په استانبول کې زورورې زلزلې تر ۱۵۰ ډېر کسان ټپیان کړي دي

د رسنیو د راپور له مخې، د نریندرا مودي په مشرۍ دې ناسته کې د هند کورنیو چارو وزیر امیت شاه، د دفاع وزیر راجنات سینګ، د بهرنیو چارو وزیر اېس جې شنکر، د هند ملي امنیت سلاکار اجیت دیول او ځینو نورو لوړ پوړو چارواکو ګډون کړی.

لوړ پوړو هندي چارواکو دغه غونډه د جمو کشمیر په پهلګام سیمه کې پر سیلانیانو د برید په تړاو کړې ده.

د هند لومړي وزیر نریندرا مودي له یاد برید وروسته سعودي عربستان ته خپل سفر نیمګړی پریښی دی.

نریندرا مودي پر سیلانیانو یاد برید غندلی او ویلي یې دي، چې د یادې پیښې عاملین باید ژر تر ژره قانون ته وسپارل شي.

د هند د بهرنیو چارو وزارت لوړ پوړي سلاکار ویکرم میسري نن د یوه خبري کنفرانس پرمهال ویلي، چې د کشمیر په پهلګام کې پر سیلانیانو د برید په پایله ۲۵ هندیان او یو نيپالی وګړي وژل شوي دي.

ویکرم میسري وايي، د کابینې د امنیتي کمیټې په ناسته کې له پاکستان سره د ۱۹۶۰ کال د اوبو تړون له همدې شیبې څخه تر نامعلوم وخت پورې وځنډول شو. دغه راز د سارک د ویزې معافیت له مخې د پاکستاني اتباعو لپاره هند ته د سفر اجازه نه ور کول کیږي. میسري وویل، هغو پاکستاني وګړو ته چې مخکې ویزې ورکړل شوې دي، دغه ویزې لغو ګڼل کېږي او هغه پاکستاني وګړي چې دا مهال فعالې ویزې لري او په هند کې دي، په ۴۸ ساعتونو کې باید له هند څخه ووځي.

د هند د ترهګرۍ ضد ملي ادارې یوه ډله هم پهلګام ته رسېدلې، چې له سیمه ییزو پولیسو سره د پلټنو په برخه کې مرسته وکړي.

امنیتي ادارو د دریو شکمنو کسانو انځورونه هم خپاره کړي دي، چې ګومان کېږي د برید تر شا لاس لري.

هندي رسنیو ویلي چې د دغه برید مسوولیت د لشکر طیبه ډلې اړوند «کشمیر مقاومت» وسله والې ډلې په غاړه اخیستی دی. لشکر طیبه پاکستانۍ ترهګره ډله ده چې په هند او افغانستان کې د بریدونو اوږده سابقه لري.

دغه ټول ګوندیز کنفرانس (APC) د عوامي نشنل پارټۍ له خوا په باچا خان مرکز پېښور کې جوړ شوی و، چې د پاکستان پیپلز پارټۍ، جمعیت علماء اسلام، پاکستان تحریک انصاف، جماعت اسلامي، مسلم لیګ نواز او نورو ګوندونو استازو پکې ګډون کړی و.

کنفرانس د یوې متفقه اعلامیې په خپرولو سره پای ته ورسېد، چې یاد قانون پکې په کلکه رد شوی.

په اعلامیه کې ویل شوي چې یاد قانون د پاکستان د اساسي قانون اتلسم تعدیل ته زیان رسوي، چې له فدرالي حکومت څخه یې ایالتونو ته د واک انتقال یقیني کړی و. منتقدان وایي چې دا یوه غیر قانوني هڅه ده چې فدرالي حکومت غواړي د خیبر پښتونخوا د کاني زیرمو کنټرول بیا ترلاسه کړي او دا کار د مرکزي څار تر نامه لاندې ترسره کیږي.

غونډې ته د اې این پي ایالتي مسوول میا افتخار حسین وویل، « دا یوازې د منرالونو موضوع نه ده، دا د ولس، قانون او فدرالي جوړښت د ساتنې خبره ده».

ګډونوالو د ځانګړو پانګونو فدرالي شورا او د کانونو د مرکزي څانګې پر رول هم کلکه نیوکه وکړه، چې ګواکې د ایالتي سرچینو په برخه کې غیرقانوني واک کاروي.

د قانوني چارو کارپوهانو او مدني ټولنې غړو خبرداری ورکړ چې دا کار یو خطرناک دود جوړوي، چې ښايي دا ډول مداخله په کرنه، ګرځندوی، چاپېریال او معلوماتي ټېکنالوژۍ برخو کې هم تکرار شي.

تر ټولو جنجالي غوښتنه دا وه چې پوځ دې له سیاست او د تجارتي کمپنیو له چلولو لاس واخلي او د پوځ د ملکیتونو او شتمنیو شفافیت دې باوري شي. په اعلامیه کې ویل شوي چې ټولې دولتي ادارې باید یوازې تر قانوني چوکاټ لاندې عمل وکړي.

د کنفرانس اعلامیه وايي، « که دا قانون په زور پلی شي، موږ به په ټول ایالت کې احتجاجي تحریک پیل کړو».

د ټول ګوندیز کنفرانس ګډونوالو خپله مبارزه د بلوچستان له ورته مخالفت سره هم وتړله، چې هلته هم یو ورته قانون نافذ شوی.

پاکستان په دې وروستیو کې د کانونو د سپړنې چارې ګړندۍ کړې دي، چې ډېر تمرکز یې پر بلوچستان، خیبر پښتونخوا او قبایلي سیمو دی. دغه سیمې په دې وروستیو کې د خونړیو مرګونو او ناکراریو شاهدې دي.

برید د کارګرو د لېږد پر یوه بس موټر شوی، چې ټول وژل شوي او ټپیان ملکي کارګران دي.

د نیپروپیټروسک والي سرګي لیساک ویلي، چې د قربانبانو شمېر مخ پر ډیرېدو دي.

د نیپروپیټروسک د سیمه ییزې شورا مشر مایکولا لوکاشوک په ټیلیګرام کې وویل: «روسانو د تصدۍ د کارمندانو په بس برید وکړ چې په مارهانیت کې کار ته روان وو.»

دا برید په داسې حال کې ترسره کېږي، چې د بریتانیا، فرانسې، جرمني، امریکا او اوکراین ډیپلوماتان په لندن کې د اوکراین د جګړې د پای ته رسولو په اړه د خبرو لپاره روان دي.

تېره ورځ په پاریس کې تر غونډې وروسته اوس واشنګټن تمه لري، چې اوکراین د سولې چوکاټ ته ځواب ورکړي او هغه دا چې کییف اړتیا لري د روسیې اشغال ومني.

بلخوا پرون د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین له اوکراین سره د مخامخ خبرو اترو د امکان په اړه اعلان وکړ.

د روسيې او اوکراين ترمنځ جګړه خپل درېيم کال ته داخله شوې او د جګړې د بندولو لپاره لا تراوسه کوم اغېزمن عملي اقدام نه ترسره شوی.

نوموړي د یوې خبري غونډې پرمهال د خبریال د پوښتنې په ځواب کې وویل: «موږ د وژل شویو کسانو خپلوانو سره خواخوږي څرګندوو او د ټپیانو د بېړنۍ روغتیا هیله کوو.»
دغه څرګندونې وروسته له هغه کېږي، چې د سې شنبې په ورځ د هند په جمو او کشمیر کې د نامعلومو وسله‌والو له‌خوا په سېلانیانو ډزې وشوې، چې له امله یې ۲۶ کسان ووژل شول او ۱۷ نور ټپیان شول.
د هند پولیسو رویټرز خبري اژانس ته وویل، چې دغه برید د سې شنبې په ورځ د همالیا په پهلګام سیمه کې په یوه څړځای کې شوی او په وژل شویو کې ۲۵ هنديان او یو نیپالی وګړی شامل دی.
دا د ۲۰۰۸ کال په ممبيي کې پر ولسي وګړو د ډزو له پېښې وروسته په هند کې پر ملکي وګړو تر ټولو بد برید بلل شوی او په کشمیر کې یې نسبي ارامي هم ګډوډه کړې ده.
له دغې پېښې وروسته د هند لومړي وزیر نریندرا مودي سعودي عربستان ته خپل دوه ورځنی سفر رالنډ کړ او د چهارشنبې په سهار یې نوي ډیلي ته ځان ورساوه.

د هند دفاع وزارت یوه چارواکي رویټرز ته وویل، مودي په هوايي ډګر کې د ملي امنیت سلاکار، بهرنیو چارو وزیر او نورو لوړپوړو چارواکو سره غونډه وکړه.
د هغه په وینا، په دې اړه د امنیتي کابینې ځانګړې غونډه هم رابلل شوې.
دغه برید د مودي او د هغه د ګوند لپاره د جمو او کشمیر د نیمه خپلواکه حیثیت د لغوه کولو او د اوږدې مودې راهیسې د ستونزو سره مخ د مسلمانو وګړو په سیمو کې د سولې او پرمختګ راوستلو په برخه کې یو شاتګ ګڼل کېږي.
«د کشمیر مقاومت» وسله‌والې ډلې د خواله رسنیو له لارې په یوه پیغام کې د برید مسوولیت په غاړه واخیست.
د چهارشنبې په ورځ په یوه تازه بیان کې دغې ډلې وویل، چې په نښه شوي کسان عادي سېلانیان نه وو؛ بلکې دوی د هند امنیتي ادارو سره تړاو لاره.
دغې ډلې وویل، دا یوه عادي سیاحتي ډله نه وه؛ بلکې یوه پټه اداره وه، چې د څېړنې دنده ورسپارل شوې وه.
دغې ډلې زیاته کړه: «دغه برید باید نه یوازې د ډیلي لپاره؛ بلکې د هغو کسانو لپاره هم د وېښېدو زنګ وي، چې د ډیلي د پوښتنې وړ تګلارو ملاتړ کوي.»
دوو امنیتي سرچینو رویټرز ته وویل، چې له برید وروسته سمدلاسه په سلګونه امنیتي ځواکونه پهلګام سیمې ته ورسېدل او هلته په ځنګلونو کې پراخه چاڼیز عملیات هم پیل شول.
سرچینو زیاته کړه، شاوخوا ۱۰۰ کسان چې پخوا د اورپکو خواخوږي ګڼل کېده؛ د پولیسو مرکزونو ته وغوښتل شول او ترې پوښتنې ګروېږنې وشوې.

د امریکا د ملي امنیت سلاکار له «جسټ ده نیوز» سره په مرکه کې ویلي، چې د ټرمپ ادارې تر اوسه پورې د ترهګرو ډلو ۷۴ پېژندل شوي مشران وژلي دي.

یاد امریکايي چارواکي د دغو ترهګرو ډلو د مشرانو د هویت او دا چې له کومه ځای یې په نښه کړي جزیات نه دي ورکړي.

واشنګټن پوسټ څه موده وړاندې راپور ورکړی و، چې افغانستان مایک والټز ته ډېر اهمیت لري.

د راپور له مخې، مایک والټرز ویلي چې پر امریکا د بل برید انتظار نه شي کولی.

والټرز په وار وار په مرکو، ټلویزیوني بحثونو او لیکنو کې خبرداری ورکړی، چې په افغانستان کې ترهګر هڅه کوي چې بیا منظم شي، او پر امریکا د سپټمبر د یوولسمې د بریدونو په څېر نور بریدونه وکړي.

ښاغلي والټز په خپله ټلویزیوني مرکه کې زیاته کړه، چې د ټرمپ ادارې تر اوسه پورې ۴۵هغه امریکايي وګړي، چې د نړۍ د بېلابېلو هېوادونو او رژیمونو له خوا زنداني شوي وو، بېرته امریکا ته ستانه کړي دي.

د یادولو وړ ده، چې د ټرمپ ادارې په دې وروستیو کې دوه امریکايي وګړي د طالبانو له زندانونو خوشې کړل.