ملګري ملتونه: په ۲۰۲۴ کال کې د افغانستان د تاریاکو بیه لس برابره لوړه شوې
د ملګرو ملتونو د نشه يي توکو او جرمونو ضد دفتر په خپل یوه تازه راپور کې ویلي، چې په افغانستان کې د تاریاکو بیې په بې ساري ډول لوړې شوې او ستر قاچاقبران ترې ګټه اخلي.
د ملګرو ملتونو د نشه يي توکو او جرمونو ضد دفتر په خپل یوه تازه راپور کې ویلي، چې په افغانستان کې د تاریاکو بیې په بې ساري ډول لوړې شوې او ستر قاچاقبران ترې ګټه اخلي.
رپوټ چې نن خپور شوی، وايي، په افغانستان کې د تاریاکو بیې په ۲۰۲۴ کال کې خورا لوړې شوې او د یو کیلوګرام بیه یې ۷۵۰ امریکایي ډالرو ته رسېدلې وه.
دغه راپور په ډاګه کوي، چې په ۲۰۲۲ کال کې د طالبانو له لوري د نشه يي توکو پر کر د بندیز پرمهال د تاریاکو د یو کیلو ګرام بیه ۷۵ امریکايي ډالره وه او د ۲۰۲۲ کال په پرتله په ۲۰۲۴ کال کې د تاریاکو بیه لس برابره لوړه شوې.
د ملګرو ملتونو له نشه يي توکو او جرمونو سره د مبارزې دفتر په راپور کې ویل شوي، له بندیز او د نشه یي توکو د تولید له کمښت وروسته د نشه يي توکو قاچاق هم کم شوی او له ۲۰۲۱ کال راپه دیخوا افغانستان کې د هیروینو او تریاکو اندازه کمه شوې ده.
د دغې ادارې په خبره که څه هم د نشه یي توکو د سوداګرۍ حجم ټیټ شوی خو د بیو په لوړیدو سره لا هم لوی قاچاقبران او جرمي ډلې ترې په لویه کچه ګټه پورته کوي.
د یاد راپور له مخې د ۲۰۲۲ کال تر پایه په افغانستان کې د ۱۳۲۰۰ ټنه ذخیره شویو تریاکو په اړه اټکل شوی او دغه ذخیره شوي تریاک تر ۲۰۲۷ کال پورې د افغانستان د نشه يي توکو تقاضا پوره کولو لپاره کافي دي.
د ملګرو ملتونو د نشه يي توکو او جرمونو سره د مبارزې دفتر اجراییه رییسه غاده والي وایي:« د تریاکو د بیې لوړوالی او د شته زیرمو زیاتوالی دا معنا لري چې په افغانستان کې د نشه یې توکو قاچاق لا هم یو د ډیرو ګټورو غیر قانوني کاروبارونو څخه دی.»
نوموړې زیاته کړه:«دې ګټو نړیوالو سازماني جرمونو ته لاره هواره کړې، چې نه یوازې افغانستان بلکې ټوله سیمه بې ثباته کوي. موږ د قاچاق شبکو په نښه کولو، بزګرانو ته د دوامداره اقتصادي فرصتونو برابرولو او د افغانانو لپاره د اوږد مهاله ثبات رامنځته کولو په خاطر د نشه یې توکو ضد یوې همغږې شوې ستراتیژۍ ته اړتیا لرو.»
د ملګرو ملتونو د دغه دفتر د راپور له مخې، په افغانستان کې د نشه یې توکو د کر له بندیز څخه مخکې د زیرمه شویو تاریاکو ارزښت شاوخوا ۶،۴ تر ۵،۹ میلیارد ډالرو اټکل شوی و او دا په ۲۰۲۳ کال کې د افغانستان د ناخالص تولید شاوخوا ۲۳ تر ۲۹ سلنه جوړوي.
د دوی په خبره د تریاکو دغو زېرمو ښايي په افغانستان کې د طالبانو له واکمنېدو وروسته د رامنځته شویو اقتصادي ستونزو په کمولو کې مرسته کړې وي.
ملګري ملتونه وايي، د تریاکو د زیرمو لویه برخه شاوخوا ۶۰ سلنه یې د لویو کاروباریانو او قاچاقبرانو په واک کې ده، د نشه یې توکو شاوخوا ۳۰ سلنه زیرمې بیا د بزګرانو په لاس کې وي چې د تریاکو د کر له بندیز وروسته اوس له سختو اقتصادي ستونزو سره مخامخ دي.
دوی وايي، هغه بزګران چې مخکې یې تریاک کرل اوس دوامداره اقتصادي بدیلونو ته اړتیا لري.
د ملګرو ملتونو د نشه یي توکو او جرمونو ضد ادارې اندیښنه ښودلې او وایي، په افغانستان کې د تریاکو د دوامدار کمښت له امله ښايي پیرودونکي او پلورونکي داسې بدیل مخدره توکو ته مخه کړي چې له هیرویینو څخه لا هم زیانمنوونکي وي.
تېره ورځ شاوخوا ۵۰ وسله والو پر جعفر اکسپریس اورګاډي توغندي وتوغول او وروسته یې شاوخوا ۴۰۰ کسان، چې ویل کیږي د پاکستان د پوځ، استخباراتو او پولیسو سرتېري پکې دي، له ځان سره برمته کړل.
دغه اورګاډی د سې شنبې په ورځ له کویټې نه پېښور ته پر لار و، چې د بولان غاښي په دهدار سیمه کې تر برید لاندې راغی.
د پاکستان پوځ د پوځي تجهیراتو او چورلکو له لارې په لرې غرنيو سیمو کې د برمته کسانو د خلاصون عملیات پیل کړي، خو سرچینې وايي، د سپرلیو په منځ کې د بلوڅ ځانمرګو بریدګرو حضور د پوځ د خلاصون عملیات ټکني کړي دي.
د بلوچستان حکومت اعلان کړی، چې تر دې دمه ۱۵۵مساپر خلاص شوي، خو بلوڅ ازادۍ پوځ پرون اعلان وکړ، چې نور مساپر یې خوشي کړي او یوازې د پاکستان د پوځ او امنیتي ادارو کارکوونکي یې له ځان سره یرغمل کړي دي.
محمد اشرف، چې په اورګاډي کې و، رویټرز ته وویل: « مساپر ژوبل شوي او ځینې یې مړه شوي دي».
د بلوچستان ازادۍ پوځ ګواښ کړی چې که بلوڅ سیاسي بندیان، فعالان او ورک شوي کسان چې د پوځ له خوا تښتول شوي بلل کیږي، په ۴۸ ساعتونو کې خوشې نه شي، نو هغوی به برمته کسان ووژني.
د دې ډلې یوه جنګیالي چې د اورګاډي پر چت ناست و، د بلوچستان له خلکو غوښتنه وکړه، چې د پاکستان پر ضد ددوی د جګړې ملاتړ وکړي.
یوې امنیتي سرچینې رویټرز ته په خبرو کې وویل چې په اورګاډي کې ۴۲۵ تنه سپاره وو.
سرچینه وايي، چې د اورګاډي تر برمتې وروسته بلوڅ جنګیالیو د مساپرو پېژندګلوي پیل کړه او د پوځیانو او امنیتي کارکوونکو پلټنه یې کوله.
یاده پاکستانۍ امنیتي سرچینه وايي، په پوځي عملیاتو کې تراوسه د بلوچستان ازادۍ پوځ ۲۷ تنه غړي وژل شوي دي.
د رویټرز خبریال وايي، چې په کویټه کې یې د اورګاډي تمځي کې سل خالي تابونونه لیدلي، چې د وژل شویو او یا احتمالي نورو تلفاتو لپاره چمتو شوي.
د پاکستان د اورګاډو ادارې له پنجاب او سند ایالتونو څخه بلوچستان ته ټول عملیات ځنډولي دي.
د تېر کال په نومبر کې هم د کوټې د اورګاډي په تمځاي کې په یوه ځانمرګي برید کې لږ تر لږه ۲۶ کسان ووژل شول، چې ۱۶ امنیتي پرسونل هم پکې شامل وو او ۶۱ نور ټپیان شول.
بریدګر په هغه پلیټفارم کې چاودیدونکي توکي وچول چیرې چې ګڼ شمیر پوځیان د جعفر اکسپریس په تمه وو.