امریکايي څېړونکی: امریکا له کابل مېشتو طالبانو سره د همکاریو پراخېدو هڅې کوي

هغه دغه څرګندونې د یو شمېر هزاره ټبرو او شیعه مذهبو د قدر شپې په نوم جوړو شویو مراسمو ته کړې دي.

د طالبانو د چارو ادارې مشر زیاته کړې، چې د دوی لپاره تېر شوی حالت ارزښت نه لري او راتلونکي ورته خورا مهم دی چې له همدې کبله یې له دوی سره جنګېدونکو کسانو ته بښنه کړې ده.

دغه څرګندنې داسې مهال کېږي، چې په افغانستان کې د پخواني جمهوري نظام سرتېري د طالبانو له لوري له مرګوني ګواښونو سره مخ دي،‌ دغې ډلې یو شمېر پخواني امنیتي منسوبین وژلي، سلګونه یې زنداني کړي او ځیني یې تر سخت استخبارتي څار لاندې راوستي دي.

طالبانو په دې وروستیو کې هڅه کوي، چې د بېلابېلو قومونو او مذهبونو کسان په زوره دې ته وهڅوي؛ څو د دوی په ملاتړ غونډې جوړې کړي.

د دغه غونډې یو تن جوړونکی او د طالبانو د ښار جوړولو وزارت یو مرستیال مدار علي کریمي بامیاني وايي، شیعه مذهبي او هزاره ټبري د هر ډول وینې تویېدنې او تاوتریخوالي خلاف دي. هغه د ټولو قومونو تر منځ پر ملي یووالي ټینګار کړی دی.

په یاده ناسته کې په بامیان ولایت کې د طالبانو والي عبدالله سرحدي ټینګار کړی چې باید قومي، مذهبي او ژبني توپیرونو څخه واټن واخیستل شي.

خو طالبان بیا د خپلو دغو څرګندونو برعکس د شیعه مذهبو تر څنګ پر سلفیانو، اسماعلیانو او د نورو مذهبونو پر پیروانو سخت محدودیتونه لګولي‌ دي.

د طالبانو د یاد وزارت د روغتیايي خدمتونو د وړاندې کولو مرستیال عبدلولي حقاني وايي، چې د توبرکلوز ناروغۍ درملنه یې په کاري لومړیتوبونو کې نیولې ده.

هغه له نړۍوالو مرستندویه ادارو او بنسټونو غوښتي، چې د توبرکلوز ناروغۍ په برخه کې ورسره لازمې مرستې وکړي.

د مارچ ۲۴مه په ټوله نړۍ کې د نري رنځ یا توبرکلوز ناروغۍ سره د مبارزې او مخنېوي په نوم نمانځل کېږي.

په افغانستان کې د روغتیا نړۍوال سازمان په همدې مناسبت په خبرپانه کې ډاډ څرګند کړی، چې په هېواد کې به د نري رنځ له ناروغانو د درملنې لپاره خپلو هڅو ته دوام ورکړي.

خبرپاڼه زیاتوي: «موږ د خپلو متحدینو سره نږدې کار کوو؛ تر څو د دغې وژونکې ناروغۍ څخه اغېزمن شوي هر وګړي او کورنۍ ته ځانګړې رسېدنه وکړو».

په افغانستان کې د یاد سازمان مشر ډاکټر ایډوین سینېزه سلواډور له خلکو غوښتي، چې د دغه ناروغۍ د مخنېوي لپاره په ګډه کار وکړي او د درملنې پر لارو چارو یې غور وکړي.

د روغتیاپالانو په وینا؛ د نري رنځ ناروغي یو ډول مکروب دی چې د هوا له لارې، د پرنجي، ټوخي او توکاڼو له لارې خلک په دغه ناروغۍ اخته کېدای شي.

دغه ناروغي د انسانانو د بدن سږي اغېزمنوي؛ خو کرار، کرار د بدن نور غړي‌ هم تر خپل اغېز لاندې راوستی شي.

روغتیاپالان په دې باور دي، که د دغه ناروغۍ په وخت درملنه ونشي؛ نو په پنخوس سلنه ناروغانو کې د مړینې لامل کېږي.

د دغه ناروغۍ نښې اوږدمهاله ټوخی او‌ بلغم ګڼل کېږي، چې ځیني وخت بلغمو سره وینې هم ګډې وي.

د اټکل له مخې، د نړۍ نږدې درېیمه برخه په دې ناروغۍ اخته ده او په هرې ثانیې کې یو روغ کس پر دغه ناروغۍ اخته کېږي.

په دغه لیک کې راغلي، چې د کډوالو لپاره د ویزې د نوي کولو لړۍ هم ساده کړي.

په دغه دوه مخیز پرانیستي لیک کې چې په خواله رسنیو کې هم خپور شوی، په پاکستان کې د متحده ایالاتو د بیا مېشتېدنې په تمه افغان کډوالو له هغه وغوښتل چې په سملاسي توګه د هغو افغانانو بېرته ستنول وځنډوي چې متحده ایالاتو ته د تګ لپاره د ویزې غوښتنلیکونه لري.

دا په داسې حال کې ده، چې پاکستان له اسلام اباد او راولپنډۍ څخه د بې اسناده او اې سي سي کارت لرونکو افغانانو ته د وتلو لپاره (د مارچ ۳۱مه نېټه ) ټاکلې او هغه کسان چې بیا د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ کارتونه لري، کولای شي چې (د جون میاشتې تر ۳۰مې نېټې) په دغه هېواد کې پاتې شي.

په پاکستان کې مېشتو افغان کډوالو په داسې مهال د دغه هېواد لومړي وزیر ته پرانستی لیک استولی، چې نن پاکستانۍ رسنیو خبر خپور کړی چې د سند حکومت د بې‌اسناده او اې‌سي‌سي کارت لرونکو افغانانو د اېستلو لپاره چمتووالی نیولی دی.

د دغو کډوالو اېستنه به د راروانې اپرېل میاشتې په لومړۍ نېټه پیل شي.

ډګرمن حسن جبارخېل د پخواني پرځېدلي جمهوري نظام د کورنیو چارو وزارت د پولیسو په چوکاټ کې بېلابېلې دندې ترسره کړې دي.

د جمهوري‌ نظام په وروستیو کې یې د کابل-جلال اباد لویې لارې د امنیتي کنډک د درستیزوال په توګه دنده لرله.

100%

د هغه خپلوانو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې دغه پخوانی افسر د تېرې شنبې په شپه د کابل ښار د کلوله پشته سیمې اړوند ناپېژانده کسانو لومړی له خپل کور څخه اېستی او بیا پر نامعلوم لوري له ځانه سره وړی و.

د هغه کورنۍ تېره شپه د کابل په شکر درې ولسوالۍ کې د نوموړي جسد موندلی دی.

سرچینې زیاته کړې، چې نوموړی پر ډزو وېشتل شوی او پر جسد یې د مرمیو سوري هم ښکاري. هغه په سینه وېشتل شوی دی.

د خپلوانو په خبره یې، د حسن جبارخېل کورنۍ له هېڅ چا سره کومه شخصي دوښمني نه لري او دوی نه پوهېږي چې هغه چا وژلی دی.

د دغه وژل شوي پولیس افسر پلار هم د جمهوري نظام پر مهال د کورنیو چارو وزارت جیګپوړی چارواکی و. د هغه پلار جنرال اصف جبارخېل نومېږي چې اوس مهال په جرمني هېواد کې مېشت دی او د کابل نړۍ وال هوایي ډګر د قوماندان په توګه یې هم دنده ترسره کړې وه.

د پولیسو دغه وژل شوی افسر اصلا د لغمان ولایت د قرغیو ولسوالۍ اوسېدونکی و؛ خو له ډېرو کلونو راهیسې په کابل کې اوسېدو.

۳۴ کلن ډګرمن حسن جبارخېل واده کړی و او څلور ماشومان یې لرل، چې دوه یې لوڼې او دوه زامن دي.

مشره لور یې دیارلس کاله عمر لري او د زامنو عمرونه یې د اته او لس کلونو ترمنځ دي.

د نوموړي د کورنۍ ټول غړي له افغانستانه وتي وو؛ خو دی لا هم په افغانستان کې پاتې و.

د طالبانو په واکمنېدو سره په هېواد کې د پخوانیو امنیتي منسوبینو ژوند له جدي ګواښونو سره مخ دی او د هېواد له بېلابېلو ولایتونو څخه یې د وژل کېدو او شکنجې خبرونه ترلاسه کېږي.

د طالبانو مشر ملا هبت الله که څه هم د پخواني جمهوري نظام امنیتي ځواکونو ته د عمومي بښنې اعلان کړ و؛ خو د طالبانو سیمه‌ییزو قوماندانانو بیا د خپل مشر د دغه امر خلاف ځیني پخواني امنیتي کسان وژلي او سخت شکنجه کړي‌ دي.

همدا راز د طالبانو استخباراتو ریاست له لوري پخواني امنیتي منسوبین زنداني‌ کړي او حتی ځیني یې په زندانونو کې د طالبانو د سختو شکنجو له کبله مړه شو‌ي هم دي.

په پکتیکا، هلمند، ننګرهار، خوست، بدخشان، پنجشېر او د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې د دغو ځواکونو مرموزې وژنې هم ترسره شوې دي.

د بشري حقونو نړۍوالو سازمانونو هم په افغانستان کې د پخواني جمهوري نظام د سرتېري او امنیتي مسوولینو پر کړکېچن وضعیت جدي اندېښنې ښوولې دي.

لسګونه زره پخوانیو امنیتي ځواکونو د طالبانو د دغو ګواښونو له کبله هېواد پرېښی او ځیني یې ان په ګاونډیو هېوادونو ایران او پاکستان کې له سختو اقتصادي ستونزو سره ژوند کوي.

یو شمېر نور بیا اړ شوي، چې له کږلېچونو په ډکو لارو اروپا او نورو هېوادونو ته ناقانونه تګ وکړي؛ څو د طالبانو تر واک لاندې د ورپېښو ستونزو څخه سرونه خوندي کړي.

د راپورنو له مخې، په افغانستان کې د پخواني جمهوري نظام د ملي‌ امنیت کارکوونکي،‌ د ځانګړو ځواکونو سرتېري او امنیتي منسوبین د طالبانو تر سخت څار لاندې دي.

د معلوماتو له مخې، د طالبانو استخبارات په بېلابېلو پلمو د پخواني جمهوري نظام افسران ور غواړي او ځوروي یې او ان ځیني وخت یې کورونه هم تالاشي کوي.

د مقالې له مخې، دغه وضعیت په ښکاره ډول په کابل کې د رژیم له بدلون سره تړاو لري. دا په داسې حال کې ده، چې پاکستان په پیل کې د طالبانو واکمنېدل ولمانځل او هیله یې څرګنده کړه چې دغه واکمني به له دغه هېواد سره د همکاریو یو نوی باب پرانیزي.

پاکستاني چارواکي په دې باور وو، چې د امریکا او بهرنیو ځواکونو له وتلو وروسته به له طالبانو سره همکاري وکړي او خپلې ستراتیژیکې ګټې به خوندي کړي.

خو واک ته د طالبانو له رسېدو څو میاشتې وروسته څرګنده شوه، چې د پاکستان دغه تمه ناسمه وه او طالبانو د پاکستاني طالبانو تحریک «ټي‌ټي‌پي» یا نورو ډلو پر ضد له اقدام کولو ډډه کړې او د پاکستان په وړاندې یې له دښمنۍ ډک چلند غوره کړی دی.

لیکوال لیکلي، چې نن سبا طالبان له پاکستان سره نه؛ بلکې له هندوستان سره ښې اړیکې لري. دا په داسې حال کې ده، چې تر دې وړاندې هند تل طالبان د پاکستان د یوې پراکسي ډلې په توګه ګڼلي وو.

مقاله زیاتوي، اوس‌مهال پاکستان د هند پرتله له افغانستان څخه ډېر د ګواښ احساس لري او د اړیکو د ترینګلتیا یو اصلي لامل یې دا دی، چې پاکستان نور د دغو ډلو د خوشحالولو پالیسي نه څاري.

په مقاله کې راغلي، طالبانو له پاکستان څخه غوښتي چې د ټي‌ټي‌پي سره خبرې وکړي او د دغې ستونزې لپاره یوه سیاسي حل لاره پېدا کړي؛ خو پاکستان په کلکه ویلي چې له ټي‌ټي‌پي ډلې سره به خبرې ونه کړي.

د یادولو وړ ده، چې وسله‌والې ډلې تل له جګړې او تاوتریخوالي څخه د خپلو مخالفینو پر وړاندې د فشار په توګه کار اخلي؛ طالبانو هم په دوحه کې له امریکا سره د خبرو پر مهال له همدغې لارې کار اخیستی و.

ټي‌ټي‌پي او بلوڅ بېلتونپاله غورځنګ هم په دې وروستیو کې یې دغه ستراتیژي خپله کړې او په مرګوني بریدونو سره یې پر پاکستان فشارونه زیات کړي؛ ترڅو دغه هېواد تسلیمېدو ته اړ کړي.