یو شمېر افغان کډوالو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې نن سهار د اسلام اباد په بي ۱۷ ښارګوټي کې پاکستاني پولیسو ګڼ شمیر افغان کډوال نیولي. دا هغه کسان و، چې تازه یې د ویزو موده پوره شوې وه؛ خو د ویزو د تمدیدۍ اسناد یې له ځانه سره لرل.
په هغو ویډیوګانو کې چې افغانستان انټرنشنل ترلاسه کړې، ښکاري، چې پولیسو له افغان کډوالو لوی موټرونه ډک کړي او د پولیس مرکز ته یې لېږدوي.
د اسلام اباد په بي ۱۷ښارګوټي کې مېشت افغانان وایي، چې نن سهار یې بیا د پولیسو په تالاشۍ پیل کړل او پولیسو د ښځو او ماشومانو په ګډون ګڼې کورنۍ ونیولې.
د دغه کډوالو په وینا، پولیسو یې دروازې په زوره وروهلې، چې ان ماشومان یې وېرولي دي.
د پاکستان د جمعیت علمای اسلام ګوند مشر مولانان فضل الرحمان ویلي، چې له ظاهر شاه څخه نیولې تر اشرف غني پورې د افغانستان ټول حکومتونه د هند ضد و، خو طالبان بیا برعکس د پاکستان ملګري دي.
هغه دغه څرګندونې د (غوایي ۱۱مه) په اسلام اباد کې یوې خبري غونډې ته کړي دي او ټینګار یې کړی چې اسلام اباد باید له طالبانو سره خپلې سفارتي اړیکې پراخې کړي.
هغه ویلي، چې د پاکستان اوسني حکومت له لوري طالبان په لوی لاس دې ته مجبوره کېږي، څو ترې واټن واخلي او نورو هېوادونو سره خبرې وکړي.
هغه وویل: «سرحدونه بند دي. زرګونه موټرې هلته ولاړې دي او زرګونه دلته ولاړې دي. د عامو وګړو مالونه تباه کېږي.»
د نوموړي په وینا، له طالبانو سره د اړیکو ترینګلتیا د پاکستان د ناسمو تګلارو زېږنده ده. مولانا فضل الرحمان همدا راز زیاته کړې چې د افغانستان په ګډون د هند او نورو هېوادونو اقتصادي وضعیت مخ په کیدو دی، خو د پاکستان بیا ورځ تر بلې په ځوړ روان دی.
هغه همدا راز خبرداری ورکړی، که پاکستان له هندوستان سره ښکېل کېږي، نو د دغه هېواد ټول وګړي به د پوځ تر شاه ودرېږي او که له افغانستان سره ښکېل شي، نو هېڅوک به یې ملاتړ ونه کړي.
نوموړي زیاته کړه: «د هند خلاف ټول پاکستانیان مجاهدین دي. مګر د افغانستان خلاف څوک نه ودرېږي. لږ فکر وکړئ او دا خبره تجزیه کړئ.»
د پاکستان د جمعیت علمای اسلام ګوند مشر چې د طالبانو خواخوږی دی، په وار وار یې په کابل د دغه واکمنۍ ډلې په ملاتړ څرګندونې کړي دي.
هغه د طالبانو په اوسنۍ واکمنۍ کې افغانستان ته سفر هم کړی و او له طالبانو سره یې د پاکستان د اړیکو په ښه کیدو خبرې کړې وې.
مولانا فضل الرحمان په تېرو کلونو کې د بهرنیو ځواکونو او د افغانستان د پخوانیو جمهوري نظام په خلاف د طالبانو جګړه «جهاد» بللو. هغه دا هم ویلي وو چې په پاکستان کې جمهوریت غواړي، خو په افغانستان کې یې بیا د ولسواکۍ مخالفت کاوه.
د امریکا مرستیال ولسمشر جيډی ونس له پاکستان نه غوښتي، چې په خپله خاوره کې د ترهګرو پر ضد له هند سره لازمه همکاري وکړي. هغه دا څرګندونې له فاکس نیوز سره په یوې مرکه کې کړې دي.
جيډی ونس وویل: «که رښتیا ووایم، موږ تمه لرو چې پاکستان، هر څومره چې په دې موضوع کې مسوول وي، باید له هند سره همکاري وکړي ترڅو هغه ترهګر چې ځینې وخت د دوی په خاوره کې فعالیت کوي، له منځه یوسي.»
که څه هم ښاغلي ونس په ښکاره توګه پاکستان د پهلګام برید مسوول نه ګني، خو دا د یوه لوړپوړي امریکایي چارواکي لومړنۍ څرګندونې دي، چې په کې یې د هند د خاوري په اړه د پاکستان له اړخه د ترهګرۍ د امکان خبره کړې ده.
تېره اوونۍ په هندي کشمیر کې د وسله والو یوې ډلې ۲۵ تنه هندي سېلانیان ووژل او شل نور یې ټپیان کړل.
هند په سملاسي توګه پاکستان د دې برید مسوول وباله او د اوبو د تړون لغوه کیدو تر څنګ یې ورسره سفارتي اړیکې هم را کمې کړې.
پاکستان یې په غبرګون کې له اسلام اباده د هند سفارت پوځي اتشې وایستلې او د هند د الوتکو پر مخ یې خپل فضایي حریم هم وتاړه.
اوس مهال د دواړه هېوادونو ترمنځ کړکېچ مخ په زیاتیدوی دی او پاکستاني چارواکو خبرداری ورکړی چې هند پرې په نږدې راتلونکي کې د برید تابیا لري.
د ملګرو ملتونو د کډوالو چارو عالي کمېشنرۍ یونسیار په یوه تازه راپور کې ویلي، چې د روان زېږدیز کال په اپرېل میاشت کې «یو لک او ۴۴ زره افغانان» په جبري توګه له پاکستان نه اېستل شوي دي. یاد سازمان زیاتوي چې د دغو ستنو شویو له ډلې له نیمایي ډیرو یې قانوني اسناد نه لرل.
دغه راپور چې د پنجشنبې په ورځ خپور شوی، څرګندوي چې په اپرېل کې له پاکستان نه افغانستان ته د راستنېدونکو افغانانو شمېر له ۲۰۲۳ کال د سیپټمبر راهیسې تر ټولو لوړ و.
د یاد سازمان د معلوماتو له مخې، د دغو افغانانو له ډلې ۷۲ سلنه کسانو د استوګنې هېڅ ډول قانوني سندونه نه لرل، ۲۲ سلنه نورو بیا د افغان وګړو د تابعیت کارتونه (ACC) لرل او ۶سلنه نور بیا د ملګرو ملتونو ثبت شويو سندونو یا (POR) لرونکي وو.
پاکستانۍ ډان ورځپاڼې د یونسیار له قوله لیکلي، د اپرېل په میاشت کې تر ۲۴ زره او ۴۰۰ زیات افغانان د پاکستان امنیتي ځواکونو نیولي دي، چې دا شمېر د نورو میاشتو په پرتله څو چنده زیاتوالی ښيی.
د دغو کسانو ډېره برخه یې په پنجاب او بلوچستان ایالتونو کې نیول شوي دي.
د کډوالو نړۍوال سازمان (IOM) هم یو جلا راپور کې ویلي، چې د اپرېل له ۲۰مې تر ۲۶مې، له پاکستانه د هغو افغانانو د وتلو کچه لوړه شوې، چې قانوني اسناد نه لري.
د دغه سازمان د مرکو پر بنسټ، شاوخوا ۶۵ سلنه راستنېدونکي هېڅ سند نه لري.
یاد سازمان همداراز ویلي، چې د اپرېل په همدې موده کې شاوخوا ۱۴،۹۰۹ نارینه د ایران له ابونصر فراهي او میلَک سرحدي دروازو څخه بېرته هیواد ته ستانه کړای شوي دي، چې د ټولو راستنېدونکو ۹۱ سلنه جوړوي.
برعکس، یوازې ۱،۴۸۷ ښځې بېرته هېواد ته راستنې شوي دي، چې ۹ سلنه جوړوي.
د ملګرو ملتونو د کډوالۍ عالي کمېشنرۍ راپور همدا راز کاږي، چې افغانستان اوس مهال د شاوخوا ۳.۲۲ میلیونه داخلي بېځایه شویو، ۱.۶۵ میلیونه راستنېدونکو او نږدې ۲۰،۹۰۰ ثبت شويو کډوالو کوربه دی، چې بیړنیو بشري مرستو ته اړتیا لري.
د هند او پاکستان د کړکېچ په لړ کې د پاکستان د پوځ لوی درستیز جنرال عاصم منیر هندوستان ته خبرداری ورکړی، چې پر دغه هېواد به یې هر ډول پوځي تېري ته به «چټک او پرېکنده» ځواب ورکړي.
نوموړي دغه څرګندونې وروسته له هغې وکړې چې د هند لومړي وزیر نریندرا مودي د پهلګام ترهګریزې پېښې اړوند خپلو وسله والو ځواکونو ته سپارښتنه وکړه چې د پېښې په غبرګون کې «د ځواب ویلو ډول، هدف او وخت» لپاره دې اقدام وکړي.
پاکستانۍ اېکسپرېس ټربیون ورځپانې لیکلي، چې جنرال عاصم منیر په پنجاب کې د یوه پوځي مانور پر مهال خپله وینا کې څو څو واره هندوستان مخاطب کړی دی.
هغه ویلي، پوځ یې د هېواد ځمنکنۍ بشپړتیا څخه د دفاع لپاره چمتو دی.
جنرال منير وويل: «پاکستان د سيمې سولې ته ژمن دی، خو د خپلو ملي ګټو د دفاع لپاره زموږ چمتووالی او مطلقه اراده موجوده ده.»
تېره اوونۍ وسله والو د هندي کشمیر په پهلګام کې ۲۵هندي سېلانیان ووژل او شل نور یې ټپیان کړل.
تر دې پېښې وروسته هند اسلام اباد ته ګوته ونیوله او په ترهګرۍ یې تورن کړ.
نوي ډیلي له پاکستان نه سره ټولې ټرانزیټي لارې وتړلې، د اوبو تړون یې لغوه کړ او ډېپلوماټيکې اړیکې یې هم راکمې کړې.
اسلام اباد هم ورته غبرګون وښود او د هندوستان د دغو پرېکړو په غبرګون کې یې خپلو ډېپلوماټیک فشارونه ډېر کړل.
پاکستاني او هندي رسنۍ اوسمهال په احتمالي توګه د هند له لوري د پاکستان پر ځینو ښارونو د بریدونو د چمتووالي خبرونه خپروي. ان په کشمیر کې پولې ته نږدې بیا څو څو ځله په تېرو څو ورځو کې د دواړو لوریو ځواکونو پر یو بل ډزې هم کړي دي.
د دغو دوه اټومي وسلو لرونکو ګاونډيانو ترمنځ روان کړکېچ نړۍواله ټولنه هم اندېښمنه کړې ده.
امریکايي چارواکو له هند او پاکستان وغوښتل چې د تاوتريخوالي د راکمولو لپاره همکاري وکړي. همدا راز پاکستان غوښتنه کړې چې د پېښې په تړاو دې بې پرې څېړنې وشي.
امریکایي رسنیو خبر ورکړی، چې د دغه هېواد د فدرالي څېړنو ادارې (ایف بي ای) په راچسټر ښار کې د دلبر ګل په نوم یو افغان نیولی، چې په جعلي اسنادو یې د کډوالۍ ځانګړې ویزه (SIV) ترلاسه کړې وه. نوموړی په ۲۰۲۳ کال کې له خپلې مېرمنې او پنځو اولادونو سره امریکا ته تللی دی.
د کډوالۍ ځانګړې ویزه په افغانستان او عراق کې د امریکایي ځواکونو ژباړونکو او متحدینو ته ورکول کېږي.
تر دې دمخه هم څو ځله په دغه بهیر کې د جعل کارۍ قضیو په تړاو اندېښنې راپورته شوې وې او ځینې کسان په دې تړاو نیول شوي وو.
راپورونه وایي، چې دلبر ګل د امریکا د دایمي استوګنې سند (ګرین کارډ) هم ترلاسه کړی دی.
نوموړی د پنجشنبې په سهار په خپل کار ځای کې نیول شوی او ورپسې ځایي پولیسو د هغه کور هم پلټلی دی.
دغه افغان فډرالي محکمې ته هم وړاندې شوی او د قاضي له لوري د «تېښتې خطر» له کبله په موقتي بند کې پاتې شوی دی.
محکمې ویلي، چې د دلبرګل په تړاو څېړنې کوي، چې نوموړي په افغانستان کې له امریکایي ځواکونو سره د ژباړن په توګه کار کړی که نه.
د محکمې د اسنادو له مخې، هغه لومړی ځل په ۲۰۱۶ کال کې د «دلبر ګل تاج علي خان» په نوم د SIV وېزې غوښتنه کړې وه، خو د کافي اسنادو نه درلودو او د یوه تاییدي لیک (ریکامنډېشن لېټر) د نه لرلو له امله یې په کابل کې د امریکا سفارت غوښتنه رد کړې وه.
هغه په ۲۰۱۷ کې بیا هڅه کړې وه او په هغه ځل یې داسې یو تایید لیک وړاندې کړ چې تاریخ یې د هماغه پخواني رد شوي غوښتنلیک سره یو شان و، خو بیا یې هم غوښتنه د ۲۰۱۸ کال په جنورۍ کې رد شوه.
د راپور له مخې، په ۲۰۲۱ کال کې دلبر ګل یو ځل بیا د SIV لپاره غوښتنه وکړه او دا ځل یې داسې اسناد وړاندې کړل چې ګواکي دی له ۲۰۱۷ کال د جنورۍ له لومړۍ نېټې څخه تر ۲۰۱۹ کال د اګست تر ۱۰مې نېټې پورې په یوه امریکايي شرکت کې ژباړن پاتې شوی.
خو د امریکا د بهرنیو چارو وزارت څېړنو وښودله چې یاد شرکت یو جعلي سازمان و، چې د جعلي اسنادو له لارې یې پیسې اخیستې او ټول تایید لیکونه یې جعلي ثابت شوي دي.
همداراز هغه یو تایید لیک هم وړاندې کړی و، چې د مانویل ری جیمز په نوم کس لاسلیک کړی و.
خو د ایف بي ای څېړنې ښيي چې جیمز د دولت غړی نه و او د جعلي برېښنالیک له ادرسه یې کار اخیستی و، چې له نظامي ایمیلونو سره یې ورته والی درلود.
نوموړي د جعلي اسنادو په بدل کې له خلکو پیسې اخیستلې.
دا قضیه داسې مهال رسنیزه کیږي، چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د افغانانو په ګډون د نړۍ له بېلابېلو هېوادونو د ورتلونکو کډوالو پروګرامونه ځنډولي دي.
د ټرمپ د دغه پرېکړې له مخې د امریکایي ځواکونو او ادارو نږدې ۲۰۰ سوه زره افغان متحدین اغېزمن شوي دي.