د پوتین استازي د طالبانو د رسمیت پېژندلو په اړه پوښتنه ځواب نه کړه

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت د پنجشنبې په ورځ، د غویي پر ۱۱مه، اعلان وکړ، چې د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان سفارت په غوښتنه یې ۱۵۰ افغان سوداګریزو لاریو ته د ټرانزیټ اجازه ور کړې، چې غواړي هند ته لاړ شي او دا یې د دوستانه اړیکو نښه بللې.

د راپورونو پر اساس، هندي چارواکو تر اوسه دا لاره نه ده پرانیستې، چې له امله یې افغان سوداګر اندېښمن شوي او د دوی توکي زیانمن شوي دي.پاکستان ویلي، چې د طالبانو سفارت د اپرېل پر ۲۸مه له دوی نه د یوه رسمي لیک له لارې دا غوښتنه کړې وه.

د واګا بندر تړل کېدل د هند تر ولکې لاندې کشمیر کې د وروستیو بریدونو له امله پیل شول او له هغه راهیسې د افغانستان او هند ترمنځ سوداګریز تګ راتګ اغېزمن شوی دی.

د هندي لوري له خوا د لاریو نه منل د افغان سوداګرو لپاره یو بل خنډ ګڼل کېږي، چې د سیمې د سوداګرۍ پر بهیر ناوړه اغېز لري.

سرچینې وايي، دا خبرې د ملګرو ملتونو د هغې سیاسي طرحې په چوکاټ کې روانې دي، چې موخه له نړۍوالې ټولنې سره د افغانستان یو ځای کول دي.

په دې طرحه کې درې مهم شرطونه د طالبانو له لوري وړاندې شوي او همدا راز نړۍوالې ټولنې هم خپل درې شرطونه اېښي دي.

ملګري ملتونه غواړي، چې طالبان باید یو ټولګډونه حکومت جوړ کړي، د ترهګرو ډلو جرړې وباسي او د بشر حقونه، په ځانګړي ډول د نجونو لپاره د ښوونځیو، پوهنتونونو او د کاري چاپېریال دروازې بېرته پرانېزي.

طالبان بیا غوښتنه کوي، چې د دوی حکومت دې په رسمیت وپېژندل شي، بندیزونه دې لرې کړل شي او د افغانستان کنګل شوې شتمنۍ دې هم ازادې شي.

سرچینې وايي، د ملګرو ملتونو استازي غواړي، چې په تدریجي ډول په بېلابېلو پړاوونو کې له طالبانو سره تعامل رامنځته کړي. وايي، د بېلګې په توګه، که طالبان د یو نسبتاً پراخ بنسټه حکومت جوړېدو ته غاړه کېږدي، نو ښايي د ملګرو ملتونو څوکۍ سهیل شاهین ته وسپارل شي.

سرچینې ویلي، چې د طالبانو کابل مېشتو لوړ پوړو غړو او د ملا هبت‌الله تر واک لاندې کندهارۍ مېشتو طالبانو د دغه طرحې له اصولو سره مخالفت نه دی کړی.

همداراز ځینو افغان سیاسي مشرانو او ګوندونو هم د دې طرحې هرکلی کړی، چې موخه یې د بشري حقونو ټینګښت، د پراخ بسنټه حکومت جوړول او د ترهګرۍ ځالې ختمول دي.

نړۍواله ټولنه او د ملګرو ملتونو اداره غواړي چې د دې پلان د پلي کېدو لپاره شپږ میاشتې وخت ورکړي.

یو ډېپلوماټ چې نه یې غوښتل نوم یې په ډاګه شي افغانستان انټرنشنل ته په دې تړاو د خبرو پرمختګ منلی او ویلي یې دي، چې ټولې سلا مشورې د طالبانوکندهارۍ ډلې د مشرتابه تر څار لاندې روانې دي.

خو هغه دا هم زیاته کړې، دا طرحه د طالبانو دننه او بهر د ځینو سیاسي خوځښتونو له مخالفت سره هم مخ شوې ده.

دغه مخالفین ډېرې واکمنۍ ته ژمن دي او نه غواړي چې په سیاسي پرېکړو کې نورو ته هم ونډه ورکړي.

دا کسان غواړي چې واک یوازې د دوی په لاس کې وي او نه غوري چې نور افغان لوري یا سیاسي خوځښتونه د دغه مهم پرېکړو برخه وي.

نوموړې دا څرګندونې د پنجشنبې په ورځ د (غوايي ۱۱مه) یوې خبري غونډې ته وکړې.

هغې وویل چې د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د دویمې دورې په لومړیو سلو ورځو کې، ۴۷ امریکایان له بېلابېلو هېوادونو څخه خوشې شوي او دا لړۍ لا هم دوام لري.

په روان میلادي کال کې څلور امریکایان د طالبانو له بنده خوشې شوي دي.

رایان کوربټ او ویلیام مکنټي د جنورۍ میاشت کې د ولسمشر جوبایډن د واک د وروستیو ساعتونو پر مهال له یو طالب بندي سره تبادله او خوشې شول.

جورج ګلزمن او فای ډي هال بیا د ټرمپ د اوسنۍ دورې پر مهال د طالبانو له بنده راخوشې شول.

دغه زندانیان کابل ته د زلمي خلیلزاد په مشرۍ د یوه لوړ پوړي امریکایي پلاوي له سفر سره هم مهاله خوشې شول.

خلیلزاد د طالبانو دغه اقدام د ټرمپ حکومت سره د «ښه نیت» او اړیکو د ښکاره کولو په معنا بللی و.

تر اوسه پورې له طالبانو سره د زنداني امریکایي وګړو کره شمېر معلوم نه دی. همدا راز د محمود شاه حبیبي په نوم یو افغاني توکمه امریکایي وګړی هم د طالبانو په زندان کې له ناڅرګند برخلیک سره مخ دی.

افغانستان انټرنشل موندلې وه، چې هغه په کندهار کې د ملا هبت‌الله په ځانګړي زندان کې ساتل کېږي.

په هغو ویډیوګانو کې چې افغانستان انټرنشنل ترلاسه کړې، ښکاري، چې پولیسو له افغان کډوالو لوی موټرونه ډک کړي او د پولیس مرکز ته یې لېږدوي.

د اسلام اباد په بي ۱۷ښارګوټي کې مېشت افغانان وایي، چې نن سهار یې بیا د پولیسو په تالاشۍ پیل کړل او پولیسو د ښځو او ماشومانو په ګډون ګڼې کورنۍ ونیولې.

د دغه کډوالو په وینا، پولیسو یې دروازې په زوره وروهلې، چې ان ماشومان یې وېرولي دي.

هغه دغه څرګندونې د (غوایي ۱۱مه) په اسلام اباد کې یوې خبري غونډې ته کړي دي او ټینګار یې کړی چې اسلام اباد باید له طالبانو سره خپلې سفارتي اړیکې پراخې کړي.

هغه ویلي، چې د پاکستان اوسني حکومت له لوري طالبان په لوی لاس دې ته مجبوره کېږي، څو ترې واټن واخلي او نورو هېوادونو سره خبرې وکړي.

هغه وویل: «سرحدونه بند دي. زرګونه موټرې هلته ولاړې دي او زرګونه دلته ولاړې دي. د عامو وګړو مالونه تباه کېږي.»

د نوموړي په وینا، له طالبانو سره د اړیکو ترینګلتیا د پاکستان د ناسمو تګلارو زېږنده ده. مولانا فضل الرحمان همدا راز زیاته کړې چې د افغانستان په ګډون د هند او نورو هېوادونو اقتصادي وضعیت مخ په کیدو دی،‌ خو د پاکستان بیا ورځ تر بلې په ځوړ روان دی.

هغه همدا راز خبرداری ورکړی، که پاکستان له هندوستان سره ښکېل کېږي، نو د دغه هېواد ټول وګړي به د پوځ تر شاه ودرېږي او که له افغانستان سره ښکېل شي،‌ نو هېڅوک به یې ملاتړ ونه کړي.

نوموړي زیاته کړه: «د هند خلاف ټول پاکستانیان مجاهدین دي. مګر د افغانستان خلاف څوک نه ودرېږي. لږ فکر وکړئ او دا خبره تجزیه کړئ.»

د پاکستان د جمعیت علمای اسلام ګوند مشر چې د‌ طالبانو خواخوږی دی، په وار وار یې په کابل د دغه واکمنۍ ډلې په ملاتړ څرګندونې کړي دي.

هغه د طالبانو په اوسنۍ واکمنۍ کې افغانستان ته سفر هم کړی و او له طالبانو سره یې د پاکستان د اړیکو په ښه کیدو خبرې کړې وې.

مولانا فضل الرحمان په تېرو کلونو کې د بهرنیو ځواکونو او د افغانستان د پخوانیو جمهوري نظام په خلاف د طالبانو جګړه «جهاد» بللو. هغه دا هم ویلي وو چې په پاکستان کې جمهوریت غواړي، خو په افغانستان کې یې بیا د ولسواکۍ مخالفت کاوه.