د تورخم له لارې له درېیو زرو ډېر افغان کډوال په جبري توګه ستانه کړی شوي

په دغه راپور کې په امریکا کې د هغه افغان کډوال سره خبرې شوې دي، چې اوس د خپلې مېرمنې او یو زوی سره په کېرن کاونټي کې ژوند کوي.
بېکرزفیلډ او کېرن کاونټي هغه سیمې دي، چې د امریکا د سیمه‌ییزې اردو برحاله او پخوانیو سرتېرو په ګډون د هغو کسانو د ملاتړ لپاره پېژندل کېږي، چې له دوی سره یې مرسته او کار کړی دی.
د عمر په مستعار نوم دغه افغان کډوال وایي، چې لاهم په افغانستان کې د خپلې کورنۍ د غړو لپاره اندېښمن دی.

هغه چې له خپلې درې کسیزې کورنۍ سره په کېرن کاونټي کې مېشت دی وایي، نوی ژوند یې له هغه څه ډېر توپیر لري چې هغه په ۲۰۲۱کال کې په افغانستان کې پرېښود.
د هغه په وینا، د امریکا اردو یې د لومړي ځل لپاره په ۲۰۰۱کال کې لېدلې وه.
عمر وایي، د جګړې له پیل راهیسې طالبانو په ټولنو کې ټولو ته ویلي و، چې پر امریکایي سرتېرو باور او له هغو سره مرسته او همکاري ونه کړي.
هغه وایي، طالبانو خلکو ته خبرداری ورکړی و چې «موږ له دوی سره جګړه کوو او تاسو ورسره مرسته کوئ؛ نو موږ به تاسو هم ووژنو.»
خو دغه خبرداریو د کوړنګل دره کې د (FOB) مخکینۍ عملیاتي اډې کې د هغه د کار کولو مخه ونه شوای نیولی.
هغه بالاخره د یو امریکایي سرتېري سره کار پیل کړ او په ورته وخت کې یې له طالبانو څخه خپل هویت پټ ساتلی و؛ خو بیا هم له ګڼو ګواښونو سره مخ و.

هغه په ​​۲۰۱۳ کې د (RPG) د چاودنې له امله ټپي شو.
هغه وایي، بل ځل طالبانو هغه خلک راټولول چې په یوه بس کې سپاره وو؛ خو هغه وتوانېد چې له هغه ځایه وتښتي.
د هغه په وینا، طالبانو په هغه بس کې سپاره اووه کسان ووژل.
کله چې د امریکا مخکیني ولسمشر جوبایډن څلور کاله وړاندې د ۲۰۲۱ کال (د اپرېل په ۱۴مه) له افغانستانه د امریکایي سرتېرو د اېستلو امر وکړ؛ عمر او د هغه مېرمن له خپلو د اسنادو سره هوایي ډګر ته لاړل.
عمر وایي:« ټول وېره کې وو او ټول خلک هوایي ډګر ته په دې تمه ورغلي وو، چې ګوندې هلته خوندي دي.»
خو د هغه په وینا، طالبانو هغه مهال لسګونه زره خلک هوایي ډګر ته د ننوتلو څخه منعه کړل.
عمر وویل: «یوه دروازه وه او شاوخوا ۵۰،۰۰۰ یا ۶۰،۰۰۰ خلک به وو، تاسو کولای شئ دغه وضعیت په ویډیو کې وګورئ، هغه ډېر ګواښونکی او بد وضعیت و.»
د هغه په وینا، له هغه وروسته نوموړي په بېلابېلو کورونو کې ځان پټ کړی و او د هغه سپانسر د بهرنیو چارو وزارت له لارې د نوموړي د وتلو لپاره کار کاوه؛ خو بلاخره له یو کال ځنډ وروسته هغه ته د هېواد پرېښودو خبر راغی.
عمر وایي: «زه له کابل څخه جلال اباد ته او بیا له هغه ځایه له تورخم لارې پاکستان ته واوښتم.»
هغه وتوانېده، چې په پاکستان کې د متحده ایالاتو سفارت ته ځان ورسوي؛ خو بیا هم هغه امریکا ته د تګ لپاره په انتظار و، هره شېبه یې داسې احساس کاوه، چې طالبان به یې د کورنۍ غړي ومومي.
عمر وویل: «ما د پاکستان له حکومته هم وېره لرله او هلته مې هم ځان خوندي نه احساسولو. ما فکر کاوه، چې ښایي دوی ما ومومي، له تورخم به مې واړوي او ما به طالبانو ته وسپاري.»
په ۲۰۲۳ کال کې عمر، د هغه مېرمن او زوی یې بالاخره امریکا ته ورسېدل.
د اې‌بي‌سي په راپور کې راغلي، چې سیمه‌ییزو پوځي ملاتړو امریکا ته د دوی د لېږد لپاره د پیسو په راټولولو کې مرسته کړې وه، دوی ته یې کور ورکړ او دنده یې هم ورته وموندله.
عمر وایي: «زه له امریکا سره مینه لرم، زه له دې خلکو سره مینه لرم، زه له دې حکومت سره هم مینه لرم؛ ځکه چې موږ له دوی سره کار کړی او دوی زما ښه ملاتړي وو؛ نو دا اوس زما هېواد دی.»

ښاغلي تره کي وویل: «موږ له څلورو لسیزو راهیسې په پاکستان کې ژوند کوو او دلته مو دوه نسلونه زیږیدلي دي.» هغه زیاته کړه چې دغو کډوالو د پاکستان په پرمختګ کې مرسته کړې ده.

تره کي يادونه وکړه، چي د ټول پاکستان په ۷۲پنډغالو کې تر ۳،۵ ميليونه زيات افغان کډوال ژوند کوي، چې څو لسیزې یې د پاکستان خلکو ښه مېلمه پالنه کړې ده.

هغه له ۵۳ نادولتي موسسو څخه غوښتنه کړې، چې د پاکستان حکومت سره په مالي برخه کې مرسته وکړي، ترڅو د افغان کډوالو سره د سفر لګښت او خوراکي توکو په برابرولو کې همکاري وشي.

هغه دا هم ویلي، چې ډیری ستنېدونکي په افغانستان کې کور، دندې او د سوداګرۍ فرصتونه نه لري، چې دې چارې ستنېدونکي افغان کډوال له ډیرو ستونزو سره لاس او ګریوان دي.

د یادولو وړ ده، چې له پاکستان څخه د افغان کډوالو د ایستلو په دویم پړاو کې چې د اپریل په لومړۍ پیل شوی تردې مهاله ۱۶۲۴۲ افغان کډوال له پاکستان څخه ایستل شوي، چې ۹۴۳۹ تنه یې په خپله خوښه او ۶۸۰۳ تنه یې په زور ایستل شوي دي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې (یو این اېچ سي ار) او (ای او ایم) د معلوماتو له مخې، د مارچ له لومړۍ نیټې د اپریل تر پنځمې پورې شاوخوا ۱۹۳۳۴ افغان کډوال د تورخم، غلام خان، سپین بولدک، بادیني او بهرامچې له لارو افغانستان ته ستانه شوي دي.

د پاکستان حکومت له لوري د افغان کډوالو د ایستلو پروګرام په‌ ډیر چټکۍ روان دی او هره ورځ سلګونه افغانان بېرته افغانستان ته ستنوي.

د سره صلیب نړۍوالې کمېټې د یوې اعلامیې په خپرولو سره اعلان کړی، چې اووه نیم لکه سویسي فرانک یې ځانګړي کړي، څو افغاني سرې میاشتې ته یې ورکړي.

د اعلامیې له مخې، دغه پیسې به بېرته راستنېدونکو افغان کډوالو ته د بېړنۍ روغتیایي خدمتونو، خوړو او د اوبو برخو کې ولګول شي.

په دغه اعلامیه کې راغلي: «افغانستان ته د راستنېدونکو کډوالو بشري اړتیاوې لوړې دي. ډېرو په پاکستان کې خپل ژوند او شخصي مالونه پرېښي دي. ماشومان چې ډېری یې له مخکې له خوارځواکۍ سره مخ دي ځانګړي پاملرنې ته اړتیا لري. ډېری کورنۍ د سفر په جریان کې جلا شوي او د کورنیو اړیکو د بیا رغولو لپاره مرستې ته اړتیا لري. اوږد مهاله مرستې ته به هم اړتیا وي ترڅو خلکو سره مرسته وکړي، چې په افغانستان کې خپل ژوند بیا پیل کړي.»

طالبانو هم په دې برخه کې د بېړني اقدام پر اړتیا ټینګار کړی.

د افغاني سرې میاشتې سرپرست شېخ شهاب الدین دلاور ویلي: " راستنیدونکي خلک د ډېرو ننګونو سره مخ دي، چې دوی نه شي کولی یوازې تګ و راتګ وکړي. ښځې او ماشومان د راستنېدونکو د پام وړ برخه استازیتوب کوي او د دوی خوندیتوب او هوساینې ته تضمین ورکول باید زموږ لومړیتوب وي. د یوه سیمه ییز سازمان په توګه چې په ټول هېواد کې شتون لري، زموږ موخه د خلکو سره د خپل ژوند د بیا رغونې لپاره سمدستي مرستې او اوږدمهاله مرستې چمتو کول دي."

په افغانستان کې د سره صلیب او سرې میاشتې ټولنې (IFRC) د نړۍوال فډراسیون د موقت پلاوي مشر احمد سلیمان د افغان کډوالو په اړه د بحران د احتمالي کچې په اړه اندېښنه څرګنده کړې.

نوموړي ویلي " دا متحرک وضعیت به په مېلیونونو خلکو اغېزه وکړي. سمدستي اړتیاو ته رسېدنه - لکه خواړه، روغتیا پاملرنې، او سرپناه - زموږ لومړیتوب دی، IFRC او ملي ټولنې د ARCS سره یوځای کار کوي ترڅو د دې ننګونو سره مبارزه وکړي او د اړتیا وړ خلکو سره مناسب ملاتړ چمتو کړي."

د سره صلیب نړۍوالې کمیټې همداراز ویلي، چې اوس مهال په افغانستان کې شرایط د خوارځواکۍ د لوړې کچې او د اقتصاد د کړکېچن کېدو په ترڅ کې د ډېرو خلکو د دوامداره راستنېدو لپاره مناسب نه دی.

دا په داسې حال کې ده، چې په هېواد کې هم زرګونه کسان د بېلابېلو ستونزو له امله بې ځایه شوي دي.

د راپورونو له مخې، شته بشردوستانه مرستې د اوسنیو اړتیاوو د پوره کولو لپاره کافي نه دي او یوازې د ډېرو خلکو بېرته راستنېدو سره به ډېر فشار رامنځته شي.

د سره صلیب نړۍوالې کميټې په نړۍوالې ټولنې غږ کړی، چې افغانستان ته د راستنېدونکو خلکو د مخ په زیاتېدونکي بشري اړتیاوو پوره کولو لپاره کافي ملاتړ چمتو کړي.

محمد محقق په دغه غونډه کې د طالبان مخالفو جبهو خوځښتونو ته په اشارې ویلي: «موږ بېرته افغانستان راګرځېدونکي یو او دا بېرته راستنېدل به ځورونکی، قوي او پیاوړي وي.»

نوموړي د لومړي ځل لپاره ادعا وکړه، چې له طالبانو سره په جګړه بوخت دی، خو تر اوسه یې د فعالیت راپور نه دی خپور شوی.

محقق له طالبانو سره د سیمې د ځینو هېوادونو او امریکا په اړیکو سختې نیوکې وکړې او ویې ویل: «د سیمې هېوادونه طالبانو ته له وېرې امنیت ورکوي او لوېدیځ هېوادونه او ملګري ملتونه دغې ډلې ته مالي سرچینې برابروي.»

محقق په خپلو خبرو کې دغه راز زیاته کړه، چې د طالبانو په وړاندې د سیمې د ځینو هېوادونو په دریځ کې بدلون د طالبانو د سقوط لامل کېدای شي.

هغه د طالبانو او پاکستان تر منځ وروستیو تاوتریخوالو ته اشاره وکړه، چې د تحریک طالبان پاکستان (TTP) اورپکو ته د پناه ورکولو له امله رامنځته شوي.

پاکستان ادعا کوي، چې طالبانو د تحریک طالبان پاکستان غړو ته په افغانستان کې پټنځایونه ورکړي او له دغه هېواده په پاکستان کې برېدونه پلان کوي.

طالبان بیا دغه تورونه ردوي او وایي، چې هېچا ته اجازه نه ورکوي، چې د افغانستان خاوره د نورو هېوادونو په ضد وکاروي.

د نوموړي ګوند اړوند شهادت ورځپاڼې د دوشنبې په ورځ (د وري ۲۵مه) لیکلي، د محکمې له حکم پرته هېڅوک حق نه‌لري، چې د چا کور او شخصي وسایل مصادره کړي او د طالبانو رژیم ته په اشارې یې ټينګار کړی، چې د یو شخص کور یا دفتر ته ننوتل او د هغه مالکیت ضبطول یوازې د قانوني حکم او د څښتن د رضایت په صورت کې ممکن دی.

د طالبانو د عدلیې وزارت په مکتوب کې امر شوی، چې د اسلامي حزب تر نامه لاندې هر دفتر چې فعالیت لري، هغه باید مهر و لاک شي او د دفتر ټول تجهیزات یې د عدلیې ریاست ته وسپارل شي، خو د اسلامي حزب په بیان کې ادعا شوې چې دوی په کندوز ولایت کې هېڅ دفتر نه‌لري.

په بیان کې دا هم راغلي، چې د دې ګوند کوم غړی هم نه دی نیول شوی.

د طالبانو عدلیې وزارت د حزب اسلامي د دفترونو د ضبطولو حکم صادر کړی

شهادت ورځپاڼې دا بیان تر هغه وروسته خپور کړی، چې له دې مخکې د ګلبدین حکمتیار زوی حبیب‌الرحمان حکمتیار هم د خپلې اېکس‌پاڼې له لارې پر طالبانو تور پورې کړ، چې د پخوانیو کمونیستي رژیمونو سیاستونه تکراروي.

حبیب‌الرحمان د طالبانو د عدلیې وزارت له خپاره شوي مکتوب سره لیکلي، طالبان د خپلې نسکورېدا لارې په‌خپله برابروي او وضعیت به داسې حد ته ورسېږي، چې همغه ځانمرګي بریدونه به پر دوی کېږي.

نوموړي زیاته کړې: «دا خلک همغه کار کوي چې کمونستانو کاوه، د خلق ډیموکراتیک ګوند چې پر ډېموکراسۍ یې هېڅ باور نه درلود، ویل چې یا له موږ سره یا زموږ دوښمن. ننني طالب مشران هم دا وایي چې حکومت یوازې د طالب حق دی».

د یادونې ده، چې د طالبانو او اسلامي حزب ترمنځ ناندرۍ ډېرې شوي چې په پایله کې یې د دغه ګوند دفتر، ټلوېزیون، پوهنتون او روغتون وتړل شول او حکمتیار اړ شو، څو د لنډ وخت لپاره په وزیر اکبرخان کې د سراج‌الدین حقاني یوه مېلمستون ته کډه ولېږدوي.