اوکراین: د روسیې پر یوې نفتي زېرمې مو د بې‌پيلوټه الوتکې برید وکړ

د ناروې د کډوالۍ ادارې (اېن‌ار‌سي) مشر جان اېګلنډ د خپلې اېکس‌پاڼې له لارې په یوه بیان کې ویلي، چې د اسراییل دغه اقدام د ۲۰ زره متر مکعب پاکو اوبو د رسونې مخه ډب کړې ده.

د نوموړي په وینا، د برېښنا د پرې‌کېدو له امله د اوبورسونې کارکوونکي اړ دي چې خلکو ته د اسانتیا د برابرېدو په موخه د سون توکو جنراټورونه وکاروي، خو په وینا یې دا جنراټورونه یوازې په ورځ کې اته ساعته د فعالیت وړتیا لري.

هغه ویلي، چې د اسراییل د دغه اقدام په پایله کې د اوبو تولید ۷۵ سلنه کم شوی او د غزې خلکو ته د څښاک‌پاکو اوبو لاس‌رسی په جدي ډول محدود شوی دی.

د ناروې د کډوالو شورا مشر د معلوماتو له مخې، کارپوهان خبرداری ورکوي چې د اوبو د تولید پر وړاندې دغه ناورین کولای شي د ککړو اوبو له کبله بېلابلې ناروغۍ رامنځته کړي.

همداراز، جان اېګلنډ ټینګار کړی چې اسراییل په تېرو ۱۰ ورځو کې غزې ته د سون توکو په ګډون د ټولو بشرپاله مرستو د ننوتلو مخه نیولې ده.

د یادې شورا مشر ټینګار کړی، چې د نړۍوال بشرپال قانون پر بنسټ اسراییل مکلف دی، څو تر خپل کنټرول لاندې سیمو کې د فلسطینیانو لپاره د لومړنيو اړتیاوو لاس‌رسی تضمین کړي.

جان اېګلنډ په خپل بیان کې د نړۍ له مشرانو غوښتي، چې د برېښنا د بیارغونې لپاره سملاسي لاس پر کار شي او غزې ته د بشرپاله مرستو د ننوتلو اجازه ورکړي او په وینا یې، د دغه وضعیت دوام کولای شي د یوه لوی بشري ناورین لامل شي.

دا په داسې حال کې ده، چې د جنورۍ پر ۱۹مه د اوربند له پیل راپدېخوا د ناروې د کډوالو شورا د غزې په ۷۳ سیمو کې له ۱۳۰ زرو څخه ډېرو خلکو ته د څښاک پاکې اوبه برابرې کړې وې، خو د نوموړې شورا مشر وايي چې له برېښنا او سون توکو پرته به د دغو خدماتو د رسونې دوام ناشونی وي.

هغه په سعودي عربستان کې د خبرو اترو له پای ته رسېدو وروسته وویل: «اوکراین او امریکا یو مثبت ګام پورته کړی دی او هیله لرو چې روسیه هم په متقابله توګه ځواب ورکړي.»

څو ساعته مخکې هېوادونو په یوې ګډه اعلامیه کې وویل، چې اوکراین په سعودي عربستان کې له امریکایي چارواکو سره خبرو کې له روسیې سره په ۳۰ ورځیني اوربند رضایت ښودلی دی.

مارکو روبیو ټینګار وکړ، چې امریکا دا وړاندیز روسیې ته وړاندې کوي او د مسکو د ښه نیت څرګندونې نښه به دا وي‌چې دا ومني.

هغه زیاته کړه: «موږ به هغوی ته ووایو چې دا وړاندیز پر مېز دی؛ اوکراین تیار دی چې جګړې ودروي او مذاکرات پیل کړي، اوس دا روسیې پورې اړه لري چې هو وایي یا نه... هیله لرم چې مثبت ځواب ورکړي او که داسې وشي، لوی پرمختګ به ترلاسه شي.»

د اوکراین ولسمشر ویلادیمیر زېلېنسکي چې په سعودي کې دی مګر په دغو خبرو کې یې ګډون نه درلود وویل:«اوربند یو مثبت وړاندیز دی، چې جګړه کې نه یوازې لومړۍ کړښه بلکې هوا او سمندر هم تر پوښښ لاندې نیسي.»

په بیان کې راغلي، چې «متحده ایالات روسیې ته به دا پیغام ورکوي چې د روسیې متقابل عمل د سولې د ترلاسه کولو کیلۍ ده.»

په بیان کې دا هم راغلي، چې امریکا پر اوکراین د استخباراتي معلوماتو شریکولو بندیز سمدستي لرې کوي او امنیتي مرستې بیا پیلوي.

د اوکراین له لوري د امریکا د ۳۰ ورځیني اوربند له وړاندیز سره له موافقې وروسته، د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ اعلان وکړ، چې د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي به یو ځل بیا سپینې ماڼۍ ته دعوت شي.

ډونالډ ټرمپ له دې مذاکراتو وروسته له خبریالانو سره په خبرو کې وویل: «د اوکراین پر اوربند همدا څو شېبې وړاندې موافقه وشوه، هیله لرم چې روسیه هم ورسره موافقه وکړي.»

ټرمپ وویل، هیله لري چې په راتلونکو ورځو کې د درې کلنې جګړې لپاره یو بشپړ اوربند ته ورسېږي.

کله چې خبریالانو ترې وپوښتل چې زېلېنسکي یو ځل بیا سپینې ماڼۍ ته بلل شوی، ټرمپ په ځواب کې وویل: «البته، قطعاً.»

ټرمپ خبریالانو سره په خبرو کې وویل، چې تمه لري دا اونۍ د روسیې له ولسمشر ولادیمیر پوتین سره خبرې وکړي او هیله لري، چې روسیه هم له دې شرایطو سره موافقه وکړي.

اوکراین د جدې د غونډې په پای کې اعلان وکړ، چې د امریکا له لوري د ۳۰ ورځیني عاجل اوربند له وړاندیز سره یې موافقه کړې ده.

امریکا هم ویلي، چې له اوکراین سره به د معلوماتو تبادله او امنیتي ملاتړ سمدلاسه بېرته پیل کړي.

ډونالډ ټرمپ له دې مذاکراتو وروسته له خبریالانو سره په خبرو کې وویل: «د اوکراین پر اوربند. همدا څو شېبې وړاندې موافقه وشوه، هیله لرم چې روسیه هم ورسره موافقه وکړي.»

ټرمپ وویل، هیله لري چې په راتلونکو ورځو کې د درې کلنې جګړې لپاره یو بشپړ اوربند ته ورسېږي.

کله چې خبریالانو ترې وپوښتل چې زېلېنسکي یو ځل بیا سپینې ماڼۍ ته بلل شوی، ټرمپ په ځواب کې وویل: «البته، قطعاً.»

د ټرمپ او زېلېنسکي ترمنځ تېر ملاقات په یوه کړکېچن مجلس بدل شو.

دواړو ولسمشرانو په سپینه ماڼۍ کې یو پر بل نیوکې وکړې.

زېلېنسکي مجلس څخه ووت او خپل د واشنګټن سفر یې نیمګړی پرېښود او لندن ته لاړ.

دا شخړه د هېوادونو د ډیپلوماسۍ په تاریخ کې بې‌ساری بلل شوی.

زېلېنسکي تایید کړه، چې د امریکا د ۳۰ ورځیني اوربند وړاندیز یې منلی دی.

د اوکراین ولسمشر ویلادیمیر زېلېنسکي چې په سعودي کې دی خو په دغو خبرو کې یې ګډون نه درلود.

هغه وویل:«اوربند یو مثبت وړاندیز دی، چې جګړه کې نه یوازې لومړۍ کړښه بلکې هوا او سمندر هم تر پوښښ لاندې نیسي.»

له اتو ساعتونو څخه د زیاتو خبرو اترو وروسته، دواړو خواوو یوه ګډه اعلامیه خپره کړه چې په کې ویل شوي چې اوکراین د متحده ایالاتو د سمدستي، لنډمهاله ۳۰ ورځیني اوربند وړاندیز منلو ته لېواله دی چې د دواړو خواوو د متقابلې موافقې له مخې غځول کېدای شي، چې د روسیې له‌خوا د منلو او پلي کولو تابع وي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو هم وویل، چې اوس توپ د روسیې په میدان کې دی.

د اوکراین ولسمشر ویلادیمیر زېلېنسکي چې په سعودي کې دی مګر په دغو خبرو کې یې ګډون نه درلود وویل:«اوربند یو مثبت وړاندیز دی، چې جګړه کې نه یوازې لومړۍ کړښه بلکې هوا او سمندر هم تر پوښښ لاندې نیسي.»

له اتو ساعتونو څخه د زیاتو خبرو اترو وروسته، دواړو خواوو یوه ګډه اعلامیه خپره کړه چې په کې ویل شوي چې اوکراین د متحده ایالاتو د سمدستي، لنډمهاله ۳۰ ورځني اوربند وړاندیز منلو ته لېواله دی چې د دواړو خواوو د متقابلې موافقې له مخې غځول کیدی شي، چې د روسیې له‌خوا د منلو او پلي کولو تابع وي.

په بیان کې راغلي، چې «متحده ایالات روسیې ته به دا پیغام ورکوي چې د روسیې متقابل عمل د سولې د ترلاسه کولو کیلۍ ده.»

په بیان کې دا هم راغلي، چې امریکا پر اوکراین د استخباراتي معلوماتو شریکولو بندیز سمدستي لرې کوي او امنیتي مرستې بیا پیلوي.

د امریکا د څارګرې ادارې (سي آی اې) رییس جان راټکلیف د کب په ۱۵مه اعلان وکړ، چې واشنګټن له کییف سره د استخباراتي معلوماتو شریکول درولي دي.

له ۲۰۲۲ کال راهیسې امریکا اوکراین ته مهم استخباراتي معلومات برابر ول، چې د دغه هېواد پوځ ته د اهدافو په ټاکلو کې حیاتي ارزښت لري.

دواړو خواوو همدارنګه وویل چې واشنګټن او کییف موافقه وکړه چې د اوکراین د مهمو منرالي سرچینو د پراختیا لپاره یو جامع تړون ژر تر ژره پای ته ورسوي، هغه تړون چې تېره اونۍ د ټرمپ او زېلېنسکي ترمنځ سپینې ماڼۍ کې د کړکېچ مجلس له امله لاسلیک نه شو.

زېلېنسکي وویل چې دواړه هېوادونه به د منرالونو تړون بشپړولو لپاره کار وکړي. د زېلېنسکي یوه لوړ پوړي سلاکار ویلي چې د اوکراین لپاره د امنیت تضمینونو اختیارونه د امریکا له چارواکو سره بحث شوي دي. مګر دغه سلاکار د اختیارونو په اړه جزییات ورنه کړل.

ټرمپ دا پرېکړه د انټاریو ولایت له لوري نیویارک، مینیسوټا او میشیګان ته د صادرېدونکي برېښنا پر ۲۵ سلنه تعرفې د غبرګون پر وړاندې کړې ده.

د کاناډا انټاریو ولایت د دوشنبې په ورخ د ټرمپ د تعرفو سیاست ته په غبرګون کې د امریکا ایالتونو ته پر صادرېدونکي برېښنا د ۲۵ سلنه تعرفي د وضع کولو اعلان وکړ.

د انتاریو حکومت په خپل بیان کې ویلي: «دا اضافي لګښت به د میشیګان، مینیسوټا او نیویارک په ۱.۵ میلیونه کورونو او کاروبارونو اغېز وکړي او تر هغې چې دا تعرفه نافذ وي، کاناډا ته به هره ورځ ۴۰۰ زره ډالره ګټه رسوي.»

ټرمپ زیاته کړه، چې د کاناډا تعرفې د امریکا پر کرنیزو محصولاتو نا‌عادلانه دي او لیکلي یې دي: «کاناډا باید سمدستي د امریکا ضد کرنیزې تعرفې، چې د مختلفو لبنیاتو پر محصولاتو ۲۵۰ څخه تر ۳۹۰ سلنه پورې دي، لغوه کړي. دا تعرفې له ډېر وخت راهیسې نا‌عادلانه ګڼل کېږي. ژر به د برېښنا په برخه کې په اغېزمنه شوې سیمه کې ملي اضطراري حالت اعلان کړم.»

ټرمپ خبرداری ورکړ، چې که کاناډا دا «ناعادلانه» تعرفې لرې نه کړي، نو د غویي میاشتې له ۱۲مې نېټې وروسته به د کاناډا د موټرو پر وارداتو تعرفې خورا لوړې کړي، یو داسې اقدام چې د ده په وینا، د کاناډا د موټرو صنعت «په بشپړ ډول بندولی شي.»

د انټاریو لومړي وزیر ډګ فورډ د ټرمپ خبرو ته په ځواب کې وویل، تر هغه چې د ټرمپ تعرفې په بشپړ ډول لغوه نه شي، دی به له خپل دریځه شاته نه شي.

فورډ، لږ وروسته له هغه چې ټرمپ خپلې نوې تعرفې اعلان کړې، پر اېکس ولیکل: «ولسمشر ټرمپ د امریکا تر ټولو نږدې دوست او متحد پر وړاندې بې دلیله سوداګریزه او تعرفو جګړه پیل کړې. تر هغه چې د تعرفو ګواښ د تل لپاره له منځه لاړ نه شي، موږ به شاتګ ونه کړو.»

تېره ورځ د کاناډا ټاکلي لومړی وزیر مارک کارني د لېبرال ګونډ ټاکنو کې تر خپلې بریا وروسته وویل، چې ټرمپ غواړي پر کاناډا ولکه وکړي، خو دغه هڅې یې باید له ماتې سره مخ شي.

د نوموړي په خبره: «امریکا، زموږ سرچینې، زموږ اوبه، زموږ خاوره او زموږ هېواد غواړي او که بریالئ شي، نو زموږ د ژوند ډول به له منځه یوسي.»

هغه د ټورنټو ښار په اړه اندېښنه څرګنده کړه او ویې ویل: «د ډونالډ ټرمپ په مشرۍ د امریکا له حکومت سره د جنجالونو له امله ټورنټو تورې ورځې په مخ کې لري.»

نوموړي پر ډونالډ ټرمپ له دې امله نیوکه وکړه، چې پر کاناډا یې تعرفې لګولي او دا چې غواړي د امریکا ۵۱ ایالت یې کړي.

تر دې مخکې، د متحده‌ایالاتو ولسمشر ډونالډ ټرمپ د کاناډا له خوا د امریکا د لبنیاتو او لرګیو پر محصولاتو د لوړې تعرفې د لګېدو له امله تونده نیوکه کړې او ویلي یې و، چې دولت به یې سر له اوسه پر کاناډایي محصولاتو غچ‌اخیستونکې تعرفې ولګوي.