جان اېګلنډ: د اسراییل له‌خوا د برېښنا پرې‌کېدو له امله غزه د څښاک‌اوبو ناورین سره مخ ده

هغه په سعودي عربستان کې د خبرو اترو له پای ته رسېدو وروسته وویل: «اوکراین او امریکا یو مثبت ګام پورته کړی دی او هیله لرو چې روسیه هم په متقابله توګه ځواب ورکړي.»

څو ساعته مخکې هېوادونو په یوې ګډه اعلامیه کې وویل، چې اوکراین په سعودي عربستان کې له امریکایي چارواکو سره خبرو کې له روسیې سره په ۳۰ ورځیني اوربند رضایت ښودلی دی.

مارکو روبیو ټینګار وکړ، چې امریکا دا وړاندیز روسیې ته وړاندې کوي او د مسکو د ښه نیت څرګندونې نښه به دا وي‌چې دا ومني.

هغه زیاته کړه: «موږ به هغوی ته ووایو چې دا وړاندیز پر مېز دی؛ اوکراین تیار دی چې جګړې ودروي او مذاکرات پیل کړي، اوس دا روسیې پورې اړه لري چې هو وایي یا نه... هیله لرم چې مثبت ځواب ورکړي او که داسې وشي، لوی پرمختګ به ترلاسه شي.»

د اوکراین ولسمشر ویلادیمیر زېلېنسکي چې په سعودي کې دی مګر په دغو خبرو کې یې ګډون نه درلود وویل:«اوربند یو مثبت وړاندیز دی، چې جګړه کې نه یوازې لومړۍ کړښه بلکې هوا او سمندر هم تر پوښښ لاندې نیسي.»

په بیان کې راغلي، چې «متحده ایالات روسیې ته به دا پیغام ورکوي چې د روسیې متقابل عمل د سولې د ترلاسه کولو کیلۍ ده.»

په بیان کې دا هم راغلي، چې امریکا پر اوکراین د استخباراتي معلوماتو شریکولو بندیز سمدستي لرې کوي او امنیتي مرستې بیا پیلوي.

د اوکراین له لوري د امریکا د ۳۰ ورځیني اوربند له وړاندیز سره له موافقې وروسته، د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ اعلان وکړ، چې د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي به یو ځل بیا سپینې ماڼۍ ته دعوت شي.

ډونالډ ټرمپ له دې مذاکراتو وروسته له خبریالانو سره په خبرو کې وویل: «د اوکراین پر اوربند همدا څو شېبې وړاندې موافقه وشوه، هیله لرم چې روسیه هم ورسره موافقه وکړي.»

ټرمپ وویل، هیله لري چې په راتلونکو ورځو کې د درې کلنې جګړې لپاره یو بشپړ اوربند ته ورسېږي.

کله چې خبریالانو ترې وپوښتل چې زېلېنسکي یو ځل بیا سپینې ماڼۍ ته بلل شوی، ټرمپ په ځواب کې وویل: «البته، قطعاً.»

ټرمپ خبریالانو سره په خبرو کې وویل، چې تمه لري دا اونۍ د روسیې له ولسمشر ولادیمیر پوتین سره خبرې وکړي او هیله لري، چې روسیه هم له دې شرایطو سره موافقه وکړي.

اوکراین د جدې د غونډې په پای کې اعلان وکړ، چې د امریکا له لوري د ۳۰ ورځیني عاجل اوربند له وړاندیز سره یې موافقه کړې ده.

امریکا هم ویلي، چې له اوکراین سره به د معلوماتو تبادله او امنیتي ملاتړ سمدلاسه بېرته پیل کړي.

ډونالډ ټرمپ له دې مذاکراتو وروسته له خبریالانو سره په خبرو کې وویل: «د اوکراین پر اوربند. همدا څو شېبې وړاندې موافقه وشوه، هیله لرم چې روسیه هم ورسره موافقه وکړي.»

ټرمپ وویل، هیله لري چې په راتلونکو ورځو کې د درې کلنې جګړې لپاره یو بشپړ اوربند ته ورسېږي.

کله چې خبریالانو ترې وپوښتل چې زېلېنسکي یو ځل بیا سپینې ماڼۍ ته بلل شوی، ټرمپ په ځواب کې وویل: «البته، قطعاً.»

د ټرمپ او زېلېنسکي ترمنځ تېر ملاقات په یوه کړکېچن مجلس بدل شو.

دواړو ولسمشرانو په سپینه ماڼۍ کې یو پر بل نیوکې وکړې.

زېلېنسکي مجلس څخه ووت او خپل د واشنګټن سفر یې نیمګړی پرېښود او لندن ته لاړ.

دا شخړه د هېوادونو د ډیپلوماسۍ په تاریخ کې بې‌ساری بلل شوی.

زېلېنسکي تایید کړه، چې د امریکا د ۳۰ ورځیني اوربند وړاندیز یې منلی دی.

د اوکراین ولسمشر ویلادیمیر زېلېنسکي چې په سعودي کې دی خو په دغو خبرو کې یې ګډون نه درلود.

هغه وویل:«اوربند یو مثبت وړاندیز دی، چې جګړه کې نه یوازې لومړۍ کړښه بلکې هوا او سمندر هم تر پوښښ لاندې نیسي.»

له اتو ساعتونو څخه د زیاتو خبرو اترو وروسته، دواړو خواوو یوه ګډه اعلامیه خپره کړه چې په کې ویل شوي چې اوکراین د متحده ایالاتو د سمدستي، لنډمهاله ۳۰ ورځیني اوربند وړاندیز منلو ته لېواله دی چې د دواړو خواوو د متقابلې موافقې له مخې غځول کېدای شي، چې د روسیې له‌خوا د منلو او پلي کولو تابع وي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو هم وویل، چې اوس توپ د روسیې په میدان کې دی.

د اوکراین ولسمشر ویلادیمیر زېلېنسکي چې په سعودي کې دی مګر په دغو خبرو کې یې ګډون نه درلود وویل:«اوربند یو مثبت وړاندیز دی، چې جګړه کې نه یوازې لومړۍ کړښه بلکې هوا او سمندر هم تر پوښښ لاندې نیسي.»

له اتو ساعتونو څخه د زیاتو خبرو اترو وروسته، دواړو خواوو یوه ګډه اعلامیه خپره کړه چې په کې ویل شوي چې اوکراین د متحده ایالاتو د سمدستي، لنډمهاله ۳۰ ورځني اوربند وړاندیز منلو ته لېواله دی چې د دواړو خواوو د متقابلې موافقې له مخې غځول کیدی شي، چې د روسیې له‌خوا د منلو او پلي کولو تابع وي.

په بیان کې راغلي، چې «متحده ایالات روسیې ته به دا پیغام ورکوي چې د روسیې متقابل عمل د سولې د ترلاسه کولو کیلۍ ده.»

په بیان کې دا هم راغلي، چې امریکا پر اوکراین د استخباراتي معلوماتو شریکولو بندیز سمدستي لرې کوي او امنیتي مرستې بیا پیلوي.

د امریکا د څارګرې ادارې (سي آی اې) رییس جان راټکلیف د کب په ۱۵مه اعلان وکړ، چې واشنګټن له کییف سره د استخباراتي معلوماتو شریکول درولي دي.

له ۲۰۲۲ کال راهیسې امریکا اوکراین ته مهم استخباراتي معلومات برابر ول، چې د دغه هېواد پوځ ته د اهدافو په ټاکلو کې حیاتي ارزښت لري.

دواړو خواوو همدارنګه وویل چې واشنګټن او کییف موافقه وکړه چې د اوکراین د مهمو منرالي سرچینو د پراختیا لپاره یو جامع تړون ژر تر ژره پای ته ورسوي، هغه تړون چې تېره اونۍ د ټرمپ او زېلېنسکي ترمنځ سپینې ماڼۍ کې د کړکېچ مجلس له امله لاسلیک نه شو.

زېلېنسکي وویل چې دواړه هېوادونه به د منرالونو تړون بشپړولو لپاره کار وکړي. د زېلېنسکي یوه لوړ پوړي سلاکار ویلي چې د اوکراین لپاره د امنیت تضمینونو اختیارونه د امریکا له چارواکو سره بحث شوي دي. مګر دغه سلاکار د اختیارونو په اړه جزییات ورنه کړل.

ټرمپ دا پرېکړه د انټاریو ولایت له لوري نیویارک، مینیسوټا او میشیګان ته د صادرېدونکي برېښنا پر ۲۵ سلنه تعرفې د غبرګون پر وړاندې کړې ده.

د کاناډا انټاریو ولایت د دوشنبې په ورخ د ټرمپ د تعرفو سیاست ته په غبرګون کې د امریکا ایالتونو ته پر صادرېدونکي برېښنا د ۲۵ سلنه تعرفي د وضع کولو اعلان وکړ.

د انتاریو حکومت په خپل بیان کې ویلي: «دا اضافي لګښت به د میشیګان، مینیسوټا او نیویارک په ۱.۵ میلیونه کورونو او کاروبارونو اغېز وکړي او تر هغې چې دا تعرفه نافذ وي، کاناډا ته به هره ورځ ۴۰۰ زره ډالره ګټه رسوي.»

ټرمپ زیاته کړه، چې د کاناډا تعرفې د امریکا پر کرنیزو محصولاتو نا‌عادلانه دي او لیکلي یې دي: «کاناډا باید سمدستي د امریکا ضد کرنیزې تعرفې، چې د مختلفو لبنیاتو پر محصولاتو ۲۵۰ څخه تر ۳۹۰ سلنه پورې دي، لغوه کړي. دا تعرفې له ډېر وخت راهیسې نا‌عادلانه ګڼل کېږي. ژر به د برېښنا په برخه کې په اغېزمنه شوې سیمه کې ملي اضطراري حالت اعلان کړم.»

ټرمپ خبرداری ورکړ، چې که کاناډا دا «ناعادلانه» تعرفې لرې نه کړي، نو د غویي میاشتې له ۱۲مې نېټې وروسته به د کاناډا د موټرو پر وارداتو تعرفې خورا لوړې کړي، یو داسې اقدام چې د ده په وینا، د کاناډا د موټرو صنعت «په بشپړ ډول بندولی شي.»

د انټاریو لومړي وزیر ډګ فورډ د ټرمپ خبرو ته په ځواب کې وویل، تر هغه چې د ټرمپ تعرفې په بشپړ ډول لغوه نه شي، دی به له خپل دریځه شاته نه شي.

فورډ، لږ وروسته له هغه چې ټرمپ خپلې نوې تعرفې اعلان کړې، پر اېکس ولیکل: «ولسمشر ټرمپ د امریکا تر ټولو نږدې دوست او متحد پر وړاندې بې دلیله سوداګریزه او تعرفو جګړه پیل کړې. تر هغه چې د تعرفو ګواښ د تل لپاره له منځه لاړ نه شي، موږ به شاتګ ونه کړو.»

تېره ورځ د کاناډا ټاکلي لومړی وزیر مارک کارني د لېبرال ګونډ ټاکنو کې تر خپلې بریا وروسته وویل، چې ټرمپ غواړي پر کاناډا ولکه وکړي، خو دغه هڅې یې باید له ماتې سره مخ شي.

د نوموړي په خبره: «امریکا، زموږ سرچینې، زموږ اوبه، زموږ خاوره او زموږ هېواد غواړي او که بریالئ شي، نو زموږ د ژوند ډول به له منځه یوسي.»

هغه د ټورنټو ښار په اړه اندېښنه څرګنده کړه او ویې ویل: «د ډونالډ ټرمپ په مشرۍ د امریکا له حکومت سره د جنجالونو له امله ټورنټو تورې ورځې په مخ کې لري.»

نوموړي پر ډونالډ ټرمپ له دې امله نیوکه وکړه، چې پر کاناډا یې تعرفې لګولي او دا چې غواړي د امریکا ۵۱ ایالت یې کړي.

تر دې مخکې، د متحده‌ایالاتو ولسمشر ډونالډ ټرمپ د کاناډا له خوا د امریکا د لبنیاتو او لرګیو پر محصولاتو د لوړې تعرفې د لګېدو له امله تونده نیوکه کړې او ویلي یې و، چې دولت به یې سر له اوسه پر کاناډایي محصولاتو غچ‌اخیستونکې تعرفې ولګوي.

په دغو مراسمو کې مخکښو میلیاردرانو لکه ایلان ماسک، جیف بزوس او مارک زاکربرګ ګډون درلود.

د بلومبرګ معلومات ښیي چې ایلان ماسک د ۱۴۸ میلیارده ډالرو زیان لیدلی، چې دا د ټولو زیانونو ترټولو ستره برخه ده.

جیف بزوس هم ۲۹میلیارده ډالر له لاسه ورکړي او د امازون د ونډو ارزښت ۱۴سلنه کم شوی دی.

سرګي برین، چې د ګوګل له بنسټګرو دی، ۲۲میلیارده ډالر زیان کړی.

مارک زاکربرګ هم پنځه میلیارده ډالر له لاسه ورکړي دي. هغه چې د کال په پیل کې د میټا شرکت د ونډو د ۱۹سلنې زیاتوالي له امله ګټه کړې وه، اوس یې ټول بیرته له لاسه ورکړي. د فرانسوي میلیاردر برنار ارنو شتمني هم پنځه میلیارده ډالر کمه شوې ده.

د ټرمپ د ټاکنیزو منډو ترړو او د هغه د لوړې ترمنځ موده کې مالي بازارونو پام وړ وده کړې وه، خو اوس رپوټونه ښيي چې د ایلان ماسک ټسلا شرکت ونډې نیمايي را غورځېدلې دي.

د ټرمپ د دویمې دورې له پیل سره د بازار د دوامداره ودې هیلې پوره نه شوې.د هغه له ولسمشر کېدو راهیسې د اېس او پي ۵۰۰ شاخصونه۶.۴سلنه راټیټ شوي دي. په حکومتي ادارو کې د پراخو بدلونونواو د تعرفو په اړه د ټرمپ د متزلزلو دریځونو له امله د ونډو بازار زیانمن شوی او اصلي شاخص د دوشنبې په ورځ ۲.۷سلنه سقوط کړی.