ټرمپ د اټومي خبرو له ځنډېدو وروسته د ایران د تېلو پر پېرودونکو د بندیزونو ګواښ وکړ

د ملګرو ملتونو د بشري چارو د همغږۍ ادارې د پنجشنې په ورځ د (غويي ۱۱مه) په یوه خبر کې ویلي، چې دا تر ټولو لويه ګډه مالي مرسته ده، چې ۶.۶ میليونه ډالره له بېړني حالت د مرکزي صندوق او ۱۰ میلیونه ډالره د افغانستان د بشري مرستو له صندوق څخه برابري شوي دي.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د چارو او بيړنيو مرستو همغږي کوونکي ټام فليچر افغانستان ته د خپل پنځه ورځني سفر پر مهال وویل: « کله چې موږ سم علم او دقیق معلومات ولرو، کولای شو چټک عمل وکړو، ډېر خلک خوندي کړو، او محدودې منابع تر ډېره وکاروو، په داسې وخت کې چې د مالي ملاتړ سخت کمښت د افغانستان بشري کړکېچ لا ژور کړی دی.»

د اوچا د معلوماتو له مخې، دغه مرستې تر ډېره د هغو څلور ولایتونو (فاریاب، تخار، سرپل او بدخشان) لپاره دي، چې اوچکالۍ سخت ځپلي دي.

اوچا د کروندګرو او عيني شاهدانو له قوله لیکلي، چې فاریاب له پنځو کلونو څخه تر ټولو بده وچکالي تجریبه کوي.

ملګرو ملتونو ډاډ وړاندې کړی، چې د خپلو شریکانو سره پر وخت بېلابېلې مرستې تر سره کوي.

د همدې ادارې په خبره، چې ملګري ملتونه د خپلو پنځو ادارو، له شپږو نړۍوالو غيري دولتي موسسو او لسو افغاني بنسټونو سره کار کوي تر څو په سیمه ييزه کچه دغه ستونزه حل کړي.

اوچا ويلي، له ۲۰۲۰ کال راهیسې، د بیړني غبرګون مرکزي صندوق او د هېواد پر بنسټ ګډ صندوقونو په ترتیب سره ۱۲۲ میلیونه او ۴۸ میلیونه ډالر ځانګړي کړي، تر څو په ټوله نړۍ کې وچکالیو، سېلابونو، طوفانونو او د ناروغیو خپرېدو ته د وړاندوینې پر بنسټ غبرګونونه مرسته وکړي.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقایي د پنجشنبې په ورځ په یوه خبري ناسته کې اعلان وکړ چې د ایران او متحده ایالاتو ترمنځ غیرمستقیمې خبرې، چې ټاکل شوې وه د غوايي پر۱۳مه (مې۳مه) په روم کې ترسره شي، ځنډول شوې دي.

د ایرنا د رپوټ له مخې، بقایي وویل چې د خبرو د ځنډېدو وړاندیز د عمان د بهرنیو چارو وزیر له خوا شوی او د احتمالي نوي نیټې په اړه به وروسته معلومات ورکړل شي.

هغه د ایران د «ډیپلوماتیکې ارادې» پر دوام یو ځل بیا ټینګار وکړ او ویې ویل چې ایران له ډیپلوماسۍ د خپلو مشروعو او قانوني ګټو د ترلاسه کولو لپاره کار اخلي، څو د هغو بندیزونو او اقتصادي فشارونو پای ته رسولو ته زمینه برابره شي چې د هر ایراني د بشري حقونو تو ژوند ښه والي پر وړاندې خنډ دي.

د بقایي په وینا، د ایران استازي له پیل څخه د ښو نیتونو پر بنسټ او نړیوالو قوانینو سره سم، د سوله ییزې اتومي انرژۍ د کارونې او غیرقانوني بندیزونو د پای ته رسولو لپاره مشخص چوکاټونه ټاکلي دي.

په ورته وخت کې د عمان د بهرنیو چارو وزیر پر خپل اېکس ولیکل، چې د ایران او امریکا تر منځ څلورمه غیرمستقیمه غونډه، چې ټاکل شوې وه د شنبې په ورځ د ایټالیا په پلازمېنه روم کې ترسره شي، د «لوژستیکي» لاملونو له امله ځنډېدلې.

بدر بن حمد البوسعیدي وايي، « د لوژستیکي دلایلو له امله، مونږ د ایران او امریکا تر منځ غونډه چې د شنبې په ورځ پلان شوې وه، بلې نیټې ته وځنډوله. نوی تاریخ به د دواړو خواوو تر توافق وروسته اعلان شي».

له دې وړاندې د ایران د بهرنیو چارو وزیر سید عباس عراقچي اعلان کړی و چې دا غونډه به په روم کې ترسره شي.

هغه زیاته کړې وه چې د خبرو له رسمي پيل وړاندې، به د جمعې په ورځ له دریو اروپايي هېوادونو (فرانسې جرمني او بریټانیا) سره هم ناستې ولري.

خو د اکسیوس او المیادین د رپوټونو له مخې، دا ناستې هم تر نامعلومې نیټې وځنډول شوې.

ایران د حوثي یاغیانو د ملاتړ په تړاو د واشنګټن له خبرداري وروسته د پنجشنبې په ورځ امریکا تورنه کړه چې «متناقض چلند» او « پاروونکې څرګندونې» کوي.

د چارشنبې په ورځ واشنګټن پر هغو شرکتونو بندیزونه ولګول چې د ایران د نفتو او پټرولیم په قاچاق کې ښکیل دي.

په راپور کې د مایک والټز او د هغه د مرستیال الېکس وانګ د دندو پرېښودو د قیقه نېټه نه ده په ډاګه شوې، خو پر مایک والټرز په مارچ میاشت کې له هغه وروسته نیوکې زیاتې شوې، چې نوموړي په غیر قصدي ډول د اتلانتیک مجلې مسوول مدیر جیفري ګولډبرګ د امریکا د دفاع وزیر او د ډونالډ ټرمپ د مرستیال په ګډون د جګپوړو امریکايي چارواکو د سیګنال په ګروپ کې شامل کړی و. د سیګنال دغه ګروپ په یمن کې د حوثیانو پر وړاندې د اقداماتو او د هغوی پر پټنځایونو د برید د همغږي کولو لپاره جوړ شوی و.

وروسته جېفري ګولډبرګ د خبرو اترو له سکرین شاټونو سره یوه مقاله خپره کړه او دغه معلومات یې پکې افشا کړل.

له دې پېښي وروسته که څه هم د مایک والټز د استعفا په اړه بحثونه راپوته شول، خو ټرمپ د نوموړي ملاتړ وکړ او هغه یې «ښه انسان» وباله.

د هند دفاع وزارت پر اېکس پاڼه لیکلي، چې د دغه هېواد د دفاع وزیر راجنات سینګ د پنجشنبې په ورځ د امریکا د دفاع له وزیر سره ټیلیفوني خبرې کړې دي.

د دغو ټیلیفوني خبرو پرمهال د امریکا د دفاع وزیر پېټ هېګسټ د هند تر ادارې لاندې د کشمیر په پهلګام کې پر سیلانیانو برید غندلی دی.

د هند د دفاع وزارت پر اېکسپاڼه د یادو خبرو په جزئیاتو کې لیکل شوي، چې راجنات سینګ د امریکا د دفاع وزیر ته ویلي:« پاکستان د ترهګرو سازمانونو د ملاتړ، روزنې او تمویل مخینه لري او پاکستان د نړیوالې ترهګرۍ ته لمن وهي او سیمه یې ناکراره کړې ده. نړۍ نور نه شي کولی د پاکستان پر دې کړنو سترګې پټې کړي.»

راجنات سینګ وايي، نړیواله ټولنه دې د ترهګرۍ دا کړنې په کلکه وغندي.

پر همدغه مهال د امریکا د دفاع وزیر پېټ هېګسټ ویلي:«امریکا د ترهګرۍ په وړاندې مبارزه کې د هند تر څنګ ولاړه ده او د هند د دفاع د حق ملاتړ کوي.»

د هند او پاکستان ترمنځ وضعیت هغه مهال ټرینګلی شو، چې د هند د جمو کشمیر په پهلګام سیمه کې پر سیلانیانو برید کې ۲۶ کسان ووژل شول.

دا غوښتنه د اپرېل د۲۲مې له ترهګریز برید وروسته د نوي ډیلي او اسلام اباد د اړیکو له ترینګلتیا وروسته شوې.

هند دا بريد له پولې پورې اړخ پاکستان ته منسوب کړی، خو د پاکستان ملکي او پوځي مشرانو دغه تورونه رد کړی.

له پېښې راهيسې تاوتريخوالی زيات شوی، پاکستان خپل ځواکونه تقويه کړي او د هند صدراعظم خپل پوځ ته عملياتي ازادي ورکړې ده.

پاکستان وړاندوينه کړې چې له ۲۴ تر ۳۶ ساعتونو په موده کې د هند له لوري برید امکان لري.

په واشنګټن کې د پاکستان سفیر رضوان سعيد شيخ نیوزویک ته ويلي، چې « که موږ يو ولسمشر لرو چې د نړۍ لپاره سوله خپل اصلي هدف ګڼي، نو د کشمير شخړه تر ټولو مهمه او خطرناکه موضوع ده، په ځانګړې توګه د اتومي وسلو له اړخه».

ده زياته کړې چې د امريکا اوسنی حکومت بايد د پاکستان-هند ترمنځ د بحرانونو په حل کې اوږدمهاله او دوامداره ستراتيژي غوره کړي.

سفير شيخ ټينګار وکړ چې کشمير د دواړو هېوادونو ترمنځ د ټولو ستونزو اصل دی.

هغه زیاته کړې، « تر څو چې دا شخړه حل نه شي او د ملګرو ملتونو پرېکړې عملي نه شي، موږ به تل له دا ډول ستونزو سره مخ يو. موږ جنګ نه غواړو، په ځانګړې توګه له يوه لوی هېواد سره. موږ سوله غواړو، خو سوله له وقار سره.»

د پاکستان صدراعظم شهباز شريف د امريکا د بهرنيو چارو وزير مارکو روبيو سره په تليفوني خبرو کې غوښتنه کړې چې هند دې د جګړې له ژبې ډډه وکړي. د امريکا د بهرنيو چارو وزارت ويلي چې روبیو ترهګرو ته د سزا ورکولو ژمنه تکرار کړه او له دواړو هېوادونو يې وغوښتل چې تماسونه بيا پيل کړي او سوله وساتي.

سفير شيخ وويل چې پاکستان خپله بهرنۍ تګلاره له جیوسیاسي څخه جيو اقتصادي ته اړولې ده: « موږ اوس پر سيمه‌ييز اقتصادي پرمختګ تمرکز لرو. موږ ته يو سوله‌ييز ګاونډيتوب اړين دی».