البانیا: افغان ښځې یوازې پیوستون ته نه، بلکې عملي اقدام ته اړتیا لري

په بغلان ولایت کې د طالبانو د پوهنې ریاست د تعلیماتو مسوول امان الله حقیار ویلي، چې ګومارنه په دغه ریاست کې د ازموینې له لارې ترسره شوې ده.

د هغه په وینا؛ د راروان ښوونیزو کال لپاره یې ۲۲ زره او ۲۴ تنه نارینه زده‌کوونکي او ۱۸ زره او ۲۳۸ ښځینه زده‌کوونکې جذب کړې دي، چې د لومړیو ټولګیو لپاره د ټولو جذب شوو زده‌کوونکو شمېر ۴۰ زره ۲۶۱ تنو ته رسېږي.

دغه طالب چارواکی په داسې حال کې د ۲۵۰ ښځینه ښوونکو د ګومارلو خبره کوي، چې په افغانستان کې د جمهوري نظام ړنګېدو او طالبانو د بیا واک ته رسېدو سره سم یادې ډلې د نجونو لپاره له شپږم ټولګي پورته د ښونځيو دروازې وتړلې.

څو ورځې وړاندې په ملګرو ملتونو کې د بریتانیا دایمي استازي مرستیال جېمز کاریوکي د امنیت شورا ته په خپله وینا کې وویل، کله چې طالبانو د نجونو لپاره له شپږم ټولګي پورته ښوونځي وتړل؛ نو دوی وویل چې دغه پرېکړه لنډمهاله ده؛ خو له درېیو کالو هم ډېره موده وشوه، چې افغان نجونې له زده‌کړو بې برخې دي.

د طالبانو له دغې پرېکړې وروسته په ټول افغانستان کې له شپږمو د لوړو ټولګیو ښځینه‌و ښوونکو برخلیک لاهم ناروښانه دی.

د طالبانو یاد وزارت د (کب ۲۵مه) د شنبې په ورځ په یوې خبرپاڼه کې له شتمنو کسانو غوښتنه کړې، چې باید د روان لمریز کال تر پایه پورې د خپلو شتمنیو څخه ۲.۵ سلنه زکات بېل کړي او پر بې‌وزله افغانانو دې ووېشي.

په خبرپاڼه کې راغلي، د امربالمعروف وزارت د قانون له مخې متحسبان اړ دي چې پر شتمنو کسان وګرځي او د خپلو پانګو په برخه کې یې د زکات وېش ته وهڅوي.

طالبانو له شتمنو کسانو غوښتي؛ څو زکات د ورکړې په برخه کې له بېړې کار واخلي.

طالبانو د زکات ورکړه د فقر د لمنځه وړلو په برخه کې مهم اقدام بللی دی.

ویل کېږي د طالبانو محتسبانو په یو شمېر ولایتونو کې تېر کال هم په جبري توګه سوداګر او شتمن کسان اړ کړي وو؛ څو د دوی په خوښه زکات ووېشي.

د راپورونو له مخې، طالبان شتمن کسان اړ باسي؛ څو د دوی په خوښه ټاکل شويو کسانو ته زکات ورکړي او خلک بیا د دغه چلند څخه خوښ نه دي.

خو دیني عالمان وايي، هغه کسان چې د زکات د ورکړې نصاب یې پوره کړی وي حق لري چې د خپلې خوښې له مخې بې‌وزله کسان وټاکي او بیا پرې زکات ووېشي.

ټرمپ نیوکه کړې، امریکا باید د بګرام هوایي اډه کې ځکه پاتې شوې وه چې له هغه ځایه یې د چین پر اټومي او هستوي انرژۍ په ښه توګه څار کولای شو.

هغه زیاته کړه:« بګرام د چین له اټومي وسلو سره اېله یو ساعت واټن لري».

ټرمپ ویلي، چې له افغانستانه د امریکایي ځواکونو د وتو له امله د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین سترګې وکړې او ورته زمینه برابره شوه؛ څو په اوکراین برید وکړي.

ټرمپ تر دې دمخه هم ورته څرګندونې کړې وې او ان ګواښ یې کړی و، چې د بګرام پوځي اډه به بېرته ونېسي.

طالبانو د ډونالډ ټرمپ دغه ډول څرګندونې پخوا هم غندلې وې او پر بګرام پوځي اډه یې د چین د ولکې ادعاوې رد کړې دي.

ټرمپ داسې مهال دغه څرګندونې په وار، وار تکراروي، چې طالبانو له بل هر هېواد پرته له چین سره په بې سارې توګه خپلې اړیکې پیاوړې کړې دي.

چین لومړنی هېواد و، چې ولسمشر یې ان د طالبانو د ډېپلوماټیک استازي باورلیک ومانه او ان ډېپلوماتیکه راشه درشه یې هم تر نورو ډېره ده.

همدا راز چینایي پانګه‌والو هم افغانستان ته مخه کړې او همدا اوس د کانونو په سکټور کې چینایان تر نورو ډېر پر پانګونې بوخت دي.

کارپوهان وایي، چین هېڅکله په افغانستان کې د امریکا د اقتصادي مرستو تر څنګ د سیاسي همکاریو تشه نشي ډکولای او ښايي طالبانو سره ځکه بېجینګ خپلې اړیکې نورمال ساتي چې ګوندې په دغه هېواد کې د چین ضد وسله‌والې ډلې پناه ځایونه ونه مومي.

ټرمپ همدا راز طالبانو ته خبرداری ورکړی، چې په افغانستان کې د ۷مېلیارده امریکایي ډالرو په ارزښت ورڅخه پاتې وسلې او پوځي تجهیزات به هم بېرته واخلي؛ خو طالبانو یې په غبرګون کې ویلي، دغه پوځي وسایل ورته د «غنیمت» په توګه پاتې شوي دي.

طالبانو ویلي، چې د دواړو هېوادونو ترمنځ دغه هوکړه‌لیک به په منځنۍ اسیا کې د دوامداره سولې او همکاریو نوی باب پرانېزي.

خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه هوکړه‌لیک به د دواړو هېوادونو ترمنځ د اختلافاتو تر څنګ د سیمې پر ټیکاو، اقتصادي ودې او د متقابل باور پر پیاوړتیا ځانګړې مثبتې اغېزې وکړي.

تاجکستان او قرغېزستان له تېرو شلو کلونو راهیسې د شاوخوا «۱۰۰۰ کېلومېټره» پولې پر سر له یو بل سره وسله‌والې نښتې کړې وې، چې سلګونه کسانو ته پکې مرګ ژوبله اوښتې وه.

په وروستي ځل د ۲۰۲۲ کال په سېپتمبر میاشت کې د دواړو لوریو له‌خوا پر پوله سختې نښتې وشوې، چې په پایله کې یې ۱۳۰ کسان ووژل شول او سلګونه نور ټپیان شول.

تر دغو نښتو وروسته دواړو هېوادونو په پوله کې پر یو بل د تګ راتګ لارې هم تړلې وې.

له تېرو دوو کالونو راهیسې د دواړو هېوادونو ترمنځ د دغه پولې پر سر لانجمن مذاکرات ترسره شول، چې بالاخره دواړه لوري د خبرو اترو په دغه پړاو کې یوې وروستۍ پرېکړې ته ورسېدل.

(د مارچ په ۱۳مه نېټه) د تاجکستان او قرغېزستان له لوري د سرحدي کرښو د معلومېدو په موخه تړن لاسلېک شو.

د دواړو هېوادونو د ولسمشرانو امام علي رحمان او صادر جباروف له لوري په یوې انلاین غونډه کې د سرحدي بندرونو او تګ راتګ د بیا پیل لپاره لارې هم پرانېستل شوې.

د طالبانو ترمخه روسیې، امریکا، اروپايي ټولنې او ترکیې هم د تاجکستان او قرغېزستان ترمنځ له دغه تړونه هرکلی کړی دی.

دواړو هېوادونو د بندرونو د خلاصون پر مهال د خوښۍ ځانکړي مراسم هم نیولي وو او دغه چاره د ګاونډیاڼو ترمنځ د نویو اړیکو پیل هم یاد شوی دی.

د ناطق ملک زاده په نوم یو ۲۹کلن افغان فعال او خبریال چې د طالبانو د سختدریځې اسلامي مفکورې پر ضد فعالیتونه کوي؛ (د فبرورۍ په ۱۳مه نېټه) په هوټل کې د خپلې کوټې دننه پرې د دوو کسانو له لوري برید شوی و.

هغه په دغه برید کې په سینه، لاس او اوږو ټپي شوی دی.

نوموړي اینډېپینډینټ رسنۍ ته ویلي، په دغه هوټل کې یې له ځینو هغو افغان پناه‌ غوښتونکو سره چې د طالبانو ملاتړ یې کاوه؛ د ښځو د حقونو په اړه بحثونه کړي وو او د هغه همدا بحثونه د تاوتریخوالي لامل شوي وو.

ملک‌ زاده د هوټل کارکوونکو ته ویلي وو:« زه د دغو خلکو له لاسه تښتېدلی یم؛ خو اوس له همدوی سره یو ځای اوسېږم».

تر برید شاوخوا لس ورځې وړاندې ملک ‌زاده د پناه غوښتنې قضیه هم منل شوې وه او د کار موندلو پسې یې هڅې کولې.

د برېټانیې د همپشایر سیمه‌ییزو پولیسو ویلي، چې د شپې په شاوخوا یوولس بجو د برید راپور ورکړل شو.

پولیسو د ۲۵ او ۲۹ کلونو ترمنځ دوه مشکوک کسان د برید په تور نیولي دي.

پولیسو دا پېښه ځانګړې بللې او ویلي یې دي، چې عامو خلکو ته کوم جدي خطر نه شته.

ملک‌ زاده یوه شپه په روغتون کې تېره کړه او بیا د لاس د جراحۍ لپاره بل روغتون ته ولېږدول شو.

هغه د طالبانو ښکاره مخالف دی او په خواله رسنیو کې یې د طالبانو پر ضد دریځ نیولی.

د همپشایر د پولیسو مشر گیلیان کاکس ویلي:« زه پوهېږم چې دې پېښې به د ځايي خلکو لپاره اندېښنه پیدا کړې وي؛ خو غواړم ډاډ ورکړم چې دا یو منفرد مورد دی او له تېرو پېښو سره تړاو نه لري. د پولیسو څېړنې لا هم دوام لري».