د جرمني د جرمونو اداره: افغانستان کې د کوکنارو پر کښت بندیز سره په نړۍ کې کوکایین زیات شوي

د طالبانو د ۲۰۱ خالد بن ولید قول اردو نن سې شنبه د غويي ۲مه د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي چې دغه وسلې د کشف او استخباراتو مديريت له لوري د کشفي راپورونو پر اساس د ختيز زون په بېلابېلو سيمو کې د یو لړ چاڼيزو عملياتو په ترڅ نیول شوې دي.

په نیول شویو وسلو او مهماتو کې پيکاوې، کلاشنکوفونه، اېم ۱۶، اېم ۴، تومانچې، لاسي بمونه او راکټونه او دغه راز د توغندیو دوې دستګاوې، ۷ کړۍ لاسي بمونه، ۶۴۰ د سپکو او درنو وسلو مرمۍ شاملې دي.

په خبرپاڼه کې طالبانو پر خلکو غږ کړی، چې که له هر چا سره د بيت المال اړوند وسلې، وسايط او تجهيزات وي پخپله خوښه دې مسوولينو ته وسپاري.

دوی خبرداری ورکړی چې د سرغړونې په صورت کې پرې عمليات ترسره کیږي او بیا د شکايت حق نه لري.

که څه هم طالبان ادعا کوي چې د پخواني حکومت څخه ورته پاتې وسلې یې خوندي دي خو دوی په بېلابېلو ولایتونو کې د سپکو او درندو وسلو د قاچاق د مخنیوي رپوټونه ور کوي.

د افغانستان د مخکیني جمهوري نظام تر پرځیدو او د امریکا په ګډون د ناټو ځواکونو له وتلو وروسته طالبانو ته د پرمختللو وسلو پاتې کېدو د سیمه ییز امنیت او ټیکاو په تړاو اندېښنې راپورته کړې دي.

خو د طالبانو خبره دا ده، چې په پاکستان کې د وسله والو ډلو له لوري د ناټو او امریکایي ځواکونو کاریدونکې وسلې په تېرو شلو کلونو کې افغانستان ته د لېږدولو پر مهال برمته او غلا شوې وې او په تور بازار کې په اسانه موندل کېدې.

د چک راډیو د رپوت له مخې، دا پېښه په ۲۰۱۸ کال کې رامنځته شوې وه.په دې پېښه کې یاد افغان، چې خان نومول شوی، د هرات ولایت په شینډنډ پوځي اډه کې یو چکی سپی روزونکی توماش پروخازکا ووژه او دوه نور سرتېري یې ټپیان کړل.

خان له نیول کېدو وروسته د چکي سرتېرو تر پوښتنو او ګروېږنو لاندې راغلی و او په همدې ترڅ کې وژل شوی و.

چکي رسنۍ وايي، چې پر یادو سرتېرو د زورواکۍ او د امرونو نه منلو په ګډون، بېلابېل تورونه لګول شوي دي.

د برنو سیمه‌ ییزه محکمه به د دغې حساسې قضیې اورېدنه تر یو ځانګړي امنیتي رژیم لاندې پرمخ یوسي.

امریکايي او چکي سرتېري په ۲۰۱۸ کال کې هم د وحیدالله خان د مرګ په اړه تر پلټنو لاندې وو.

یاد افغان کمانډو تورن و چې یوه میاشت وړاندې یې یو چکی سرتېری وژلی و. دا په ۲۰۱۸ کال کې څلورم ځل و چې افغان ځواکونو پر ناټو سرتېرو برید کاوه.

یوه امریکايي چارواکي هغه مهال وویل، چې د پوځ د اووم ځانګړي ځواک ډلې غړي، چې خان یې چکي ځواکونو ته وسپاره، له افغانستان نه وروسته و اېستل شول، خو دا لا روښانه نه ده چې ایا امریکایي سرتېرو هم د ده په وهلو کې لاس درلود که نه.

د امریکا پوځ ویاند ډګروال ډیو بټلر هغه مهال د یوې اعلامیې له لارې یاده پېښه تایید کړه خو نور جزئیات یې ورنه کړل.

د نیویارک ټایمز د رپوټ له مخې، د چک د دفاع وزارت ویاند یان پیسک په هغو کلونو کې د خان په وژنه کې د چکي سرتېرو ښکیلتیا رد کړې وه.

دغه څلور سرتېري د ۲۰۱۹ کال په جولای کې د چک پوځي پولیسو ونیول.

چک جمهوریت په تېر جمهوري نظام کې د ناټو تر مشرۍ لاندې افغانستان کې۳۴۵ سرتېري درلودل.

د ده نیوز رسنۍ د راپور له مخې، د دغې خونې مرستيال ضياالحق سرحدي ويلي، چې د پاکستاني چارواکو او طالبانو دا تګ راتګ او لېدنې به د سوداګرۍ، ترانزيټ، امنيت او د خلکو تر منځ د اړيکو په ګډون په مهمو برخو کې همکارۍ پياوړې کړي.

سرحدي زیاته کړې: «د ټولو هغو نوښتونو ملاتړ کوي، چی د پاکستان او افغانستان تر منځ دوامداره وده او اړیکې را منځته کوی.»

هغه د پاکستان د لومړي وزیر مرستیال هغه اعلان ته په اشارې سره چې ویلي یې وو؛ د جولاې میاشت وروسته به د افغانستان له خوا د ټرانزیټ سیستم ساده کړي، وویل: «نوی سیسټم به دوه اړخیز تجارت زیات او لګښتونه کم کړي.» هغه هیله څرګنده کړه چې په دې سره به نورو شرکتونو ته هم اجازه ورکړل شي، چې د افغاني توکو د لېږد په سالمې سیالې کې برخه واخلي.

سرحدي باور څرګند کړ، چې د اسحاق ډار د سفر په ترڅ کې شوي هوکړه لیکونه به سیمه ییزه همکاري پیاوړې کړي، امنیت به ټینګ کړي او د سوداګرۍ نوي فرصتونه به پرانیزي.

بلخوا ځینو پاکستاني رسنیو راپور ورکړی، چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د سوداګرۍ ښه کېدو سره د دغه هېواد له لارې افغان ټرانزېټ ۸۴سلنه کم شوی او لامل یې هم د قاچاق پرضد هڅې او ټرانزیټي لارې د فشار په ډول کارول بلل دي.

د دغو رسنیو د خپرو کړو شمېرو له مخې د ۲۰۲۳ له نومبر د ۲۰۲۴ تر نومبر له ۷.۴۸میلیارده ډالرو نه ۱.۲میلیارده ډالرو ته غورځېدلې ده.

د ۲۰۲۴ او ۲۰۲۵ ترمنځ له جولای تر مارچ په نهو میاشتو کې هم دا سوداګري ۶۴سلنه نوره غورځېدلې او له ۲.۳۳میلیارد ډالرو نه ۸۳۶ میلیون ډالرو ته ټیټه شوې ده.

همدارنګه د پاکستان له لارې افغانستان ته کارګو توکي هم ۶۴سلنه غورځېدو سره له ۲.۲۸میلیارد ډالرو نه ۸۰۹ میلیون ډالرو ته ټیت شوي دي.

خو دا لا نه معلومه چې د افغانستان او پاکستان تر منځ به دا ځل سوداګري اسانه شي او که به د پخوا په څېر له هرې لفظي شخړې وروسته د لویو لارو په تړلو سره د میاشتو لپاره سوداګري په ټپه دریږي.

د طالبانو د لوړو زده‌کړو وزارت له‌خوا په خپرې شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې نوموړي دغه څرګندونې په کندهار کې «د اسلامي ثقافت ملي کنفرانس» په نوم یوې غونډې ته د وینا پرمهال کړې دي.
په دغه کنفرانس کې د طالبانو د لوړو زده‌کړو وزیر ندا محمد ندیم، د سرې میاشتې عمومي مشر، د مرکزي دارالافتا مشر، د کندهار امنیه قوماندان، د هلمند ولایت د علماوو شورا مشر او ځبنو نورو دیني عالمانو ګډون لاره.
نوموړي ویلي: «زه ستاسو لپاره هغه څه خوښوم، چې د ځان لپاره یې خوښوم؛ که تاسو هم هغه څه زما لپاره وغواړئ، چې د ځان لپاره یې خوښوئ، په دې صورت کې به هېڅ دوښمن ته موقع پیدا نه شي چې په مابین کې ګډوډي را پیدا کړي او نه به هم نظام له ستونزو سره مخ شي.»

هغه وایي: «موږ په چارو کې د الله تعالی په رضایت مکلف یو، د الله تعالی په نارضایتۍ کې د خلکو په رضا کې خیر نشته.»
دا په داسې حال کې ده، چې د نړۍوالو په ګډون ځینې طالب چارواکي او له هغې ډلې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت مرستیال عباس ستانکزی او د دغې ډلې د کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني هغه کسان دي، چې د ملا هبت‌الله له تګلارو سره یې مخالفت ښودلی دی.
ښایي د نوموړي موخه هم له هغو طالب چارواکو وي او یو وار بیا یې خپلو پرېکړو ته د «اسلامي شریعت او د الله رضا» نوم ورکړی دی.

هغه تر دې وړاندې هم له خلکو غوښتي و، چې د هغه اطاعت وکړي.
هغه دارنګه د طالبانو ډلې ته په خطاب سره ویلي: «د الله د رضا او شرعي نظام لپاره افغانانو شل کاله جهاد وکړ او اوس د همدې شرعي نظام عملي کولو لپاره باید په سل کاله قربانیو هم ستړي نه شو.»

په طالب مشرانو کې د اختلافاتو تر خبرونو وروسته د دغې ډلې د مشر په ګډون لوړپوړي مشران د رسنیو له لارې یو بل ته په غونډو کې د کنایې په ډول ځینې پیغامونه رسوي او په مخامخ غونډو کې سره ناست وي.

کورتز چې تیره ورځ یې په واشنګټن کې د هاډسن په انسټیټوټ کې وینا کوله وویل: «طالبان د افغانستان د خلکو استازي نه دي، دوی د ټاکنو له لارې واک نه دې ترلاسه کړی، بلکې په زور سره تر واک رسېدلي دي. باید د افغانستان نورو سیاسي مشرانو ته چې د یوې برخې افغانانو استازیتوب کوي د بیان او سیاسي حضور لپاره ځای ورکړل شي.»

هغې د مزاکراتو پر مهال ۵ زره طالب بندیانو خوشې کولو ته په اشارې سره وویل: «امریکا اشرف غني دې ته اړ کړ چې طالب بندیان خوشې کړي، چې ډیری یې بیا له افغان حکومت سره په جګړه کې ښکېل شول.»

کورتز زیاته کړه، د بندیانو خوشې کول داسې و، لکه یو څوک چې دا هېواد طالبانو ته د کلیزې د کیک په څېر وړاندې کړي.

هغې ټینګار وکړ، چې د دوحې هوکړه د سولې هوکړه نه، بلکې له افغانستان څخه د امریکا د وتلو هوکړه وه.

کورتز له افغانستان څخه د امریکا د پخوانیو همکارانو د ایستلو په اړه د ټرمپ ادارې پر پرېکړې هم نیوکه وکړه. د هغې په ​​وینا، ډېرو پخوانیو امریکايي پوځیانو په بې غرضه توګه د دغو همکارانو په ایستلو کې مرسته کړې، خو ټرمپ اوس له افغان همکارانو غواړي چې د امریکا له خاورې ووځي.

نوموړي په افغانستان کې د سیاسي خبرو اترو د بیا پیل پر اړتیا د ټینګار وکړ او د ولسمشر ټرمپ پر ادارې یې غږ وکړ، چې په افغانستان کې د ټولو ښکېلو اړخونو په ګډون دې خبرې اترې پیاوړي کړي.