تحریک طالبان پاکستان وايي، د کوچني اختر په دریو ورځو کې یو طرفه اوربند کوي. ټي ټي پي په خپله خبرپاڼه کې ویلي« چې د تحریک طالبانو پاکستان مشرتابه پرېکړه کړې، چې د کوچني اختر په مناسبت به د پاکستان د خلکو د خوښۍ لپاره درې ورځنی اوربند وي.»
دې ډلې نن د مارچ ۲۹مه خپره شوې خپلو ټولو وسلوالو ته امر کړی چې هغه وسلوال چې په ټول هېواد کې په محاذنو کې دي، باید له اختر یوه ورځ مخکې او د اختر په اوله او دوهمه ورځ هیڅ ډول اقدام ونه کړي.
همدراز ټي ټي پي خپلو وسلوالو ته ویلي چې که دوښمن اقدام وکړي، باید له ځانه دفاع وکړي.
تحریک طالبان پاکستان په پاکستان کې تېر لوی اختر هم درې ورځنی اوربند کړی و.
له ۲۰۲۱ کال وروسته دا دریم ځل دی چې تحریک طالبان پاکستان د اوربند اعلان کوي.
تر اوسه پاکستان د ټي ټي پي د دې اوربند په اړه کوم غبرګون نه دی ښودلی.
د پښتونخوا په مردان کې سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، بېکا د پاکستاني نظامیانو په هوايي برید کې د دوو ځايي شپنو کورنۍ په نښه شوې، چې د ښځو او ماشومانو په ګډون پکې ۱۰ کسان وژل شوي. خو د پاکستان د استخباراتو اړوند ایکاونټونو لیکلي چې د ټي ټي پي غړي او مرستندویان یې وژل شوي.
د مردان ولسوالۍ د کاټلنګ د بابوزۍ او شموزو اوسېدونکي وايي، د ځايي شپنو کورنۍ په نښه شوې او وژل شویو کې ماشومان او ښځې هم دي.
ځايي سرچینې هم وايي چې وژل شوي کسان عام خلک دي او زیاتوي چې پاکستاني ځواکونو د وسلوالو په پلمه د عامو خلکو پر کورونو هوايي بریدونه کړي دي.
د کاټلنک ولسوالۍ اوسېدونکو د لسو وژل شویو جسدونه د احتجاج په توګه د مردان او سوات موټروې ته راوړي او لاره یې تړلې ده.
په همدې حال کې د جماعت اسلامي ګوند غړی او د پاکستان پخواني سناتور مشتاق احمد په اېکسپاڼه کې لیکلي چې د پاکستان حکومت د مردان په کاټلنګ او شموزو کې په یوه ډرون برید کې د ۹ تنو د وژل کېدو ادعا کړې ده.
خو هغه لیکلي، چې پاکستاني پوځ د عملیاتو او ډرون بریدونو کې بې ګناه پښتانه وژلي او د ترهګرو په واسطه یې هم وژني.
دغه پخواني سناتور مشتاق احمد لیکلي:« په دې روژه کې د اختر رارسېدو سره د غریبو زحمت کشه پښتنو وژل نه پښونکی جرم دی.»
په ټولنیزو رسنیو کې د پاکستان د استخباراتو اړوند اکونټونو کې لیکل شوي، چې په دغو عملیاتو کې ګڼ شمېر خوارج چې دوی یې پاکستاني طالبان ګڼي وژلي دي.
دوی زیاوي چې په دغو عملیاتو کې د وسلوالو مرستندویان هم وژل شوي دي.
دوی د خپلو سرچینو په حواله لیکلي چې په دغه سیمه کې د اختر پرمهال د بریدونو لپاره پلان جوړوېده او دوی د مردان کاټلنګ په غرنیو سیمو کې پټنځي جوړ کړي و.
د پښتونخوا د ایالتي حکومت ویاند بېرسټر سیف هم په یوه بیان کې دا پېښه تایید کړې او منلې ده، چې په دې برید کې عام ځايي خلک په نښه شوي دي.
بېرسټر سیف وايي چې دا عملیات د استخباراتي معلوماتو پر بنسټ شوي .
پاکستاني رسنیو خبر ورکړی، چې د بلوچستان د ملي ګوند مشر او د دغه هېواد د پارلمان غړی سردار اختر مېنګل نن د شنبې ورځ ماسپښین مهال له یوه ځانمرګي برید څخه روغ وتلی، خو د ګوند څلور غړي یې ټپیان شوي دي.
د راپورونو له مخې د شنبې په ورځ د (وري ۹مه) یو ځانمرګی بریدګر د بلوچستان ایالت په مستونګ ولسوالۍ کې هغې ولسي غونډې ته ننوت چې د اختر مېنګل له لوري د ماهرنګ بلوڅ د خوشې کیدو په موخه رابلل شوې وه.
ځانمرګي بریدګر هڅه کوله چې د دغه بلوڅ ملتپاله سیاستوال څنګ ته پر ځان پسې تړلو چاودیدونکو توکو ته چاودنه ورکړي، خو د ځانمرګي واسکټ بټنې یې کار پرېښی و.
عیني شاهدانو د خراسان ډایري په نوم یوې پاکستانۍ رسنۍ ته ویلي، چې ځانمرګي بریدګر له غونډې تېښته وکړه، خو ګډونوال په تیږو وویشت او واسکټ یې وچاودید.
سردار اختر مېنګل خبریالانو ته تر پېښې وروسته وویل، چې د ګوند څلور تنه غړي یې په چاودنه کې ټپیان شوي دي.
هم مهاله بیا د پښتونخوا په اورکزیو کې د پاکستاني پوله ساتو ځواکونو پر یوه موټر د سړک غاړې ماین چاودیدلی، چې له امله یې دوه عسکر وژل شوي او پنځه نور ټپیان دي.
سرچینو د افغانستان انټرنشنل خبریال جواد شینواري ته ویلي، چې په پېښه کې ټپیان شوي عسکر ځايي روغتون ته لېږدول شوي او روغتیایي حالت یې د ډاد وړ ښودل شوی.
په پاکستان کې ورځ تر بلې نا امنۍ پراخیدونکي دي او د دغه نا امنیو تر ټولو مهم لوبغاړي د «ټي ټي پي» او بلوڅ بېلتون پاله ډلو وسله وال ګڼل کېږي.
د میډیا لاین په نوم یوې پاکستاني رسنۍ راپور خپور کړی، چې په تورخم کې شاوخوا دوه زره افغان ماشومان د توکو پر قاچاق بوخت دي او هره ورځ له څلور سوو نیولې تر پنځه سوو افغان ماشومان د کرښې دواړه غاړو ته قاچاقي توکي لېږدوي.
د یادې رسنۍ د راپور له مخې، په دې ډله کې پنځه کلن کوچنیان هم شامل دي، چې تر شپږ کیلوګرامه پورې قاچاقي توکي لېږدوي او له ډېره غربته یې دغه ستړي کار ته اوږې ورکړې دي.
د راپور له مخې دغه ماشومان د قاچاق د ځینو مافیایي کړیو له لوري په دغه روزګار ګومارل کېږي او د ډېرو لږو پیسو په بدل ترې فزیکي او ان ناوړه جنسي استفاده هم کوي.
پاکستاني چارواکو تازه د تورخم دروازې د بیا پرانېستل کیدو پر مهال خبر ورکړی و، ۵۰ تنه هغه ماشومان چې د قاچاقي توکو په لېږد رالېږد کې ترې ګټه اخیستل کېده طالبانو ته سپارلي دي.
د معلوماتو له مخې دغه ماشومان چې په کې نجونې هم شاملې دي د تېرو اونیو په اوږدو کې پر ډیورنډ کرښه پاکستاني ځواکونو نیولي وو.
د پاکستاني چارواکو په وینا؛ دغه ماشومان د ځینو مافیایي کړیو له لوري د سګریټو، برېښنايي وسایلو او نشه یې توکو د لېږد رالېږد لپاره ګومارل شوي وو.
پاکستاني چارواکو ویلي، دوی پرېکړه وکړه چې دغه ماشومان محاکمه نه کړي، بلکې د قبیلوي مشرانو په منځګړیتوب یې طالبانو ته سپارلي دي.
خو دا یوازې د یوې سترې ستونزې یوه برخه ده، ځکه چې اټکل کېږي زرګونه نور ماشومان لا هم په دې ناقانونه کاروبار کې ښکېل دي.
د خطر پر بنسټ ولاړه ګټه
ځايي سرچینو میډیا لاین رسنۍ ته ویلي، چې ان اته کلن افغان ماشومان هم د بارونو په دې لېږد کې بوخت دي.
ډېری دا ماشومان له هغو کورنیو سره تړاو لري، چې د تورخم فرضي کرښې اوسنۍ صفري نقطې ته ته نږدې اوسېږي.
دغه ماشومان کله کله د بار وړونکو موټر تر شا او لاندې پټېږي او یا هم په دغو بار وړونکو موټرو کې د جوړو شویو پټو کوچنیو خونو دننه پټېږي او توکي لېږدوي.
عدنان افریدي، د پاکستان د لنډي کوتل د پولیسو یو لوړپوړی افسر وايي: «له بده مرغه افغان ماشومان دې ته مجبوره شوي چې پر خطرناکو لارو دېخوارا واوړي، حال دا چې هېڅ پاکستاني ماشوم په دا ډول فعالیتونو کې ښکېل نه دی.»
افریدي زیاته کړې، چې دغه چاره د طالبانو تر واک لاندې په تورخم کې د ځینو مافیایي کړیو له لوري ترسره کېږي او د مشخصو قراردادونو په اساس له دغو کوچنیانو څخه ګټه اخیستل کېږي.
نوموړي زیاته کړې، چې د سپارل شویو ۵۰ ماشومانو له ډلې ۱۷ نجونې او ۳۳ هلکان وو، چې د سګریټو او نورو منعه شویو توکو په قاچاق کې یې رول درلود.
د هغه په وینا، شاوخوا ۷۰۰ نور ماشومان لا هم په دغه کار بوخت دي.
که څه هم پاکستاني چارواکو غوښتل دغه ماشومان د بهرنیانو د قانون ۱۴مې مادې پر اساس محاکمه کړي، خو د قبایلي مشرانو په منځګړیتوب دا پرېکړه لغوه شوه.
افریدي خبرداری ورکړ، که دغه ماشومان بیا د غیرقانوني عبور هڅه وکړي، «د سختو قانوني پایلو» سره به مخ شي.
په ستراټیژیکه نقطه کې بشري ناورین
د تورخم دروازه چې له نږدې یوې میاشتې راهیسې تړلی وه، تیره اوونۍ بېرته پرانیستل شوه. که څه هم عام خلک اوس کولی شي له دې لارې سفر وکړي، خو د ماشومانو لهخوا د قاچاق جریان لا هم دوام لري.
تورخم، چې د پېښور لویدیځ ته ۵۵ کیلومېټره او د کابل ختیځ ته ۱۸۳ کیلومېټره واټن لري، د افغانستان او پاکستان ترمنځ یو له مهمو تجارتي او مهاجرتي لارو څخه ده. خو دغه سیمه تل له لانجونو کونجو، تاوتریخوالي او بشري ناورینونو سره مخ پاتې شوې ده.
په اسلام اباد کې د افغانستان د چارو یو کارپوه سجاد ترکزی وایي، په تورخم کې د ماشومانو قاچاق له ډېرې اوږدې مودې راهیسې روان دی، خو له سترګو پټ ساتل شوی دی.
هغه زیاتوي: «دغه ماشومان له ډېرې مجبورۍ او لوږې څخه د کوچنیو، خو ګټورو توکو د قاچاق لپاره استثمارېږي. د پاکستان وروستۍ پرېکړه چې یو شمېر ماشومان یې بېرته افغانستان ته وسپارل، یوازې د دې ناورین یوه کوچنۍ بېلګه ده.»
ترکزی زیاتوي، چې په افغانستان کې هېڅ حکومت تر اوسه د دې ستونزې د حل لپاره جدي اقدام نه دی کړی.
نوموړی وړاندیز کوي، چې پر ډیورنډ کرښه بېلابېلو سیمو کې دې د تخنیکي زده کړو مرکزونه جوړ شي، خو زیاتوي: «د طالبانو حکومت دا ظرفیت نه لري، چې دا ډول حللاره عملي کړي.»
نجونې ماشومان له جدي خطرونو سره مخ دي
ماریا حیدري چې په کابل کې د ماشومانو د حقونو فعاله ده، وایي، د ماشومانو استثمار په ځانګړې توګه د فقر او د تعلیمي نظام د سقوط او نورو ستونزو پایله ده.
د نوموړې په خبره: «په ډېرو هېوادونو کې ماشومان د جګړو لپاره کارول کېږي، خو افغانستان یوازینی هېواد دی، چې دلته ماشومان د سګریټو او نورو توکو د قاچاق لپاره استثمارېږي او دا هم یوازې د یوه ډالر لپاره.»
عمران ټکر، چې په پېښور کې د ماشومانو د حقونو فعال دی تورخم د «ماشومانو لپاره د خطر لار» بولي او غوښتنه کوي چې نړۍواله ټولنه دې د دغه ناورین د حل لپاره لاس په کار شي.
هغه خبرداری ورکوي چې «ماشومان په دې سیمه کې د فزیکي، جنسي او رواني ناوړه استفادې ښکار کېږي او د قوانینو کمزوري دا استثمار لا اسانه کوي.»
یو لوړپوړي افغان طالب چې نه یې غوښتل نوم یې واخیستل شي د دې راپور په غبرګون کې ویلي، د ماشومانو قاچاق «یوه د کار بڼه» ده او زیاتوي: «دا ماشومان سوال نه کوي؛ بلکې سخت کار کوي، څو خپلې کورنۍ ته ډوډۍ پیدا کړي.»
طالبانو تر اوسه پورې د دغه ناورین او د ماشومانو د ژوند خوندیتوب لپاره هېڅ کومه مشخصه سټراټېژي نه ده اعلان کړې.
په بهرنیو چارو کې د پاکستان د لومړي وزیر شهباز شریف ځانګړي مرستیال طارق فاطمي ویلي، چې په افغانستان کې د ترهګرو له شته خوندي پټنځایونو پاکستان ناامنه کېږي. هغه د امریکا په ګډون له نړۍوالو غوښتي چې پاکستان دې له پامه نه غورځوي.
د پاکستاني رسنۍ جیونیوز د خبر له مخې، طارق فاطمي د نړۍوالې سولې لپاره د یوه پېژندل شوي امریکایي فکري مرکز «کارنیګي نړۍوال سوله ییز بنسټ» ته په خپله وینا کې افغانستان کې د پاکستان نفوذ ته په اشارې سره ویلي، امریکا دې پاکستان ته د بهرني او سیمه ییز لیدلوري پر ځای په خپلواکه توګه وګوري.
هغه زیاته کړې، چې پاکستان په سیمه کې خپل ځانګړی ځای لري، باید نړۍوال د دغه هېواد سره د سیمه ییزې عقیدې له مخې چلند ونه کړي.
دا لومړی ځل نه دې چې پاکستاني چارواکي په افغانستان کې د ترهګرو د خوندي پټنځایونو په اړه ادعاوې کوي، بلکې څو ورځې وړاندې د دغه هېواد د بهرنیو چارو وزارت په یوه خبرپاڼه کې وویل چې له نړۍوالې ټولنې مو غوښتي، چې په افغانستان کې د ترهګرو شته خوندي پټنځایونه له منځه یوسي.
بلخوا بیا د پاکستان دفاع وزیر خواجه اصف په افغانستان کې د ترهګرو موجودیت ته په اشارې سره ویلي: «ترهګر چې هر هېواد کې وي او د پاکستان امنیت ګواښي، ورپسې ورځو.» خواجه اصف له جیونیوز سره په مرکه کې وویل، چې طالبان د ټي ټي پي وسله والې ډلې ملاتړ کوي.
د یادولو وړ ده، چې طالبانو تل د پاکستان دا اعاوې رد کړې او ویلي یې دي، چې دوی هېڅ کوم بهرني ته اجازه نه ورکوي چې د افغانستان خاوره د ګاونډیانو پر ضد وکاروي.
طالبان ټي ټي پي او بلوڅ بېلتونپاله غورځنک ته په اشارې سره وایي، چې دا د پاکستان داخلي موضوع ده او باید د خبرو اترو له لارې حل شي.
د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویاندې ټامي بروس د یوه پاکستاني خبریال هغې پوښتنې ته له ځواب ویلو ډډه وکړه، چې ګوندې طالبانو په افغانستان کې د پاکستان ضد ترهګرو ډلو ته پناه ځایونه ورکړي دي.
په واشنګټن کې د امریکا بهرنیو چارو وزارت د خبري ناستې پر مهال له ټامي بروس څخه په افغانستان کې د طالبانو تر سیوري لاندې د پاکستان ضد وسله والو ترهګرو ډلو د موجودیت او د پاکستان د امنیتي وضعیت ته د دوی د احتمالي ګواښ په اړه وپوښتل شول، نو هغې له مستقیم ځواب ورکولو ډډه وکړه.
نوموړې ټینګار وکړ، چې امریکا د بشري حقونو سرغړونو تر څنګ له ځینو ستونزو خبره ده او دغه مسله به اړونده چارواکو ته د لا نورې ارزونې او څارنې لپاره وسپاري.
د پاکستان د یوه خصوصي ټلوېزیون خبریال جهانزیب علي دغه پوښتنه کړې: «په وروستیو میاشتو کې پاکستان د ترهګریزو بریدونو د زیاتوالي شاهد و. سلګونه ملکي وګړي او امنیتي سرتېري وژل شوي دي. پاکستان چې د امریکا ملګری هېواد دی، یو مطلوب ترهګر یې امریکايي چارواکو ته وسپاره، خو بیا هم ترهګریزې ډلې لکه ټي ټي پي، القاعده او داعش د طالبانو تر واک لاندې په افغانستان کې فعالیت لري، د امریکا دریځ په دې اړه څه دی؟»
خو د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویاندې بیا هم له روښانه ځواب ورکولو ډډه وکړه او یوازې دومره یې وویل: «موږ له ځینو ستونزو لکه د بشري حقونو له مسایلو خبر یو. خو دا موضوع باید وڅېړم، نو زه به یې د تعقیب لپاره ثبت کړم.»
ټامي بروس بیا هڅه وکړه، چې بحث بلې موضوع ته بوځي او د امریکا له لوري د حزب الله ډلې پر ضد د بندیزونو خبره یې مطرح کړه. نوموړې زیاته کړه: «هغه موضوع چې زه یې دلته یادونه کول غواړم د حزب الله پر ضد د امریکا بندیزونه دي. زه فکر کوم ډېر کسان به همدا موضوع تعقیبوي. خو راځئ، مخته ولاړ شو زه نه غواړم د خبرو لوری بدل کړم.»
د اج نیوز په نوم پاکستاني رسنۍ لیکلي، د امریکا د بهرنیو چارو وزارت دغه دریځ چې په افغانستان کې د وسله والو ډلو د موجودیت او پر پاکستان یې د اغېز په تړاو کوم څرګند ځواب ورنه کړ بېلابېل غبرګونونه راپارولي دي.
دې موضوع د پاکستاني سیاستوالو ترمنځ ناندرۍ او اندېښنې راپارولي چې ګوندې د امریکا د دغه هېواد مسلو ته پاملرنه نه کوي.
د پاکستان حکومت څو څو ځله نیوکه کړې، چې د طالبانو تر سیورې لاندې په افغانستان کې «ټي ټي پي» او بلوڅ بېلتون پاله وسله والې ډلې امن پناه ځایونه لري او له هماغه ځایه پر دوی بریدونه تنظیموي.
د یاد هېواد دغه اندېښنې داسې مهال دي، چې تازه په پښتونخوا او بلوچستان کې د دغو دواړو وسله والو ډلو فعالیتونو زور اخیستی دی.
بلوڅ بېلتون پالو بیا ان په بلوچستان کې د جعفر اېکسپرېس رېل ګاډي په ګډون پر پاکستاني پوځي مرګوني بریدونه وکړل.
پاکستاني چارواکو او پوځ هماغه مهال وویل، چې بلوڅ بېلون پال د یاد برید پر مهال له خپلو مشرانو سره په افغانستان کې په اړیکه کې وو.
همدا راز د پښتونخوا په بېلابېېلو سیمو کې هم هره ورځ د «ټي ټي پي» وسله وال د پاکستاني ځواکونو سره په جګړو اخته وي.
بلخوا طالبان بیا د پاکستان دغه ادعاوې نه مني چې ګوندې د دوی ضد وسله والو ته یې پټنځایونه ورکړي او نیوکه کوي، چې پاکستان د خپل بام واورې پر دوی اچوي.
د ملا هبتالله ویاند په وار وار پاکستاني چارواکو ته په غبرګون کې ویلي، پر دوی د نیوکو پر ځای دې خپلو ناکامیو ته متوجه شي.
بل لوري ملګرو ملتونو هم په خپل وروستي راپور کې اندېښنه څرګنده کړې، چې د طالبانو تر سیورې لاندې په افغانستان کې اوس د القاعده شبکې او ټي تي پي په ګډون وسله والو ډلو امن پناه ځایونه ترلاسه کړي دي.