرکه کې ددې پوښتنې په ځواب کې چې له طالبانو سره د تعامل په اړه ځینې غږونه اوچت شوي، وویل، « دا مساله په سیاست پورې اړه لري ځکه د استخباراتي ادارو دنده د هغو معلوماتو ترلاسه کول دي چې د حکومت لپاره د پریکړو په برخه کې مهم دي او دا کار موږ له دې سیمې نه هم ترسره کوو. نو فدرال حکومت باید تصمیم ونیسي چې د افغانستان له مخکیني یا نوي حکومت سره څه ډول چلند وکړي».

کال وايي، د نړیوال تروریزم په ځانګړې توګه د داعش او القاعدې وړتیا، چې بیا په اروپا کې خپل فعالیتونه پیل کړي، له پخوا موجوده ده.

هغه زیاته کړه، « دا وړتیا له بده مرغه شته او موږ باید د ټولو هغو ګواښونو په وړاندې چې موږ پرې بحث کړی، دغه خطر هم یاد کړو. البته، دا کار له استخباراتي همکاریو پرته امکان نه لري. موږ خوشحاله یو چې د ګډو هڅو له برکته تر اوسه د لویو بریدونو مخه نیول شوې، خو بیا هم په جرمني کې په دې وروستیو کې د ځینو انفرادي پېښو شاهدان یو چې ښيي د نړیوال اسلامي تروریزم ګواښ لا هم له منځه نه دی تللی».

هغه ددې پوښتنې په ځواب کې، چې ایا د دې امکان په پام کې نیسئ چې د روسیې او دغو «اسلامي ګواښونو» ترمنځ یو ډول اړیکه شته؟ وویل، چې تر اوسه یې داسې هیڅ نښه نه ده لیدلې چې دا اړیکه تایید کړي.

کال وايي، داسې مفکورې شته چې د مهاجرت له لارې لویدیزې ټولنې بې ثباته شي، خو د کډوالۍ ډېر لاملونه په بشپړه توګه له دې هایبریډ اهدافو بېل دي.

نوموړی وايي، چې د جرمني استخباراتي ادارې د مهاجرت موضوع له پیل څخه د استخباراتي کار موضوع ګرځولې او د کډوالۍ مختلفې برخې له نږدې څاري.

محمد طاهر مبارز نن «د کپ ۲۰مه» په یوه ویډیوي پېغام کې ویلي چې د ننګرهار اړوند سرحدي ولسوالیو ته تللی او په دې ولسوالیو کې له چارواکو، هټۍ والو او سوداګرو سره کتلي دي.

محمد طاهر مبارز وویل:« له ولسوالانو، قومندانانو، صرافانو او موټر پلورونکو سره مې لیدلي دي او ورته مې ویلي چې له نن هېڅوک نشی کولی کلدارې وکاروي.»

دی همدراز زیاتوي چې دوی ته یې خبرداری ورکړ چې له دې وروسته که څوک کلدارې وکاروي نو ور سره به سخت چلند کېږي.

دغه طالب چارواکی وايي که څوک له دې وروسته راکړه ورکړه پر کلدارو وکړي نو هغه به قضايي ارګاونونو ته معرفي کېږي او دوکان به یې تړي.

دوی زیاتوي چې دا هڅې تر هغې ادامه پیدا کوي چې په دغو سرحدي ولسوالیو کې د کلدارو کارول صفر ته ټیټ شي.

د طالبانو د ننګرهار امنیه قومندانۍ مرستیال د خبرو په یوه برخه کې وايي چې په سرحدي ولایتونو او ولسوالیو کې د پاکستاني کلدارو د کارولو مخه نه وي نیول شوې نو د دوی به خپلو هڅو ته دوام ورکوي.

هغه وویل چې د ولسوالیو مسوولینو ته امر شوی چې د پاکستانۍ کلدارو د کارولو په اړه نظارت زیات کړي.

طالبانو له خلکو او صرافانو غوښتي چې په دې برخه کې همکاري وکړي او خپلې ژمنې عملي کړي.

په تېر جمهوریت کې د هغه وخت د مسوولینو تر هڅو وروسته ننګرهار په کډون په سرحدي ولایتونو کې د پاکستاني کلدارو پر کارولو کلک بندیز ولګول شو.

د ځايي سرچینو په خبره طالبانو ځکه اوس پر کلدارو کارولو بندیز ولګاو چې په وروستیو کې یو ځل بیا په ځینو سرحدي ولسوالیو کې راکړه ورکړه په کلدارو کېدله.

ممکن د طالبانو او پاکستانیانو ترمنځه په ډیورنډ کرښې په اوږدو کې د تاسیاتو جوړولو او د افغانیو د ثبات د ساتلو لپاره تازه دا هڅې پیل کړي وي.