د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ او د اوکراین د ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي ترمنځ یو وار بیا په اوکراین کې د سولې د بهیر پر سر ناندرې راپورته شوې دي. ټرمپ د ټروټ ټولنیزې شبکې له لارې پر زېلېنسکي توندې نیوکې کړي او خبرداری یې ورکړی، چې ښايي واشنګټن د سولې له مذاکراتو ووځي.
د رویټرز خبري اژانس د راپور لهمخې، د ټرمپ مرستیال جي ډي وېنس د چهارشنبې په ورځ (د اپرېل ۲۳مه) ویلي، اوس هغه وخت دی چې روسیه او اوکراین یا د امریکا د سولې له طرحې سره هوکړه وکړي یا به متحدهایالات له دغه بهیره ووځي.
دا څرګندونې د ټرمپ د تېرې اوونۍ د ګواښونو تکرار او د اوکراین د درې کلنې جګړې د پای ته رسېدو لپاره د واشنګټن ډېر فشار څرګندوي.
ورته مهال، د زېلېنسکي د دفتر مشر اندري یرماک د اېکس ټولنیزې پاڼې له لارې لیکلي، چې په لندن کې یې له امریکایي چارواکو سره د لیدنې پرمهال ټینګار کړی، چې اوکراین به د سولې په مذاکراتو کې د ځمکنۍ بشپړتیا او ملي حاکمیت په ګډون پر خپلو بنسټیرو موضوعاتو دریځ نه بدلوي.
هغه زیاته کړې، چې هېواد یې چمتو دی څو د خپل اصولي دریځ دفاع وکړي ان که دا د مذاکراتو بهیر نور هم ستونزمنوي.
دا په داسې حال کې ده، چې پرون د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي هم ټینګار کړی، چې هېواد به یې هېڅکله د روسیې لهخوا د کریمیا اشغال په رسمیت ونه پېژني.
نوموړي وويل: «په دې تړاو د بحث لپاره ځای نه شته. دا کار زمونږ د اساسي قانون پر خلاف دی.»
دغه څرګندونې د ټرمپ له توند غبرګون سره مخ شوې او هغه زیاته کړې چې دا به د سولې هوکړې ته د رسېدو مخه ونیسي او تاوتریخوالی به نور هم پراخ کړي.
ټرمپ په ټروټ ټولنیزه شبکه کې لیکلي: «کریمیا کلونه وړاندې له لاسه وتلې او اوس ان هېڅ د بحث موضوع نه ده.هېڅوک نه غواړي چې زېلېنسکي دا د روسیې د خاورې په توګه په رسمیت وپېژني، خو که هغه په حقیقت کې کریمیا بېرته غواړي، نو ولې یې په ۲۰۱۴ کال کې د هغې لپاره جګړه ونه کړه؟»
د یادونې ده، چې د کریمیا ټاپووزمه په ۲۰۱۴ کال کې د روسي ځواکونو لهخوا تر کنټرول لاندې راغلې ده؛ هغه اقدام چې توند نړۍوال غبرګونونه یې راوپارول.
یوازې یو څو هېوادونو په رسمي ډول د کریمیا په تړاو د روسیې ادعا په رسمیت پېژندلې ده.
نوموړي د یوې خبري غونډې پرمهال د خبریال د پوښتنې په ځواب کې وویل: «موږ د وژل شویو کسانو خپلوانو سره خواخوږي څرګندوو او د ټپیانو د بېړنۍ روغتیا هیله کوو.»
دغه څرګندونې وروسته له هغه کېږي، چې د سې شنبې په ورځ د هند په جمو او کشمیر کې د نامعلومو وسلهوالو لهخوا په سېلانیانو ډزې وشوې، چې له امله یې ۲۶ کسان ووژل شول او ۱۷ نور ټپیان شول.
د هند پولیسو رویټرز خبري اژانس ته وویل، چې دغه برید د سې شنبې په ورځ د همالیا په پهلګام سیمه کې په یوه څړځای کې شوی او په وژل شویو کې ۲۵ هنديان او یو نیپالی وګړی شامل دی.
دا د ۲۰۰۸ کال په ممبيي کې پر ولسي وګړو د ډزو له پېښې وروسته په هند کې پر ملکي وګړو تر ټولو بد برید بلل شوی او په کشمیر کې یې نسبي ارامي هم ګډوډه کړې ده.
له دغې پېښې وروسته د هند لومړي وزیر نریندرا مودي سعودي عربستان ته خپل دوه ورځنی سفر رالنډ کړ او د چهارشنبې په سهار یې نوي ډیلي ته ځان ورساوه.
د هند دفاع وزارت یوه چارواکي رویټرز ته وویل، مودي په هوايي ډګر کې د ملي امنیت سلاکار، بهرنیو چارو وزیر او نورو لوړپوړو چارواکو سره غونډه وکړه.
د هغه په وینا، په دې اړه د امنیتي کابینې ځانګړې غونډه هم رابلل شوې.
دغه برید د مودي او د هغه د ګوند لپاره د جمو او کشمیر د نیمه خپلواکه حیثیت د لغوه کولو او د اوږدې مودې راهیسې د ستونزو سره مخ د مسلمانو وګړو په سیمو کې د سولې او پرمختګ راوستلو په برخه کې یو شاتګ ګڼل کېږي.
«د کشمیر مقاومت» وسلهوالې ډلې د خواله رسنیو له لارې په یوه پیغام کې د برید مسوولیت په غاړه واخیست.
د چهارشنبې په ورځ په یوه تازه بیان کې دغې ډلې وویل، چې په نښه شوي کسان عادي سېلانیان نه وو؛ بلکې دوی د هند امنیتي ادارو سره تړاو لاره.
دغې ډلې وویل، دا یوه عادي سیاحتي ډله نه وه؛ بلکې یوه پټه اداره وه، چې د څېړنې دنده ورسپارل شوې وه.
دغې ډلې زیاته کړه: «دغه برید باید نه یوازې د ډیلي لپاره؛ بلکې د هغو کسانو لپاره هم د وېښېدو زنګ وي، چې د ډیلي د پوښتنې وړ تګلارو ملاتړ کوي.»
دوو امنیتي سرچینو رویټرز ته وویل، چې له برید وروسته سمدلاسه په سلګونه امنیتي ځواکونه پهلګام سیمې ته ورسېدل او هلته په ځنګلونو کې پراخه چاڼیز عملیات هم پیل شول.
سرچینو زیاته کړه، شاوخوا ۱۰۰ کسان چې پخوا د اورپکو خواخوږي ګڼل کېده؛ د پولیسو مرکزونو ته وغوښتل شول او ترې پوښتنې ګروېږنې وشوې.