د پاکستان کورنیو چارو وزارت وايي، له ۸ نیم لکو ډیر افغان کډوال یې افغانستان ته ستانه کړل

د طالبانو دغه لوړ پوړی چارواکي له پاکستان او نورو ګاونډیو هېوادونو غوښتي، چې اسلامي او نړۍوالو ارزښتونو ته باید ژمن پاتې شي.

هغه دغه څرګندونې د پاکستان له لوري د افغان کډوالو د ایستلو د تازه څپې په غبرګون کې کړي‌ دي.

سلام حنفي ټینګار کړی، چې پاکستان باید د افغان کډوالو شتمنۍ او او مالونو خوندیتوب ته جدی پاملرنه وکړي.

هغه پر پاکستان غږ کړی، چې د افغان کډوال د شتمنۍ او مالونه دې خوندي وساتي. هغه همدا راز ډاډ څرګند کړی، چې طالبان دغو ستنیدونکو کډوالو ته د بشري مرستو تر څنګ د سرپناوو د ورکړې په برخه کې لاس په کار شوي دي.

د پاکستان له لوري هره ورځ سلګونه افغان کډوال د تورخم له لارې په داسې حال کې خپل هېواد ته ستنول کېږي، چې په یاد هېواد کې یې شتمنۍ او وسایل ترې پاتې دي.

د راپورونو له مخې د دغو ایستل کیدونکو افغان کډوالو کورونه ان د پنجاب په ګډون په ځینو ایالتونو کې چور شوي او پولیسو نه دې پرېښي چې ان د خپلو کورونو اړین توکي هم له ځانه سره بېرته خپل هېواد ته یوسي.

هاخوا بیا اندېښنې شته چې طالبان هم دغو ستنیدونکو افغان کډوالو سره د بشري مرستو، سرپناوو، روغتیا اسانتیاوو او روزګار موندلو په برخه کې چندان تدابیر نه لري.

د بشري حقونو یو شمېر سازمانونو اندېښنه څرګنده کړې چې له پاکستانه د دغو ایستل کیدونکو کډوالو سره به په هېواد کې د لوږې او فقر ناورین لا پسې ډېر شي.

د پاکستان ډان ورځپاڼې راپور ورکړی؛ نن لسمه ورځ ده، چې پاکستان په دغه هېواد کې د مېشتو بې اسناده او اې سي سي کارت لرونکو افغان کډوالو د اېستلو لړۍ پیل کړې.
اسلام اباد غواړي، چې د کډوالو د اېستلو په روانه لړۍ کې ۸۰۰ زره د اې سي سي کارت لرونکي بېرته افغانستان ته ستانه کړي.
د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې په وینا، (د اپرېل له لومړۍ نیټې) راهیسې شاوخوا ۲۴۶۶۵ افغانان له پاکستانه بېرته خپل هېواد ته ستانه شوي دي.
په کراچۍ کې یو افغان کډوال رحمت الله وایي؛ خلک وايي چې پولیس به راشي او چاپې به ووهي. دغه وېره له ټولو سره ده. هرڅوک له دې امله اندېښمن دي.
نظام ګل چې د خپل کور سامانونه تړلي او افغانستان ته د بېرته ستنېدو لپاره چمتو دی وایي: «د یو سړي لپاره چې له خپلې کورنۍ سره اوسېږي، تر دې بد حالت نشته، چې د هغه مېرمنې د پولیسو له‌خوا ونیول شي. دا به غوره وي چې دوی موږ ووژني.»

یو لارۍ چلوونکی غلام حضرت چې په ​​کراچۍ کې د پولیسو د څو ورځو ځورونې وروسته چمن ته تللی وایي: «موږ باید خپل کور پرېږدو. موږ هره ورځ ځورول کېږو.»
په پېښور کې بیا پولیس د جوماتونو د لاسپیکرونو له لارې خلکو ته له دغه هېواده د وتلو خبرداری ورکوي.

د پولیسو خبرداری یوازې د افغانانو لپاره نه؛ بلکې د کورونو مالکانو لپاره هم دی.
فرحان احمد وایي: «دوه پولیس افسران د یکشنبې په ورځ زما کور ته راغلل او راته یې وویل، که دلته کوم افغان وګړی ژوند کوي؛ نو باید له دغه هېواده وشړل شي.»
د بشري حقونو څار سازمان د هغو «ناوړه تګلارو» غندنه کړې، چې پر افغانانو د فشار راوړلو لپاره کارول کېږي؛ ترڅو دغه کډوال خپل هېواد ته ستانه شي.
دغه سازمان وایي: «ډېری دغه کډوال د بېرته ستنېدو په صورت کې د طالبانو له‌خوا د ځورونې او سختو اقتصادي شرایطو سره مخ دي.»
د ۲۰۲۳ کال په سپتمبر کې په سلګونه زره بې اسناده افغانان د پولیسو له چاپو وروسته، افغانستان ته ستانه شول.

شنوونکي وایي، چې د افغان کډوالو د اېستلو لړۍ سیاسي مسله ده.
د کابل او اسلام اباد ترمنځ اړیکې په ۲۰۲۱ کال کې واک ته د طالبانو له رسېدو راهیسې خړې پړې شوې.
ملیحه لودي چې په ملګرو ملتونو کې د پاکستان پخوانۍ دایمي استازې ده وایي: «د دوی د اېستلو وخت او طریقه ښیي، چې دا پر طالبانو د فشار زیاتولو لپاره د پاکستان د پالیسۍ یوه برخه ده. دا باید په انساني، په خپله خوښه او تدریجي ډول ترسره شوی وای.»

پر کډوالو فشار دومره ډېر شوی، چې ډېری یې د پولیسو له‌خوا د نیول‌کېدو تر ګواښ مخکې له پاکستانه وځي.

د فرانسې خبري اژانس راپور ورکړی، چې اسلام‌اباد پلان لري څو له دغه هېواده ۸۰۰ زره افغان کډوال وباسي.

دا اقدام د کډالو د وتلو دویم پړاو په چوکاټ کې ترسره کېږي، چې له ۲۰۲۳څخه پیل شوی او تر اوسه پورې شاوخوا ۸۰۰ زره افغان کډوال وتلي دي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالې کمېشنرۍوايي، د اپرېل له لومړۍ نېټې راهیسې تر اوسه پورې له پاکستانه ۲۴ زره او ۶۶۵ کسان وتلي، چې له دې جملې ۱۰ زره او ۷۴۱ کسان په جبري ډول اېستل شوي دي.

د پاکستان په کراچۍ کې افغان کډوالو د فرانسې خبري اژانس ته وویل: «خلک وايي چې پولیس د پلټنې لپاره راځي او له دې امله په ټولو ځایونو کې وېره خپره شوې ده.

نظام ګل چې افغانستان ته یې ستنېدو لپاره خپل وسایل تول کړي وایي: «د یو سړي لپاره چې کورنۍ لري، د دې څخه بدتر بل څه نه شته چې پولیس یې مېرمن له کوره باسي. ایا له دې څخه بل سپکاوی شته؟ کاش چې موږ یې وژلي وای او دا ورځ مو نه وای لیدلې.»

د راپورونو پر بنسټ، پر کډوالو فشار دومره ډېر شوی، چې ډېری یې په خپله خوښه له پاکستانه وتلو ته اړ شوي دي.

د لارۍ چلوونکي غلام حضرت وویل، چې هغه په ​​کراچۍ کې د پولیسو له څو ورځو ځورونې وروسته د چمن پولې ته رسېدلی دی.

نوموړي زیاته کړه: «موږ اړ شوو چې خپل کور پرېږدو. هره ورځ یې ځورولو.»

همداراز، د خېبرپښتونخوا ایالت په مرکز پېښور کې پولیس د جوماتونو د لاوډ سپیکرونو له لارې افغانانو ته اعلانونه کوي، چې له هېواده ووځي.

په پاکستان کې د افغانانو د پاتې‌کېدو موده پای ته رسېدلې او له دوی څخه غوښتنه کېږي، چې په خپله خوښه افغانستان ته ستانه شي.

نړۍوالو بنسټونو په وار-وار له پاکستاني دولت څخه غوښتي، چې د افغان کډوالو جبري ستنول ودروي، خو دغه غوښتنې تر اوسه بې‌پایلې دي.

د یادونې ده، چې د روانې اوونۍ په پیل کې د بښنې نړۍوال سازمان د پاکستان پر حکومت غږ کړی، چې د افغان کډوالو د اېستلو له پرېکړې سملاسي تېر شي او د نړۍوالو انساني حقونو له قانون سره سم اصلاحي ګامونه پورته کړي.

د کډوالو ستونزو ته د رسیده ګۍ په برخه کې د طالبانو عالي کمېسیون ویلي، چې د سې شنبې په ورځ ۱۷۶ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۶۴۹ تنو ته رسېږي، د هرات د اسلام‌کلا له لارې او د ۱۲۸۰ مساپرو په ګډون ۶۲ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۲۶۹ تنو ته رسېږي، د نیمروز ولایت د ورېښمو له لارې له ایران څخه راستانه شوي دي.

د طالبانو تر واک لاندې ملي ټلویزیون سره په مرکه کې یو شمېر افغان کډوالو خپل هېواد ته د ستنیدو له امله خوښي څرګنده کړې.

دوی له نورو کډوالو هم غوښتي، چې بېرته هېواد ته ستانه شي.

دغو کډوالو له سوداګرو هم وغوښتل، چې خپل هېواد کې پانګونه وکړي او خلکو ته د کار زمینه برابره کړي.

تازه د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزیر مولوي کبیر له افغان کډوالو سره د ایران او پاکستان کړنې ظالمانه بللي دي.

عبدالکبیر د چهارشنبې په ورځ وویل، چې د افغان کډوالو پر وړاندې د اسلامي هېوادونو ظالمانه کړنې دردوونکې او د اندېښنې وړ دي.

هغه زیاته کړې، چې افغانان «د دین او اسلامي خاورې د ساتلو لپاره کډوالۍ ته اړ شوي.»

بل خوا د کډوالو ستونزو ته د رسېدګۍ په برخه کې د طالبانو عالي کمېسیون ویلي، چې تېره ورځ ۴۴ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۲۴۳ تنه وو، د کندهار د سپین بولدک او ۷۲۵ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۳۵۰۰ تنه وو، د ننګرهار د تورخم له لارې له پاکستان څخه راستنې شوې دي.

یاد کمېسیون ویلي، چې له ګاونډیو هېوادونو څخه راستانه شوي یو شمېر کډوال یې په لنډمهالو مېشت غالو کې ځای پرځای کړي او یو شمېر یې خپلو اصلي مېنو ته لېږلي دي.

پر همدغه مهال د طالبانو تر واک لاندې باختر اژانس په تورخم کې د عمري مېشت غالي د مسوول له قوله خبر ورکړی، چې له پاکستان څخه د راستنېدونکو کډوالو لپاره ۱۲ ټاکل شویو کمېټو د خوراکي توکو، روغتیا، ټرانسپورټ، مخابراتو، ثبت، اسنادو او پوهاوي برخو کې خپل خدمات ۲۴ ساعته کړي دي.

اېکسپرېس ټریبیون د پاکستان د کډوالۍ ادارې د رسمي اسنادو پر بنسټ راپور ورکړی، چې له دغه هېواد څخه د افغان کډوالو د جبري اېستلو د دویم پړاو له پیله او په تېره یوه اوونۍ کې (د وري له ۱۲ تر ۱۹ ) ۱۱۳۷۱ افغان کډوال په جبري ډول اېستل شوي دي.

د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزیر مولوی عبدالکبیر د چار شنبې په ورځ په خپل دفتر کې له پاکستان څخه په جبري توګه د افغان کډوالو د ایستلو په تړاو په پېښور کې د طالبانو له کونسل حافظ محب الله سره کتلي.

محب الله د کډوالو طالب وزیر ته د ستونزو د راپور ورکولو ترڅنګ له پاکستان څخه د کډوالو ایستلو لړۍ نامناسبه او دردوونکې بللې او زیاته کړې یې ده، چې افغان کډوال تر ډيورنډ کرښې د رسېدو لپاره له سختو مالي زیانونو سره هم مخ دي.

مولوي کبیر په دې ناسته کې له افغان کډوالو سره ناسم چلند له اسلامي او نړیوالو اصولو سره په ټکر کې بللی او زياته کړې یې ده چې «افغانان د دین او اسلامي خاورې ساتلو لپاره مهاجرت ته اړ شوي خو د افغان کډوالو پر وړاندې د اسلامي هېوادونو ظالمانه کړنې دردوونکې او د اندېښنې وړ دي. »

هغه د اسلامي هېوادونو نومونه نه دي یاد کړي، خو ایران او پاکستان په دې وروستیو کې د افغانانو د شړلو څپه چټکه کړې ده.

کبير له ایران سره د کډوالو په برخه کې د پرمختګونو یادونه کړې او افغان کډوالو ته یې د مرستو پر جلب ټينګار کړی.

دا په داسې حال کې ده، چې پاکستان له تېرې یوې نیمې اونۍ راهیسې له دغه هېواده د بې اسناده او (اې سي سي) کارت لرونکو افغانانو د اېستلو لړۍ پیل کړې ده.