په هسپانیا کې افغان سفارت د خپل سفیر په تړاو د «جنسي‌ځورونې» تورونه رد کړل

نوموړې وایي، امریکا باید هغه ژمنې وساتي چې له خپلو پخوانیو همکارانو سره یې کړې وې.

په دغه لیک کې چې د سې شنبې په ورځ (د مارچ ۱۸مه) لیکل شوی، د امریکا د سنا دغې غړې ویلي، چې اوس مهال ۵۷۵۲ امریکا ته د کډوالۍ د ځانګړې ویزې غوښتونکي او د دې ویزې اخیستونکي په افغانستان، پاکستان، قطر او البانیا کې مېشت دي، چې یو شمېر یې د امریکا د پوځ د فعالو منسوبینو د کورنیو غړي دي.

هغې وویل، چې د امریکا د ژمنې سره سره دا خلک په نورو هېوادونو کې بند پاتې دي چې د اړتیا وړ توکو لکه عادي روغتیایي پاملرنې، د ښځو او ماشومانو لپاره خدمات، د رواني روغتیا مشورې او د ماشومانو پاملرنې او نورو اړتیاو ته لاسرسی نه لري.

د دغې سناتورې په وینا، د ټرمپ د اجراییوي فرمان له صادرېدو وروسته د امریکا د ډېرو پخوانیو افغان امریکايي همکارانو او د هغوی د کورنیو چې ټاکل شوې وه امریکا ته سفر وکړي، الوتنې لغوه شوي او امریکا ته د دوی د سفر لپاره کومه ځانګړې لار نه شته.

هغې د امریکا د بهرنیو چارو وزیر ته په خطاب کې وویل: «د ۲۰۲۱کال له اګسټ وروسته په افغانستان کې ډېری هغه کسان وژل شوي، چې د امریکا لپاره یې خپل ژوند په خطر کې اچولی او زموږ لپاره وژل شوي ، د دې په بدل کې موږ د هغوی او د هغوی د کورنیو د ساتنې ژمنه کړې.»

سناتورې شاهین روبیو ته وویل:«موږ باید پر خپلې ژمنې ولاړ اوسو. زه په ډېر درناوي له تاسو څخه غوښتنه کوم، چې د دې اشخاصو لپاره اوږدمهاله ملاتړ ته دوام ورکړئ او د هغو د محدودیتونو د لېرې کولو لپاره اړین ګامونه پورته کړئ، چې د ځانګړې کډوالۍ ویزې غوښتونکو او لرونکو ته متحده ایالاتو ته د سفر مخه نیسي."

مېرمن شاهین زیاته کړه: «امریکا ته د هغوی داخلېدل نه یوازې اخلاقي مسوولیت دی، بلکې د ملي امنیت لومړیتوب دی چې موږ په ډېرو سختو شېبو کې پر خپلو ژمنو ولاړ یوو.»

کابو یوه اونۍ وړاندې سي بي اېس نیوز راپور ورکړی و، چې د زرګونو افغانانو چې په افغانستان کې یې له امریکايي ځواکونو سره همکاري کړې، امریکا ته د ننوتو مخه نیول شوې ده.

ټېلګراف ورځپاڼې د چهارشنبې په ورځ (د کب ۲۹مه) په یوه راپور کې پیرزاده د ډېپلوماتیک خوندي‌توب د اخیستلو لامل د هسپانیا قضايي بنسټونو ته له هغه څخه د یوې افغانې مېرمن د «جنسي‌ځورونې» شکایت بللی دی.

په راپور کې د دې ښځې مستعار نوم یې «انیس» یاد شوی او ادعا یې کړې، چې په هسپانیا کې د افغانستان سفیر د سفارت په یوې مېلمستیا کې د هغې څنګ ته ورغلی او د قوي نشه‌یي‌ توکو له کارونې وروسته یې پرې جنسي تېری کړی دی.

د تېلګراف د راپور پر بنسټ، د هسپانیا چارواکو له دې پېښې وروسته لازمې څېړنې ترسره کړي چې په پایله کې یې د افغانستان سفیر د خپل ډېپلوماټیک ماموریت له خوندي‌توب څخه محروم شوی دی.

ورته مهال، هسپانیا د بهرنیو چارو وزارت په یوه بیان کې ویلي چې رحیم پیرزاده نور په دغه هېواد کې د افغانستان د رسمي استازي په توګه نه پېژندل کېږي او همداراز له خپلو ټولو ډېپلوماټیکو حقونو څخه محروم شوی دی.

نوموړي وزارت د جنسي ځورونې له قربانیانو سره د خپلې خواخوږۍ د شریکولو ترڅنګ ټینګار کړی چې هېڅوک نه شي کولای له ډېپلوماټیک ماموریت څخه په ګټې‌اخیستنې «ناقانونه او ناانساني کړنې» ترسره کړي.

په هسپانیا کې افغان ډېپلوماټيکې استازولۍ تر اوسه د دغه هېواد دولت د پرېکړې په تړاو په رسمي ډول څه نه دي ویلي.

د یادونې ده چې په ۲۰۲۱ کال کې پر افغانستان د طالبانو له واکمنېدو وروسته محمدرحیم پیرزاده په مادرید کې د افغانستان د سفارت چارسمبالۍ پر غاړه واخیستې او ورسره یې له دغې ډلې سره د همکارۍ خبر ورکړی و.

د طالبانو مخابراتو او معلوماتي ټکنالوژۍ وزارت د چارشنبې په ورځ په یوه خبرتيا کې له شرکتونو او سوداګرو غوښتي، چې د مبایلونو د واردولو په برخه کې خپل کارونه او فعالیتونه قانوني تر سره کړي.

سودګرو ته خبرداری ورکړل شوی، چې له جواز پرته د موبایلونو له واردولو ډډه وکړي.

د طالبانو مخابراتو وزارت سوداګرو ته په ټينګار ويلي، چې د نړیوال ګرځنده تجهیزاتو پېژندنې ای مي (IMEI) له ثبت او داخلولو وروسته دې ګرځند ټیلیفونونه بازار ته وړاندې او وپلوري.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې د ګرځنده تجهیزاتو نړيواله شمېره ثبت کول او داخلول د ټلیفون د ورکېدو او غلا کېدو په وخت کې د استفادې وړ وي.

په نورو هېوادونو کې استعمالوونکي دا نړيوال پېژند کاروي څو د ټیلیفون ډول ( برانډ، تولید او هېواد) او د هغه قانوني حالت وپېژنې

ضیاالحق امرخيل د چارشنبې په ورځ پر خپله اېکس پاڼه لیکلي، چې فقر، بې روزګاري او نهيلي خلک تر یو کچې زغملی شي، خو له زده کړو د نجونو محرومیت نه شي زغملی.

نوموړي ویلي، چې د نجونو پر مخ د زده کړو د خلاصېدو ۴ کلن انتظار د وخت ضیاع او جبرانول يې سخت دي.

امرخيل هیله ښودلې، چې «د ۱۴۰۴ ښوونيز کال کې دې د ملت غوښتنې ته دارزښت په سترګه وکتل شي او د نیم قشر محرومیت دې پای ته ورسیږي».

په سړو سيمو کې د دغه ښوونيز کال له پیل سره به دا څلورم تعلیمي کال شي، چې له شپږم څخه تر ۱۲ټولګي پورې ښوونځي د نجونو پر مخ تړلي پاتې کیږي.

ډېرو افغان فعالانو، چارواکو، هېوادونو، بنسټونو او سازمانونو پر طالبانو غږ کړی، چې د نجونو او ښځو پر مخ د زده کړو دروازې خلاصي کړي.

د دغه وزارت له خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې د طالبانو د اوبو او انرژۍ وزیر عبداللطیف منصور په کابل کې د ترکمنستان له سفیر سره په لیدنه کې د د دوه اړخیزې همکارۍ او ټاپ پروژې د پلیتابه پر چټکیتا ټینګار کړی دی.

په خبرپاڼه کې ویل شوي، چې په کابل کې د ترکمنستان سفیر خواجه عوضوف د طالبانو د اوبو او برېښنا وزارت څخه د ټاپ پروژې د لارې نقشې شریکولو غوښتنه کړې.

د اوبو او انرژۍ وزارت ویلي، چې د ټاپ پروژې د لارې نقشه وروستۍ شوې او ډیر ژر به یې له ترکمنستان سره شریکه کړي.

د ټاپ ۵۰۰ پروژه د افغانستان له لارې د ترکمنستان برېښنا پاکستان ته لیږدوي. د دغې پروژې هوکړه د افغانستان، پاکستان او ترکمنستان د ولسمشرانو له لوري په ۲۰۱۵ کال کې په عشق اباد کې لاسلیک شوه.

د دغې پروژې د پانکونې هوکړه په ۱۳۹۷ کال کې د تېر نظام د برېښنا او انرژۍ وزارت له لوري د چارلک هولنډنګ ترکي کمپنۍ سره لاسلیک شوه.

ترکمنستان د دغې پروژې لپاره خپل بشپړ چمتووالی ښودلی خو د افغانستان په خاوره کې لا هم دغه پروژه نه ده بشپړه شوې.

تردې وړاندې هم ترکمن او طالب چارواکو د ټاپ پروژې د عملي چارو د پیلیدو په اړه ناستې کړې وې.