پاکستان د افغان کډوالو د شکایت اورېدنې کنټرول خونه جوړه کړې

طالبانو نن د یکشنبې په ورځ، د غويي پر لومړۍ نېټه، د ددې ډلې تر واک لاندې د ملي دفاع وزارت اړوند د هوایي ځواک او هوایي مدافعې پوهنتون څخه لس تنه پیلوټان فارغ کړل.

د دغو پیلوټانو د فراغت په مراسمو کې، چې د « مجاهدو پیلوټانو» اصطلاح ورته کارول شوې، د یادې ډلې ګڼو کسانو او دفاع وزارت مسوولانو ګډون درلود.

د فراغت دې غونډې ته د طالبانو د حج او اوقافو وزارت مرستیال عزیزالرحمن"منصور" په خپلو خبرو کې وویل: « د دې نظام دفاع او ساتنه پر موږ باندې فرض ده، کوشش وکړئ خپل مسوولیت ته مسوولیت ووایئ».

هغه زیاته کړه، « «د مجاهدينو په تقوا او برکت سره دا فتح راکړل شوه، همداسې به الله تعالی نوره کاميابي هم را په نصیب کړي.»

ددې مراسم په پای کې یادو پیلوټانو ته بری لیکونه ووېشل شول.

د طالبانو دغو فارغو شويو پیلوټانو درې کلنې زده کړې په هوايي پوهنتون کې پای ته رسولې، چې شپږ تنه یې د C۲۰۸ او څلور نور دMI ۱۷ الوتکو پیلوټان دي.

طالبانو تېر کال د ۱۴۰۳ کال د وږي پر ۲۵مه خبر ورکړ، چې د دفاع وزارت هوايي ځواک پوهنتون څخه درې پیلوټان فارغ شول.

سیګار تېر کال یو رپوټ ورکړی و، چې له طالبانو وړاندې په جمهوري نظام کې افغانستان شاوخوا ۶۰۰ پیلوټان لرل خو د طالبانو له واک ته رسېدو سره زیاتره پیلوټان له هېواده ووتل او محدود شمېر یې په هېواد کې پاتې شول.

د طالبانو په روانه واکمنۍ کې د شاوخوا څلور څرخکو د لوېدو رپوټونه ورکړل شوي، چې په وروستي ځل د فراه په فیروز کوه کې یوه چورلکه را پرېوته.

د سقوط شویو الوتکو لامل هم د طالبانو په هوايي ځواک کې د کم تجربه او غیر مسلکي کسانو حضور بلل شوی دی.

د طالبانو تر واک لاندې د باختر دولتي اژانس د رپوټ له مخې، نن یکشنبه د غويي لومړۍ نېټه د اطلاعاتو او کلتور وزارت د هنر او کلتور معین مولوي عتیق‌الله عزیزي، د ملي دفاع وزارت د استخباراتو مرستیال ملا حیات‌الله لطیف او د اړوندو وزارتونو د فرهنګي او تخنیکي پلاویو په ملتیا، د کابل تاریخي بالاحصار له رغنیزو چارو څخه لیدنه کړې ده.

باختر اژانس لیکلي چې د اغاخان بنسټ د فرهنګي برخې استازي صاحبزاده امان‌الله هم، په نږدې راتلونکي کې د بالاحصار په دننه کې د یو شمېر نویو پلان شویو رغنیزو چارو د پیل په اړه معلومات ورکړل چې د طالبانو مسوولینو له لوري یې ملاتړ شوی دی.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت پر اېکسپاڼه په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي چې ددې ډلې د هنر او کلتور معین او د دفاع وزارت مرستیال د بالاحصار د برجونو، دېوالونو، پوځي ګودامونو او خونو د روانو رغنیزو چارو د لیدنې پر مهال ډاډ ورکړی، چې دواړه وزارتونه به د بالاحصار د رغنیزو چارو پر وړاندې خنډونه لرې کړي او تاریخي ارزښت او کلتوري افتخاراتو ساتنې ته به یې ځانګړې پاملرنه وکړي.

هغوی د بالاحصار په لمنه کې د جوړ شوي فرهنګي او معلوماتي مرکز په اړه بحث کړی.

د طالبانو هنر او کلتور معین او د دفاع وزارت د استخباراتو مرستیال همدا رنګه ژمنه کړې چې له کابل ښاروالۍ سره په همغږۍ به د بالاحصار اړوند غصب شوي برجونه او تاریخي سیمې بېرته راوګرځوي.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت له لوري په خپره شوې خبرپاڼه کې ویل شوي، چې نن یکشنبه د سراج الدین حقاني په مشرۍ د دغې ډلې د کورنیو چارو وزارت د رهبرۍ غونډه ترسره شوې.

دا متحده عرب اماراتو ته د حقاني له سفر وروسته، لومړی ځل دی چې نوموړی د کورنیو چارو وزارت په یوه غونډه کې راڅرګندیږي او انځورونه یې خپریږي.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت په خبرپاڼه کې ویل شوي، چې سراج الدین حقاني د دغې ډلې د کورنیو چارو وزارت معینانو او رییسانو ته په وینا کې ویلي:« د کورنیو چارو وزارت پولیس او ټول منسوبین باید د ولس هوساینه او د هغوی د امنیت ساتنه د خپل مسوولیت لومړیتوب وګڼي، هغوی باید ډېر کوښښ وکړي چې له ولس سره په مثبت تعامل او له هغوى سره په همغږۍ خپل مکلفیت په ښه ډول سر ته ورسوي».

په ورته وخت کې یو شمېر طالب پلویانو پر ټولنیزو پاڼو د سراج الدین حقاني ځینې ویدیوګانې خپرې کړې، چې لیدل کیږي، هغه د کورنیو چارو په وزارت کې له مراجعینو سره ګوري.

د حقاني له اوږده غیابت سره هممهاله داسې رپوټونه ورکول کېدل، چې نوموړی د طالبانو د مشر ملا هبت الله اخوندزاده پر ځینو پرېکړو ناراضه دی.

سراج الدین حقاني د تېري میاشتې په لومړیو کې د دغې ډلې د دفاع وزیر ملا یعقوب مجاهد او د استخباراتو رییس عبدالحق وثیق په منځګړیتوب د طالبانو له مشر ملا هبت الله سره هم لیدلي وو.

هغه مهال د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد پر اېکسپاڼه لیکلي و، چې د طالبانو لوړپوړو امنیتي چارواکو د دوی له مشر ملا هبت الله اخوندزاده سره د لېدنې پرمهال د هېواد د امنیت په اړه راپور وړاندې کړ.

تمه کېده چې له یادې لیدنې وروسته به سملاسي سراج الدین حقاني بېرته د کورنیو چارو وزارت ته ور وګرځي، خو حقاني له یادې لیدنې څه باندې شل ورځې وروسته نن بېرته خپل دندې ته ستون شوی.

د طالبانو د اقتصاد وزارت د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د دغې ډلې د اقتصاد وزیر دین محمد حنیف د کورنیو او بهرنیو «غیر امارتي» موسسو له استازو سره په ناسته کې د راستنېدونکو کډوالو د ملاتړ لپاره د همکارۍ غوښتنه کړې.

طالب وزیر له موسساتو غوښتي، چې « په ښارګوټو کې د کډوالو د دایمي استوګنې لپاره د کورونو جوړولو، د اوبو رسونې سیسټم په جوړولو، د څښاک اوبو څاګانو کېندلو، ښوونځيو، مدرسو، جوماتونو، کلینیکونو په جوړولو او نورو ټولنیزو خدماتو کې فعاله ونډه واخلي».

د اقتصاد وزارت ویلي، چې دمګړی په کندهار، کندوز، روزګان، فاریاب، جوزجان او پکتیا ولایتونو کې د شپږ ښارګوټو چارې بشپړې شوې او راستنو شویو کډوالو ته یې د ځمکو وېش پیل شوی دی.

همدارنګه دغه وزارت ویلي، چې د راستنو شویو کډوالو لپاره د ښارګوټو جوړولو چارې په ۱۱ نورو ولایتونو کې هم دوام لري او ډیر ژر به د ځمکو د وېش لړۍ پیل کړي.

طالبانو په داسې حال کې له مرستندویه موسسو څخه د راستنېدونکو کډوالو لپاره د دایمي استوګنې جوړولو لپاره د مرستې غوښتنه کړې، چې په روان اپریل میاشت کې پاکستان له ۸۰ زره څخه ډیر افغان کډوال بېرته افغانستان ته ستانه کړي او ډیری کډوال په افغانستان کې د سرپناه نه لرلو او کاري فرصتونو د نشتوالي له اړخه اندیښمن دي.

نوموړي د اروپا ـ ترکیې ـ ایران ـ افغانستان د اورګاډي ترانزیټ په اړه ددغه هېواد ایلنا اژانس ته وویل چې ختیځ ـ لویدیځ دهلیز ډېر مهم دی او دا همغه پروژه ده چې ددوی مشرتابه هم ورته اشاره کړې ده.

هغه زیاته کړه: «له سرخس نه تر چشم ثریا پورې اورګاډي کرښه باید پوره شي او دا مهال تر خاوران پورې کرښه جوړه شوې، خو له خاوران نه تر تبریز فعلي تم‌ځای او له مرند نه تر چشم ثریا لا پاتې ده. د چشم ثریا د اورګاډي کرښه به موږ د ترکیې له لارې له اروپايي ستندرد پټلۍ سره وصل کړي».

ذاکري وویل چې له ترکیې سره پرېکړه شوې چې دواړه هېوادونه دا موضوع جدي وڅېړي.

له دې وړاندې د افغانستان د رېل پټلۍ پراختیا کنسرسیوم مسوول مصطفی رضایي ویلي و، چې تېر کال له خواف ـ هرات رېل لارې افغانستان ته ۶۰ زره ټنه صادراتي او ترانزیتي توکي انتقال شوي.

رضایي وویل چې په ۱۴۰۲ لمریز کال کې له ایران څخه د شمتیغ سرحدي او رېلي بندر له لارې، چې د خراسان رضوي ولایت په خواف ولسوالۍ پورې اړه لري، ۶۰ زره ټنه صادراتي او ترانزیتي توکي افغانستان ته انتقال شوي دي.

د ۱۴۰۲ کال په لومړیو کې یوازې ۱۱زره او ۵۰۰ ټنه مال انتقال شوی و، چې اکثره یې د افغانستان د رېل پټلۍ د جوړولو توکي وو.