د حزب اسلامي مشر ګلبدین حکمتیار د مفتي منیر شاکر وژل کېدل او پاکستان کې وروستي بریدونه غندلي دی. ښاغلي حکمتیار د مفتي منیر شاکر له کورنۍ سره خواخوږي ښودلې او هغه یې «یو زړور او خپلې داعیې ته ژمن او بې باک دعوتګر» بللی، چې له امله یې نوموړی پر مرګ غمجن دی.
د حزب اسلامي مشر ګلبدین په خبرپاڼه کې لیکلي د جوماتونو په چاونو، د خدای دعوتګرانو او خطیبانو په ترور، د مساپرو په بسونو او د اورګاډو بریدونو کې د هغو اسلام ضد استخباراتي شبکو لاس دی، چې د خپلو ناولو موخو لپاره پټ مخي او کرايي مزدور جنګیالي ګماري.
مشهور پښتون دیني عالم مفتي منیر شاکر تېره شنبه د پېښور په اورمړو کې د جومات دروازه کې د ننوتو پر مهال د چاودېدونکو توکو د برید ښکار شو.
هغه په پېښه کې سخت ټپي شو؛ خو روغتون کې له نږدې یوه ساعت بستر کېدو وروسته یې ساه ورکړه.
په یاد برید کې درې تنه نور ملکي وګړي هم ټپیان شوي دي.
د پښتونخوا پر سیاسي ګوندونو سربېره د افغانستان یو شمېر مشهورو سیاستوالو هم د مفتي منیر شاکر وژل کېدل غندلي او پړه یې د پاکستان د پوځ په ګډون په حکومت ور اچولې ده.
د مفتي منیر شاکر له وژل کېدو څخه څو ورځې تېریږي؛ خو تر دې دمه هېڅ کومې وسلوالې ډلې ددې برید پړه پر غاړه نه ده اخیستې.
په سیمه کې د افغانستان انټرنشنل پښتو خبریال جواد شینواري ته د پاکستاني اړخ مشر سید جواد حسین کاظمي ویلي:« ټاکل شوې چې په نننۍ غونډه کې به د افغانستان د سرحدي شخړو د پای ته رسولو او د تورخم د لارې د پرانیستلو په اړه پرېکړه وشي.»
هغه زیاته کړې، چې د دغې لارې د بندېدو له امله سوداګرو ته هر ورځ ۱۵ مېلیونه ډالر زیان اوړي.
ښاغلي کاظمي په خپلو خبرو کې ټینګار وکړ، که طالبان د دغه پولې په لانجمنه ساحه کې د ودانیو د جوړولو کار ودروي؛ نو ښايي دغه غونډه یوې هوکړې ته ورسېږي.
ټاکل شوې، چې نن دوشنبه به په تورخم کې د دې لارې د پرانیستلو په موخه د افغان او پاکستاني سوداګرو او قومي مشرانو ترمنځ د دغې جرګې د دویم پړاو غونډه چې څو ورځې وړاندې لغوه شوې وه؛ ترسره شي.
د جرګې یوه بل غړي او د خېبر د سوداګرو ټولنې مشر محمد یوسف اپریدي افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي، هغه ستونزې یې حل کړې چې له امله یې د جرګې دویمه ناسته لغوه شوې وه.
ښاغلي اپریدي زیاته کړې:« د جرګې په لومړۍ ناسته کې مو پر درېیو مسلو« ډزبندي، په لانجمنه ساحه کې د کار بندول او د لارې خلاصون» هوکړه کړې وه، چې د هوکړې دوه مادې عملي شوې او د درېیمې مادې لپاره چې د لارې خلاصون دی؛ نن د افغاني لوري سره په ناسته کې پرې خبرې وکړي.
دا په داسې حال کې ده، چې تر دې وړاندې هم د دواړو هېوادونو د قومي مشرانو او سوداګرو ترمنځ د سرحدي شخړو د پای ته رسولو او د تورخم دروازې د بېرته پرانیستلو په موخه د جرګې لومړي پړاو غونډه ترسره شوې وه او ټاکلې شوې وه چې ډېر ژر به د جرګې د دویم پړاو خبرو لپاره ناسته ترسره شي؛ خو افغاني لوري د پاکستان لهخوا په جرګه کې د ګډونوالو په نوملړ کې د زیاتوالي له امله په دویمه ناسته کې له ګډون څخه ډډه وکړه.
د تورخم دروازه له تېرو ۲۵ ورځو راهيسې د هر ډول تګ راتګ لپاره تړلې ده، چې دواړو غاړو ته یې مساپر او سوداګر له جدي ستونزو او سترو مالي زیانونو سره مخ کړي دي.
پاکستاني چارواکو ویلي، چې د هېواد په خاوره کې یې د طالبانو لهخوا د پوستو او تاسیساتو د جوړولو له امله دغه لار تړلې ده.
د دغې لارې له تړل کېدو وروسته د طالبانو او پاکستاني پوله ساتو ځواکونو تر منځ په پرله پسې ډول نښتې رامنځته شوې دي، چې په پایله کې یې درې طالبان، یو پاکستانی افسر او یو موټر چلوونکی وژل شوي او تر ۱۰ ډېر نور ټپیان شوي دي.
پاکستان د افغان کډوالو د اېستلو لړۍ ځنډولو په تړاو د طالبانو غوښتنه رد کړه. اسلام اباد کابل ته په ښکاره ویلي، چې د بېاسناده کډوالو د اېستلو لړۍ به (د مارچ تر ۳۱مې) وروسته چټکه کړي او له اپرېل لومړۍ نېټې وروسته به د ACC کارت لرونکي افغانان هم له خپل هېواده وباسي.
د پاکستان د کورنیو چارو وزارت (د مارچ په ۷مه) رسمي اعلان وکړ، چې د افغان کډوالو لپاره وروستی ضرب الاجل (د مارچ ۳۱مه) ده او که دوی دغه هېواد پرېنږدي؛ نو په زوره به یې وباسي. دا پرېکړه په داسې حال کې شوې، چې شاوخوا ۸سوه زره افغانان د ACC کارتونه لري؛ خو له ټاکلې نېټې وروسته به دوی ناقانونه کډوال وګڼل شي.
د پاکستان د کورنیو چارو وزارت ویلي: «د بېاسناده بهرنیانو د اېستلو پروګرام د ۲۰۲۳ کال د نومبر په لومړۍ نېټه پیل شوی. اوس ملي رهبرۍ پرېکړه کړې، چې د ACC کارت لرونکي افغانان هم له هېواده وباسي.»
په دې تړاو خبرپاڼه کې زیاته شوې، چې ټولو بېاسناده بهرنیانو، په ځانګړې توګه ACC کارت لرونکو ته سپارښتنه شوې چې (د مارچ تر ۳۱مې نېټې) پورې په خپله خوښه پاکستان پرېږدي؛ ګني د اپرېل له لومړۍ نېټې وروسته به د اېستلو بهیر پرې په جبري توګه پلی شي.
پاکستان وايي، چې افغان کډوالو ته د بېرته تګ لپاره کافي وخت ورکړل شوی؛ خو طالبانو له اسلام اباده غوښتي، چې دغه پرېکړه بېرته واخلي.
طالبانو خبرداری ورکړی، چې د کډوالو ځورونه به د دواړو هېوادونو اړیکې نورې هم ترینګلې کړي.
خو د پاکستان چارواکو د یکشنبې په ورځ له اسلام اباده خپرېدونکې اېکسپرېس ټربیون ورځپاڼې ته ویلي، چې دا پرېکړه وروستۍ ده او اسلاماباد به په خپل دریځ ولاړ پاتې شي.
دغه ورځپانې د خپلو سرچینو له قوله لیکلي، اړوند ادارو ته امر شوی چې د افغان کډوالو د اېستلو چمتووالی ونیسي.
د ۲۰۲۳ کال له نومبر میاشتې راهیسې شاوخوا ۸ لکه افغان کډوال بېرته خپل هېواد ته ستانه شوي دي.
پاکستان مخکې د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ لهخوا د ثبت شویو کډوالو او د ACC کارت لرونکو ته د پاتې کېدو اجازه ورکړې وه؛ خو اوس دغه پرېکړه هم لغوه شوې ده.
اوسمهال شاوخوا ۳ مېلیونه افغانان لا هم په پاکستان کې ژوند کوي.
طالبانو پر پاکستان تور پورې کړی، چې له افغان کډوالو سره ناسم چلند کوي؛ خو اسلام اباد دغه ادعاوې رد کړې دي او ویلي یې دي، چې طالبان باید خپل هېواد کې داسې شرایط برابر کړي چې کډوال په عزت بېرته ستانه شي.
د طالبانو له واکمنېدو وروسته یو شمېر هغه افغانان چې له بهرنیو ځواکونو په ځانګړې توګه له امریکایي ځواکونو او ادارو سره یې په افغانستان کې دندې کړې وې؛ پاکستان ته کډوال شول. دغه کډوال چې د طالبانو له لوري یې ژوند له ګواښ سره مخ دی هم اوس د پاکستان د دغه نوې پرېکړې له مخې د اېستلو له ګواښ سره مخ دي.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار خبرداری ورکړی، چې د هغو کډوالو د اېستل کېدو په تړاو هم غور کوي چې د امریکا په ګډون یې د لوېدیځو هېوادونو د پناه غوښتنې قضیې رد شوې دي.
د بشري حقونو او کډوالو یو شمېر ملاتړو سازمانونو هم د پاکستان دغه پرېکړې غندلې او پر دغه هېواد یې غږ کړی، چې د افغان کډوالو سره له نرمۍ کار واخلي.
په ورته وخت کې پاکستان پر طالبانو تور پورې کړی، چې د دوی پر ضد د ترهګرو د بریدونو اصلي لامل دی.
پاکستان ادعا کوي، چې افغان وګړي د وروستیو بریدونو په ځانګړې توګه د خېبر پښتونخوا ایالت د بنو پر پوځي چوڼۍ د ترهګریز برید کې ښکېل وو.
طالبانو بیا د پاکستان دغه ادعاوې رد کړې دي او ویلي یې دي، چې د پاکستان دننه امنیتي مسایل د دوی کورنۍ ستونزه ده او باید افغانستان ته د ګوتې نیولو پر ځای خپلو ناکامیو ته پام وکړي.
همدا راز د طالبانو او پاکستاني پوله ساتو ترمنځ د نښتو له امله (د فبرورۍ له ۲۱مې نېټې) څخه د تورخم دروازه هم تړل شوې ده.
پاکستان ادعا کوي، چې طالبانو پر ډیورنډ فرضي کرښه صفري نقطه کې د امنیتي پوستو جوړولو هڅه کوله چې له همدې امله دغه کړکېچ رامنځته شو.
پاکستاني چارواکي وايي، د افغان کډوالو د اېستلو لړۍ به د تورخم له لارې هم دوام ولري.
د پاکستان د لومړي وزیر سلاکار رانا ثناالله ویلي، دا د اندېښنې وړ خبره ده چې د افغانستان خاوره د «ترهګرۍ» لپاره کارول کېږي. نوموړي په فیصل اباد کې له رسنیو سره په خبرو کې وویل، چې طالبان باید د ترهګرو پر وړاندې اقدام وکړي او د امنیت پر وړاندې ټولې دسیسې شنډې کړي.
نوموړي د نوم اخیستلو پرته ویلي، هغه تبلیغات چې هند یې په پاکستان کې د ترهګرۍ په اړه کوي؛ هغه هم د یوې سیاسي ډلې لهخوا کېږي.
پاکستاني رسنۍ جیونیوز د نوموړي په حوال لیکلي، د هند استخباراتي اداره «را» د ټولو ترهګرو د مور رول لوبوي.
نوموړي ادعا کړې ده:« دا "را" ده، چې ترهګر راټولوي، تمویلوي او په ترهګریزو فعالیتونو کې لاس لري.»
دغه څرګندونې وروسته له هغه کېږي، چې د پاکستان د پوځ د عامه اړیکو مسوول جنرال احمد شریف چوهدري او د بلوچستان سر وزیر سرفرازبګتي په یوه ګډ خبرې کنفرانس کې ویلي و، چې پر جعفر اکسپرېس برید «د هند او افغانستان په ملاتړ شوی».
د پاکستان د پوځ ویاند ویلي و، په دغه پېښه کې ښکېل بریدګر په افغانستان کې له خپلو ملګرو سره په اړېکه کې وو:«له افغانستان څخه عصري بهرنۍ وسلې راوړل کېږي او په پاکستان کې په ترهګريزو عملياتو کې کارول کېږي او د جعفر اېکسپرېس پېښه د هند د ترهګريز ذهنیت دوام دی.»
د هغه په وینا، هند د پاکستان د بې ثباته کولو لپاره په بلوچستان کې د ترهګرۍ ملاتړ کوي.
چوهدري وویل:«په بلوچستان کې د دې اورګاډي پېښې او له هغې مخکې رامنځته شویو پېښو اصلي ملاتړی ختیځ ګاوندی هېواد دی.»
خو هند او پاکستان بیا دغه ادعاوې رد کړې.
پاکستاني رسنۍ خراسان ډایري خبر ورکړی، په پاکستان کې د تېرو ۴۸ ساعتونو په ترڅ کې ټيټيپي او بلوڅ بېلتون پاله غورځنک ۵۷ بریدونه کړي چې په ترڅ کې یې ۱۶ تنه وژل شوي او ۴۶ نور ټپیان دي.
دغه رسنۍ زیاتوي، په یادو بریدونو کې ځانمرګي، هدفي وژنې او وسلهوالې نښتې شاملې دي چې په ۲۳ بېلابېلو ولسوالیو کې ترسره شوي دي.
بل خوا بیا راپورونه وایي، چې د کوټې په هوایي ډګر کې د نامعلومو وسلهوالو په برید کې د مولانا فضل الرحمان د ګوند «جمیعت علمای اسلام» غړی او ځایي دیني عالم مفتي عبدالباقي نورزی وژل شوی دی.
د ۲۴ ډیجیټل پاکستاني رسنۍ په وینا، مفتي نورزی د یوه سفر لپاره هوایي ډګر ته د ننوتلو په حال کې و چې د نامعلومه کسانو لهخوا پرې ډزې وشوې او روغتون ته تر رسېدو وروسته یې د ژورو ټپونو له امله ساه ورکړه.
ویل کېږي، چې له پېښې وروسته بریدګر له سیمې تښتېدلي دي.
په دې وروستیو کې په بلوچستان او خېبر پښتونخوا کې په بې سارې توګه نا امنۍ مخ په پراخېدو دي او د پاکستان حکومت یې پړه پر افغان طالبانو ور اچوي، چې ترهګرو ته یې خوندي پټنځایونه ورکړي دي.
په افغانستان کې واک ته د طالبانو له رسېدو وروسته داسې ښکاري، چې په سیمه کې وسلهوال فعالیتونه مخ په ډېرېدو دي او «ټيټيپي» او همداشان «بي ایل ای» خپل فعالیتونه پراخ کړي دي.
د خيبر پښتونخوا د وزيراعلی د اطلاعاتو او عامه اړيکو سلاکار بېرېسټر سيف ويلي، چې هېواد د ترهګرۍ په اور کې سوځي، خو غير قانوني مرکزي حکومت لا هم ناغېړې کوي.
هغه پر مرکزي حکومت نيوکه وکړه، چې نه يې اغیزمنې ډيپلوماټيکې هڅې کړي او نه يې د دې حالت د کابو کولو لپاره کومه داخلي تګلاره جوړه کړې ده.
سیف همداراز ویلي، چې غیر قانوني فډرالي حکومت افغانستان د ترورېزم مسوول بولي، خو ډیپلوماټیکو خبرو ته زړه نه ښه کوي.
هغه زیاته کړه، چې له افغانستان سره د خبرو اترو لپاره استول شوي شرطونو ته تر اوسه ځواب نه دی ورکړل شوی.
سیف وایي، د پاکستان مرکزي حکومت نه له افغانستان سره خبرې کوي او نه هم خیبر پښتونخوا ته اجازه ورکوي، چې د ترهګرۍ د مخنیوي لپاره له افغانستان سره خبرې اترې وکړي.
نوموړي زیاته کړه، چې دغه هېواد د ترهګرۍ په اور كې سوځي خو بيا هم تش په نامه وزيراعظم شهبازشريف بې حسه تماشه كوي۔
د نوموړي په وینا، غیرقانوني مرکزي حکومت په خیبرپښتونخوا او بلوچستان کې ترهګري جدي نه ګڼي.
نوموړي له وفاقي حکومته وغوښتل، چې دا باید ومني چې پاکستان یوازې پنجاب نه دی.
سیف خبرداری ورکړ، چې که د ترهګرۍ پر ضد سمدستي او اغېزمن ګامونه پورته نه شي، نو دا اور به پنجاب او سند ته هم خپور شي.