د امریکا د مرکزي استخباراتو د مرستیالې زوی «د روسیې په ملاتړ د اوکراین جګړه کې وژل شوی »

د پاکستاني رسنۍ اې ار واې د راپور له مخې، د دغه هیواد لومړي وزیر شهباز شریف له نظامي زده کړو څخه فارغو شویو ته په وینا کې وویل: «پاكستان تل د هر ډول ترهګرۍ غندنه كړې، پاكستان د ترهګرۍ په ضد جګړه كې ځاني او مالي درانه زيانونه ګاللي دي، امن زمونږ ترجيح ده خو كمزوري نه ده.»

هغه هند ته وړاندیز وکړ، چې پاکستان چمتو دی د پهلګام پېښې په بې پرې پلټنه کې همکاري وکړي او زیاته یې کړه «سوله زموږ هیله ده، خو باید کمزوري ونه ګڼل شو. موږ به د ملي وقار او ګټو پر وړاندې د هرې هڅې په وړاندې مبارزه وکړو.»

شهباز شریف د خپل لومړي مرستیال اسحاق ‌ډار د کابل سفر ته په اشارې سره وویل، له افغانستان سره د سولې او ثبات غوښتونکي دي، او همدا راز یې پر طالبانو غږ وکړ چې باید د ترهګرو له‌خوا د خپلې خاورې د استفادې مخه ونیسې.

د هند او پاکستان اړیکې له هغې وروسته ترینګلې او په تاوتریخوالي بدلې شوې، چې د اپرېل پر ۲۲مه د هند تر واک لاندې کشمیر کې وسله والو ۲۶ هندي سېلانیان ووژل او ۲۰ نور یې ټپیان کړل.

د هندي کشمیر سیمه‌ ییزو پولیسو ادعا کړې، چې په یاد برید کې له ښکېلو دریو کسانو یې دوه پاکستاني وګړي دي.

خو پاکستان بیا له دې برید سره هر ډول تړاو رد کړی.

هند بیا د دغې پېښې په غبرګون کې د ۱۹۶۰ کال د پاکستان او هند ترمنځ د اوبو د وېش تړون (د سند تړون) ځنډولی او همدا راز دواړو هېوادونو خپلې سفارتي او ډېپلوماټیکو اړیکو کې کموالی راوړی دی.

که څه هم هند او پاکستان د کشمیر پر سر یو پخوانی اوربند لري، خو وخت ناوخت دواړه لوري یو پر بریدونه ترسره کوي.

دواړه هېوادونه کشمیر د خپلې خاورې برخه ګڼې او تر دې دمه یې درې وسله والې جګړې کړې، چې دوه یې د همدې لانجمنې سیمې پر سر رامنځته شوې وې.

یاد اژانس د هندي پوځ له قوله راپور ورکړی، چې د جعمې په شپه پرې پاکستاني پوځیانو «بې دلیله» ډزې کړي او دوی یې ځواب ورکړی.

د رامنځته شوې نښتې په لړ کې د ډزو لړۍ نن د شنبې په ورځ د (غوایي ۶مه) هم روانه ده.

هندي پوځ زیاته کړې، چې د‌ پاکستاني ځواکونو له لوري پر پوله «پاروونکې» ډزې شوي، خو دوی ته په کې مرګ ژوبله نه ده اوښتې.

د پاکستان پوځ لا تر اوسه پورې په دې تړاو هېڅ ډول څرګندونې نه دي کړي.

د هند او پاکستان اړیکې تر هغه وروسته په تاوتریخوالي بدلې واوښتې، چې د اپرېل پر ۲۲مه د هند تر واک لاندې کشمیر کې وسله والو د یوه برید پر مهال ۲۵ هندي سېلانیانو ووژل او ۲۰ نور یې ټپیان کړل.

د هندي کشمیر سیمه‌ ییزو پولیسې ادعا کړې، چې په یاد برید کې درې کسان ښکېل وو چې دوه ‌یې پاکستانیان دي.

پاکستان بیا له دې برید سره هر ډول تړاو رد کړی او د دفاع وزیر یې خواجه اصف په دې تړاو د نړیوالو څېړنو غوښتنه کړې، څو د برید څرنګوالی په ډاګه کړي.

تر برید وروسته، دواړو هېوادونو د یو بل پر ضد ځینې جدي اقدامات وکړل.

پاکستان د هند پر الوتکو خپل هوايي حریم تړلی او هند بیا د ۱۹۶۰ کال د اوبو د وېش تړون (د سند سیند تړون) ځنډولی دی. همدا راز دواړو هېوادونو خپلې سفارتي او ډېپلوماټیکو اړیکو کې هم کموالی راوړی دی.

که څه هم هند او پاکستان د کشمیر پر سر یو پخوانی اوربند لري، خو وخت ناوخت دواړه لوري یو پر بل ډزې کوي.

دواړه هېوادونه کشمیر د ځان برخه بولي او تر دې دمه یې له یوه بل سره درې وسله والې جګړې کړې، چې دوه هغه یې د همدې لانجمنې سیمې پر سر وې.

د چین له لوري په سوداګریزو تعرفو کې نرمښت دا په ډاګه کوي، چې د نړۍ دوه ستر اقتصادي ځواکونه د هغې سوداکریزې جګړې چې د دوی تر منځ یې ډیره سوداګري کنګل کړې او ویره شته چې د نړیوال اقتصاد کساد رامنځته کړي، د پای ته رسېدو لپاره چمتو دي.

سوداګریزې ډلې وایي، چې هیله لري د بیجینګ له لوري ورکړل شوي معافیتونه لا ډیرو صنعتونو ته پراخ شي، دا به د امریکایي ډالر په ارزښت کې لوړوالی راوړي، چې له دې سره به د چاپان او هانګ کانګ د ونډو بازارونه پورته لاړ شي.

د چاینا سنټر د بورډ یو جګپوړی سلاکار د چین له‌خوا پر ځینو امریکایي وارداتو د تعرفې معاف کولو ته په اشارې سره ویلي: «د یو اړخیز ډول حرکت په توګه، دا کولی شي د کړکیچ د کمولو لپاره یوه احتمالي لاره برابره کړي.»

الفریډو مونټوفر هیلو زیاتوي: «دا لا روښانه نه ده، له دواړو هېوادونو یو هم نه غواړي چې د یوې معاملې لپاره لومړې اقدام ترسره کړي.»

چین لا تر دې دمه د دغه معافیت په اړه په رسمي توګه څه نه دي ویلي.

بلخوا د متحده ایالاتو ولسمشر ډونالډ ټرمپ له ټایمز مجلې سره په مرکه کې وویل، چې د چین ولسمشر ورته تلیفون کړی او د سوداګریزو تعرفو په اړه د متحده ایالاتو او چین خبرې روانې دي.

د یادولو وړ ده، چې چین د ولسمشر ټرمپ او د دغه هېواد د ولسمشر شي جین پینګ د خبرو موضوع رد کړې ده.

د پاکستان پوځ په خبرپاڼه کې زیاته کړې، چې دغه علمیات یې د یو لړ استخباراتي معلوماتو پر بنسټ کړي او‌ په سیمه کې د وسله والو د له منځه وړلو لپاره به نور اقدامات هم کوي.

په خبرپاڼه کې د وژل شویو وسله والو لپاره د «خوارجو» کلیمه کارول شوې ده. د پاکستان پوځ پاکستاني طالبانو یا «ټي ټي پي» ته دغه کلیمه کاروي.

د خراسان ډایري په نوم یوې پاکستاني رسنۍ بیا د دغه هېواد د ترهګرۍ ضد ادارې د معلوماتو له مخې خبر ورکړی، چې د بلوچستان په پشین سیمه کې ۹ تنه وسله وال د استخبارتي عملیاتو په لړ کې وژل شوي دي.

اخوا «ټي ټي پي» وسله والو هم د تېرې جمعې په ورځ په یوې خبرپاڼه کې ادعا کړې وه، چې د پښتونخوا په بېلابېلو سیمو کې یې د خپلو وسله والو فعالیتونو او د «الخندق» عملیاتو په لړ کې د‌ پاکستان امینتي ځواکونو پنځه تنه افسران وژلي ډي.

پاکستان په دې وروستیو کې له سخت امنیتي کړکېچ سره مخ دی او د پښتونخوا تر څنګ بلوچستان کې هم تاوتریخوالی ورځ تر بلې مخ په ډېریدو دی.

پاکستان نیوکه کوي، چې د طالبانو تر سیورې لاندې د افغانستان خاوره کې د دوی ضد ترهګرو ته پناه ځایونه ورکړل شوي دي.

بلوچستان کې د بلوڅ بېلتون پالو وسله والې ډلې او په پښتونخوا کې د «ټي ټي پي» وسله وال د پاکستاني پوځیانو خلاف جګړې کوي.

کابل ته د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر محمد اسحاق ډار د وروستي سفر پر مهال هم د دغو امنیتي اندېښنو په تړاو خبرې شوي وې.

پاکستاني رسنیو خبر ورکړی، چې د دغه سفر پر مهال د «ټي ټي پي» د مخنېوي اړوند له طالبانو سره ګټورې او مثبتې خبرې شوي دي.

د پاکستان ایکسپرېس ټربیون ورځپاڼې لیکلي، چې بلاول دا خبرې د سند ایالت په سکر ښار کې د یوې سترې ولسي غونډې پر مهال وکړې. هغه وویل: «سِندُه زموږ دی او زموږ به پاتې شي.»

هغه زیاته کړه، چې هند نه شي کولای د سند ولس له دې تاریخي سیند نه جدا کړي.

بلاول د هند د لومړي وزیر نریندرا مودي هغه ادعا رد کړه، چې ګواکي هند د سند د زرګونو کلونو تمدن وارث دی. هغه وویل: «تمدن د موئن‌ جو دارو او لاړکاڼه دی، موږ یې اصلي وارثان یو او دفاع به یې کوو.»

نوموړي هند ته توند خبرداری ورکړ: «یا اوبه، یا به ستاسې وینه په دې سیند کې بهېږي.» هغه زیاته کړه، چې د پاکستان ولس او نړۍواله ټولنه به د هند د جنګي استفزازونو او د سند د اوبو د مسیر د بدلولو هڅې ونه زغمي.

هغه په خپله وینا کې دا هم وویل، چې د سند ایالت د سخت مخالفت وروسته، مرکزي حکومت منلې چې نور جنجالي کانالونه به یوازې د ټولو ایالتونو په موافقه د ګډو ګټو شورا (CCI) له لارې جوړېږي. بلاول دا پریکړه د پاکستاني ولس لپاره یو «ستر بری» وباله.

بلاول د هندي کشمیر په پهلګام سیمه کې وروستې ترهګریز برید هم وغندلو او ویې ویل، چې پاکستان خپله هم د ترهګرۍ قرباني دی، خو هند هڅه کوي د خپلو کورنیو ناکامیو پټولو لپاره پر پاکستان تور ولګوي.

د هغه په خبره، د هند دا اقدام، چې د یو نړۍوال تړون یو اړخیز ځنډول دی، له قانوني بنسټ نه لري او نړۍواله ټولنه باید دا ډول ګامونه بې ځوابه پرېنږدي.

د پاکستان او هند ترمنځ کړکېچ وروسته له هغې زور واخیست، چې د هندي کشمیر په پهلګام سیمه کې څلو ورځې وړاندې وسله والو په یوه برید کې ۲۵تنه سېلانیان ووژل او ۲۰ نور یې ټپیان کړل.

تر هغې وروسته د هند لومړي وزیر نریندرا مودي له پاکستان سره د اوبو تړون لغوه کړ او په نوي ډیلي کې یې د پاکستان سفارت د کارکوونکو او ډېپلوماټانو شمېر هم راکم کړ.

همدا راز پاکستانیانو ته امر شوی و چې تر دوه ورځو دې له دغه هېواده ووځي.

د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف په مشرۍ د ملي‌ امنیت شورا چې پکې د پوځ لوی درستیز عاصم منیر هم ګډون درلود یو شمېر پرېکړې وکړې او د هند د پرېکړو په غبرګون کې یې ورته اقدامات وکړل.

اوس په نړۍوالو رسنیو کې د دواړو لوریو ترمنځ د کړکېچ لا پراخیدو خبرونه تر سترګو کېږي.

په پاکستاني رسنیو او هندي رسنیو کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د احتمالي جګړې په تړاو ناندرۍ روانې دي.

پاکستان ویلي، که هند پر دغه هېواد برید وکړي، نو د دوی له سخت پوځي ځواب سره به مخ شي.