د ایران سپاه پاسداران انقلاب سره تړلی تسنیم خبري اژانس، وايي، د دغه هېواد د بندر عباس په رجايي بندر کې د تېلو زېرمه کې چاودنه شوې او تر څو کیلومترو لرې یې د ودانیو شیشې ماتې کړې دي. له دې پېښې سره هممهاله د امریکا او ایران استازي په عمان کې خبرو ته جرګه دي.
د تسنیم خبري اژانس د رپوټ پر بنسټ نن شنبې د ماسپښین پرمهال په بندر عباس کې یوه زوروره چاودنه وشوه، چې د څو کیلومترو په حدودو کې یې د ودانیو ښیښې ماتې کړې.
په دې پېښه کې د بندر عباس د ګمرکونو تالار زیانمن شوی او کړکۍ یې ماتې شوې دي.
د بندرونو د ادارې مرستیال اسمعیل ماکزاده ویلي، چاودنه د راجايي بندر په یوه برخه کې شوې او اور وژونکي دا مهال د اور په مړولو بوخت دي.
د تسنیم د خبر له مخې اوس د بندر فعالیتونه ځنډول شوي ترڅو وضعیت ژر تر ژره د امنیتي او مرستندویه ځواکونو لخوا کنټرول شي.
تر اوسه د چاودنې له امله د اوښتې مرګ ژوبلې په اړه څه نه دي ویل شوي
د بریتانیا ګارډین ورځپاڼه وايي، د مایکل الکساندر ګلاسیو په نوم امریکايي وګړي چې د مرکزي استخباراتو ادارې (سي ای اې) د ډیجیټل نوښت برخې د مرستیالې جولین ګالینا زوی بلل کېږي، د ۲۰۲۴کال د اپریل په څلورمه د اوکراین په ختیځ کې «د روسیې د قراردادي جنګیالي په توګه وژل شوی دی.»
ګارډین ورځپاڼې د څېړنیزې وېبپاڼې iStories په حواله لیکلي دي، چې ۲۱ کلن ګلاس د اوکراین په ختیځ کې هغه مهال ووژل شو چې د روسیې د پوځ لپاره یې د یوه قراردادي جنګيالي په توګه جګړه کوله.
د iStories ویبپاڼې په راپور کې راغلي، د روسیې د نظامي ګمارنې له مرکزونو د افشا شویو معلوماتو پراساس، ګلاس یو له ۱۵۰۰ بهرنیو وګړو و، چې د ۲۰۲۲ کال له فبروري راهیسې یې د روسیې له اردو سره د همکارۍ تړونونه لاسلیک کړي دي.
سرچینې iStories ته وویل، « د CIA د مرستیالې زوی د ۲۰۲۳کال په دسمبر کې ضربتي ټولي ته ګمارل شوی و؛ دا ټولي معمولاً د سختو جګړو په لومړۍ کرښه کې موجود وي.»
د هغه یوه نږدې ملګري هم دې وېبپاڼې ته ویلي، چې ګلاس ډېری وخت د فلسطین په اړه ویډیوګانې کتلې او د «بشري حقونو» په نوم د امریکا پر دوه ګونو پالیسیو ډېر غوسه و.
هغه زیاتوي، "موږ نه پوهیږو چې هغه په جګړه کې برخه اخیستې وه او که نه. دوی نور دقیق معلومات نه لري."
د هغه په وينا، ګلاس تل د امريکا پر وړاندې د جګړې د لارې په لټه کې و او بالاخره يې د روسيې او اوکراين په جګړه کې د ګډون پرېکړه وکړه، چې له همدې امله روسيې ته ولاړ او ووژل شو.
د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف هند ته د پهلګام پېښې په تړاو په بې پرې څېړنو کې د همکارۍ وړاندیز وکړ. هغه خبرداری هم ورکړ، چې که هند کوم نظامي ګام واخلي، نو ورته ځواب به وګوري.
د پاکستاني رسنۍ اې ار واې د راپور له مخې، د دغه هیواد لومړي وزیر شهباز شریف له نظامي زده کړو څخه فارغو شویو ته په وینا کې وویل: «پاكستان تل د هر ډول ترهګرۍ غندنه كړې، پاكستان د ترهګرۍ په ضد جګړه كې ځاني او مالي درانه زيانونه ګاللي دي، امن زمونږ ترجيح ده خو كمزوري نه ده.»
هغه هند ته وړاندیز وکړ، چې پاکستان چمتو دی د پهلګام پېښې په بې پرې پلټنه کې همکاري وکړي او زیاته یې کړه «سوله زموږ هیله ده، خو باید کمزوري ونه ګڼل شو. موږ به د ملي وقار او ګټو پر وړاندې د هرې هڅې په وړاندې مبارزه وکړو.»
شهباز شریف د خپل لومړي مرستیال اسحاق ډار د کابل سفر ته په اشارې سره وویل، له افغانستان سره د سولې او ثبات غوښتونکي دي، او همدا راز یې پر طالبانو غږ وکړ چې باید د ترهګرو لهخوا د خپلې خاورې د استفادې مخه ونیسې.
د هند او پاکستان اړیکې له هغې وروسته ترینګلې او په تاوتریخوالي بدلې شوې، چې د اپرېل پر ۲۲مه د هند تر واک لاندې کشمیر کې وسله والو ۲۶ هندي سېلانیان ووژل او ۲۰ نور یې ټپیان کړل.
د هندي کشمیر سیمه ییزو پولیسو ادعا کړې، چې په یاد برید کې له ښکېلو دریو کسانو یې دوه پاکستاني وګړي دي.
خو پاکستان بیا له دې برید سره هر ډول تړاو رد کړی.
هند بیا د دغې پېښې په غبرګون کې د ۱۹۶۰ کال د پاکستان او هند ترمنځ د اوبو د وېش تړون (د سند تړون) ځنډولی او همدا راز دواړو هېوادونو خپلې سفارتي او ډېپلوماټیکو اړیکو کې کموالی راوړی دی.
که څه هم هند او پاکستان د کشمیر پر سر یو پخوانی اوربند لري، خو وخت ناوخت دواړه لوري یو پر بریدونه ترسره کوي.
دواړه هېوادونه کشمیر د خپلې خاورې برخه ګڼې او تر دې دمه یې درې وسله والې جګړې کړې، چې دوه یې د همدې لانجمنې سیمې پر سر رامنځته شوې وې.
د رویټرز خبري اژانس راپور ورکړی، چې هندي اوپاکستاني ځواکونو نن «شنبه» بیا په کشمیر کې د دواړو هیوادونو ترمنځ پولې ته څېرمه، یو پر بل ډزې کړې او لا هم حالت کړکېچن دی.
یاد اژانس د هندي پوځ له قوله راپور ورکړی، چې د جعمې په شپه پرې پاکستاني پوځیانو «بې دلیله» ډزې کړي او دوی یې ځواب ورکړی.
د رامنځته شوې نښتې په لړ کې د ډزو لړۍ نن د شنبې په ورځ د (غوایي ۶مه) هم روانه ده.
هندي پوځ زیاته کړې، چې د پاکستاني ځواکونو له لوري پر پوله «پاروونکې» ډزې شوي، خو دوی ته په کې مرګ ژوبله نه ده اوښتې.
د پاکستان پوځ لا تر اوسه پورې په دې تړاو هېڅ ډول څرګندونې نه دي کړي.
د هند او پاکستان اړیکې تر هغه وروسته په تاوتریخوالي بدلې واوښتې، چې د اپرېل پر ۲۲مه د هند تر واک لاندې کشمیر کې وسله والو د یوه برید پر مهال ۲۵ هندي سېلانیانو ووژل او ۲۰ نور یې ټپیان کړل.
د هندي کشمیر سیمه ییزو پولیسې ادعا کړې، چې په یاد برید کې درې کسان ښکېل وو چې دوه یې پاکستانیان دي.
پاکستان بیا له دې برید سره هر ډول تړاو رد کړی او د دفاع وزیر یې خواجه اصف په دې تړاو د نړیوالو څېړنو غوښتنه کړې، څو د برید څرنګوالی په ډاګه کړي.
تر برید وروسته، دواړو هېوادونو د یو بل پر ضد ځینې جدي اقدامات وکړل.
پاکستان د هند پر الوتکو خپل هوايي حریم تړلی او هند بیا د ۱۹۶۰ کال د اوبو د وېش تړون (د سند سیند تړون) ځنډولی دی. همدا راز دواړو هېوادونو خپلې سفارتي او ډېپلوماټیکو اړیکو کې هم کموالی راوړی دی.
که څه هم هند او پاکستان د کشمیر پر سر یو پخوانی اوربند لري، خو وخت ناوخت دواړه لوري یو پر بل ډزې کوي.
دواړه هېوادونه کشمیر د ځان برخه بولي او تر دې دمه یې له یوه بل سره درې وسله والې جګړې کړې، چې دوه هغه یې د همدې لانجمنې سیمې پر سر وې.
چین د امریکا پر ځینو وارداتو ۱۲۵ سلنه تعرفه لرې کړې او له خپلو سوداګریزو شرکتونو یې غوښتي، هغه توکي په نښه کړي چې دوی ورته پرته له محصوله اړتیا لري. رویټرز د ځینو چینایي سوداګرو له قوله ویلي، چې دا د سوداګریزې جګړې د پای ته رسولو په اړه د چین د اندېښنو تر ټولو روښانه نښه ده.
د چین له لوري په سوداګریزو تعرفو کې نرمښت دا په ډاګه کوي، چې د نړۍ دوه ستر اقتصادي ځواکونه د هغې سوداکریزې جګړې چې د دوی تر منځ یې ډیره سوداګري کنګل کړې او ویره شته چې د نړیوال اقتصاد کساد رامنځته کړي، د پای ته رسېدو لپاره چمتو دي.
سوداګریزې ډلې وایي، چې هیله لري د بیجینګ له لوري ورکړل شوي معافیتونه لا ډیرو صنعتونو ته پراخ شي، دا به د امریکایي ډالر په ارزښت کې لوړوالی راوړي، چې له دې سره به د چاپان او هانګ کانګ د ونډو بازارونه پورته لاړ شي.
د چاینا سنټر د بورډ یو جګپوړی سلاکار د چین لهخوا پر ځینو امریکایي وارداتو د تعرفې معاف کولو ته په اشارې سره ویلي: «د یو اړخیز ډول حرکت په توګه، دا کولی شي د کړکیچ د کمولو لپاره یوه احتمالي لاره برابره کړي.»
الفریډو مونټوفر هیلو زیاتوي: «دا لا روښانه نه ده، له دواړو هېوادونو یو هم نه غواړي چې د یوې معاملې لپاره لومړې اقدام ترسره کړي.»
چین لا تر دې دمه د دغه معافیت په اړه په رسمي توګه څه نه دي ویلي.
بلخوا د متحده ایالاتو ولسمشر ډونالډ ټرمپ له ټایمز مجلې سره په مرکه کې وویل، چې د چین ولسمشر ورته تلیفون کړی او د سوداګریزو تعرفو په اړه د متحده ایالاتو او چین خبرې روانې دي.
د یادولو وړ ده، چې چین د ولسمشر ټرمپ او د دغه هېواد د ولسمشر شي جین پینګ د خبرو موضوع رد کړې ده.
د پاکستان پوځ رسنیز دفتر په یوې خبر پاڼه کې ویلي، چې د پښتونخوا ایالت اړوند په بنو ولسوالۍ کې یې د عملیاتو پر مهال شپږ وسله وال وژلي او څلور نور یې ټپیان کړي دي.
د پاکستان پوځ په خبرپاڼه کې زیاته کړې، چې دغه علمیات یې د یو لړ استخباراتي معلوماتو پر بنسټ کړي او په سیمه کې د وسله والو د له منځه وړلو لپاره به نور اقدامات هم کوي.
په خبرپاڼه کې د وژل شویو وسله والو لپاره د «خوارجو» کلیمه کارول شوې ده. د پاکستان پوځ پاکستاني طالبانو یا «ټي ټي پي» ته دغه کلیمه کاروي.
د خراسان ډایري په نوم یوې پاکستاني رسنۍ بیا د دغه هېواد د ترهګرۍ ضد ادارې د معلوماتو له مخې خبر ورکړی، چې د بلوچستان په پشین سیمه کې ۹ تنه وسله وال د استخبارتي عملیاتو په لړ کې وژل شوي دي.
اخوا «ټي ټي پي» وسله والو هم د تېرې جمعې په ورځ په یوې خبرپاڼه کې ادعا کړې وه، چې د پښتونخوا په بېلابېلو سیمو کې یې د خپلو وسله والو فعالیتونو او د «الخندق» عملیاتو په لړ کې د پاکستان امینتي ځواکونو پنځه تنه افسران وژلي ډي.
پاکستان په دې وروستیو کې له سخت امنیتي کړکېچ سره مخ دی او د پښتونخوا تر څنګ بلوچستان کې هم تاوتریخوالی ورځ تر بلې مخ په ډېریدو دی.
پاکستان نیوکه کوي، چې د طالبانو تر سیورې لاندې د افغانستان خاوره کې د دوی ضد ترهګرو ته پناه ځایونه ورکړل شوي دي.
بلوچستان کې د بلوڅ بېلتون پالو وسله والې ډلې او په پښتونخوا کې د «ټي ټي پي» وسله وال د پاکستاني پوځیانو خلاف جګړې کوي.
کابل ته د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر محمد اسحاق ډار د وروستي سفر پر مهال هم د دغو امنیتي اندېښنو په تړاو خبرې شوي وې.
پاکستاني رسنیو خبر ورکړی، چې د دغه سفر پر مهال د «ټي ټي پي» د مخنېوي اړوند له طالبانو سره ګټورې او مثبتې خبرې شوي دي.