طالبان وايي بادغیس ته د اختر په ورځو کې ۵۰ زره کورني سیلانیان تللي

د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزارت ویاند همایون افغان وايي، د لویو کانونو د استخراج په قراردادونو کې د مالګې، سمنټو، مرمر ډبرو او ورته نور کانونه شامل دي.

هغه زياته کړه، چې په دې موده کې د يو ميليارد ډالرو په ارزښت د فارياب د طوطي ميدان سيمې د ګازو د استخراج تړون له يوه ازبک شرکت سره لاسليک شوی دی.

د همایون افغان په خبره، د کورنیو شرکتونو تر څنګ یو شمېر بهرنیو شرکتونو هم د افغانستان د کانونو په برخه کې پانګونې ته لېوالتیا ښودلې ده.

د طالبانو د کانونو او پټروليم وزارت وايي، سږ کال غواړي شاوخوا ۴۰ کانونه د داوطلبي له لارې قراردادي شرکتونو ته ورکړي

د طالبانو منتقدین د دې ډلې اداره غیرقانوني بولي او وايي چې دا ډله په «غیر قانوني او نامسلکي ډول» د افغانستان کاني زیرمې استخراجوي او د خپلې واکمنۍ د ټینګولو لپاره یې عایدات کاروي.

فرانس خبري اژانس مخکې راپور ورکړی و، چې طالبانو په تیرو دریو کلونو کې د میلیاردونو ډالرو په ارزښت شاوخوا ۲۰۰ قراردادونه له محلي شرکتونو سره لاسلیک کړي.

د ټرافیکو عمومي ریاست په خبرپاڼه کې ویل شوي، چې په مړه شویو کسانو کې ۱۹ نارینه، ۲ ښځې او ۹ ماشومان شامل دي او ۱۱۷ نارینه، ۸ ښځې او ۳۰ ماشومان ټپیان شوي دي.

په خبرپاڼه کې ویل شوي، د تېرکال په پرتله دې اختر کې د ټرافیکي پېښو کچه ټېټه وه.

تېرکال د اختر په شپو او ورځو کې ۹۸ ترافیکي پیښې شوې وې، چې له امله یې ۵۰ تنه مړه او ۱۸۵ ټپیان شوي وو.

د ټرافیکو عمومي ریاست وايي، د کلکو امنیتي تدابیرو او خلکو ته د عامه پوهاوي ورکړه د دې لامل شوې، چې سږکال د اختر په شپو ورځو کې ټرافیکي پېښي کمې وي.

پر همدغه مهال د هېواد له یو شمېر ولایتونو په ځانګړې توګه له جنوبي ولایتونو پر ټولنیزو رسنیو ځینې ویډیوګانې خپرې شوې، چې پکې ډیری ځوانان د موټر او موټرسایکل چلولو پرمهال له بې احتیاطۍ کار اخلي او عامه خلکو ته ازار او اذیت ورکوي.

طالبانو دوه ورځې مخکې په کندهار کې د موټرسایکل چلوونکو ځوانانو ۲۲ کسیزه ډله د عامو خلکو د ازار او اذیت په تور ونیوله.

طالبانو ویلي، دغو ځوانانو په ښار او ولسوالیو کې ښاري نظم ګډوډ کړی او په تېز سرعت د موټرسایکل چلولو ترڅنګ یې خلکو ته سپک الفاظ هم کارول.

افغاني سرې میاشتې د (وري ۱۵مه) په یوې خبرپاڼه کې ویلي، چې په جرمني کې د دغو افغان ماشومانو د درملنې بهیر بشپړ شوی او بېرته له خپلو کورنیو سره یو ځای شول.

په خبرپاڼه کې راغلي چې دغه ماشومان د جرمني هېواد د یوې مرستندویه بنسټ د «سولې کلي» له لوري د یوه تړون له مخې جرمني ته درملنې لپاره وړل شوي وو.

د دغو ماشومانو عمرونه له یوه کال څخه تر ۱۱ کلونو پورې ښودل شوي دي، خو خبرپاڼه کې دا نه دي‌ ویل شوي چې د جرمني په کوم ښار او روغتون کې د دغو ماشومانو درملنه شوې ده.

افغاني سرې میاشتې تر دې دمخه یو شمېر نورو هېوادونو ته هم د درملنې په موخه د زړه سوري په ګډون په بېلابېلو ناروغیو اخته ماشومان بهرنیو هېوادونو ته د درملنې په موخه لېږلي دي.

په افغانستان کې د روغتیایي امکاناتو نه شتون د ناروغانو د درملنې په موخه یوه جدي ستونزه ده.

په کور دننه نیوکې دا دي چې لا تر اوسه د ځینو وړو وړو ناروغیو د درملنو لپاره هغه ډول چې په کار ده کوټلي ګامونه نه دي پورته شوي او یوازې د شعار تر کچې په روغتیايي برخه کې د پرمختګونو یادونه شوې ده.

همدا راز د طالبانو په واکمنۍ کې د غربت او لوږې له کبله افغان ماشومان هم سخت اغېزمن شوي دي.

دا څرګندونې وروسته له هغې شوې، چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د برېټانیا پر وارداتي توکو ۱۰ سلنه تعرفه لګولې او دا یې د «اقتصادي خپلواکۍ اعلان» یوه برخه بللې ده.

دا تعرفه یوازې پر برېټانیا نه بلکې پر یو شمېر نورو هېوادونو هم لګول شوې چې ټول په ورته توګه ۱۰ سلنه نرخ لري.

د برېټانیا حکومت مخکې هیله لرله، چې له امریکا سره په خبرو اترو کې به د دغو تعرفو څخه خلاص شي.

سره له دې چې د برېټانیا پر توکو امریکا لس سلنه تعرفه لګولې،‌ خو د اروپایي هېوادونو په توکو د لګولو شوي تعرفو په پرتله دا کچه بیا تر نیمایي هم کمه ده.

ده نشنل په نوم له سکاټلنډه خپریدونکې مجلې دا جالبه ګڼلې، چې د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان پر توکو هم ټرمپ لس سلنه تعرفه لګولې ده.

یوې سرچینې سکاټلنډ ملي ګوند څخه د The National ورځپاڼې ته ویلي: «طالبانو رښتیا هم تر سټارمر ښه معامله تر لاسه کړې ده.»

بل لور ته د برېټانیا لومړي وزیر کېیر سټارمر د پنجشنبې په ورځ له سوداګرو سره په یوه ناسته کې وویل: «ښکاره ده چې دا تعرفې به اقتصادي اغېزې ولري.»

هغه ټینګار وکړ چې د برېټانیا حکومت به په خورا «سړه سینه او ارامه مغزو» ځواب ورکړي.

سټارمر په ډاونېنګ سټریټ کې خپلو خبرو کې زیاته کړه: «د امریکا ولسمشر د خپل هېواد لپاره پرېکړه وکړه، دا د هغه دنده ده. زه نن د برېټانیا د ګټو لپاره اقدام کوم.»

هغه دا هم وویل چې هېواد یې پوره چمتووالی لري او د برېټانیا یو قوت دا دی چې د ناورین په حالاتو کې خپله حوصله ساتلی شي.

د برېټانیا د سوداګرۍ وزیر هم دا تعرفې ناهیلې کوونکې او جدي ننګونې وبللې، خو ویې ویل چې دوی د ځینو نورو هېوادونو په پرتله لا هم په ښه وضعیت کې دي.

هغه زیاته کړه چې د تعرفو د راکمولو لپاره د اقتصادي هوکړې د ترلاسه کولو وخت او نېټه «تر ډېره د امریکا په لاس کې ده.»

د طالبانو د چارو ادارې رییس د پنجشنبې په ورځ د (وري ۱۴مه) له خپلو کارکوونکو سره په یوې ګډه غونډه کې دا هم زیاته کړې، چې د افغانستان دوښمنان د طالبانو له لوري ښځو ته پر ورکړل شویو بنسټیزو حقونو سترګې پټوي.

د طالبانو دا لوړپوړی چارواکی د خپل مشر له لوري پر ښځو لګول شویو سختو بندیزونو سره سره دا ډول څرګندونې کوي.

د طالبانو مشر د خپلو بېلابېلو فرمانونو له مخې پر ښځو او نجونو د سختو بندیزونو تر څنګ پراخ محدودیتونه هم لګولي دي.

په دغو بندیزونو کې د نجونو زده کړو، د ښځو کار او سفرونو ټینګ مخنېوی شوی دی.

نړۍواله ټولنه او د بشري حقونو سازمانونه باور لري، چې طالبان له ښځو سره بد توپیر چلند کوي.

ځینې هېوادونو د طالبانو له لوري له ښځو سره کیدونکي چلند ته د «جنسیتي اپارټایډ» نوم هم ورکړی دی.

نیوکې دا دي، چې طالبانو په دغو بندیزونو سره ښځې له خپلو بنسټیزو او انساني حقونو څخه په خورا ظالمانه توګه محرومې کړي‌ او له کبله یې په ټولنه کې لوی ناورین رامنځته شوی.

ځینو سازمانونو اندېښنه ښودلې، چې د طالبانو له لوري د ښځو د روغتیا په برخه کې هم محدودیتونه د دې لامل شوي، چې د زېږون پر مهال د ښځو د مړینې کچه لوړه کړي.

همدا راز د زده کړو فعالانو په وار وار دا اندېښنه شریکه کړې، چې د طالبانو بندیزونه د دې لامل ګرځیدلي، څو په هېواد کې د نجونو د جبري ودولو کچه لوړه شي او کورنۍ خپلې لوڼې اړې کړي څو د خپل ژوند خوندیتوب په موخه له وخت وړاندې په کم عمرۍ کې ودونه وکړي.

د طالبانو د چارو ادارې رییس نورالحق نور همدا راز په یاده ناسته کې دا ادعا هم کړې، چې ګوندې په هېواد کې امنیتي ثبات رامنځته شوی دی.

خو لیدل کېږي چې د مقاومت او ازادۍ جبهو تر څنګ د داعش ترهګرې ډلې له لوري هم د افغانستان په بېلابېلو ښارونو کې ځانمرګي او وسله وال بریدونه شوي دي.

ملګرو ملتونو بې اندېښنه ښودلې، چې په افغانستان کې د طالبانو تر سیورې لاندې د القاعدې ترهګریزې شبکې په ګډون «ټي ټي پي» او نورو وسله والو ډلو امن پناه ځایونه ترلاسه کړي دي.