د طالبانو د سوداګرۍ وزیر اعتراف وکړ چې افغانان له فقر او بېکارۍ سره مخ دي
د طالبانو صنعت او سوداګرۍ وزارت سرپرست نورالدین عزیزي وايي چې په هېواد کې بشپړ امنیت ټینګ او په مختلفو برخو کې مثبتې او د پام وړ لاستهراوړنې موجودې دي، خو فقر او بېکاري د خلکو له اساسي ستونزو څخه دي.
عزیزي ټینکار کړی، چې «په دې اړه خپل مسوولیتونه ترسره او فعالیتونه ګړندي کړو».
په داسې حال کې، چې د طالبانو مشر مولوي هبت الله په یوه وینا کې فقر د الله ازمویښت ګڼلی، ددې ډلې د سوداګرۍ او صنعت وزیر وايي، چې د افغانستان اساسي ستونزې فقر او بې کاري دي او دوی په دې برخه کې خپل مسوولیت ادا کوي.
د طالبانو د کار او ټولنیزو چارو وزارت نن یکشنبه د غويي ۱۴مه په یوه خبرپاڼه کې ولیکل، چې د کار او ټولنیزو چارو وزارت د کار چارو معیین مولوي محمد زاهد احمدزي د کار ملي کنفرانس د ژمنو د تعقیب په موخه، ددې ډلې له صنعت او سوداګرۍ وزارت له سرپرست وزیر نورالدین عزیزي سره کتلي دي.
د طالبانو د کار او ټولنیزو چارو وزارت په خبرپانه کې راغلي، چې د کار ملي کنفرانس یو له عمده موخو څخه په راتلونکو پنځو کلونو کې نږدې یو نیم میلیون هېوادوالو ته په مستقیم او غیر مستقیم ډول د کاري زمینو اېجاد دی، چې د صنعت او سوداګرۍ وزارت هم پکې شاوخوا ۵۵۰ زره تنو ته د کارموندنې ژمنه کړې ده.
طالبانو ددې ډلې د صنعت او سوداګرۍ وزارت د وزیر نور الدین عزیزي په حواله لیکلي:«له نېکه مرغه په زرګونه جریبه ځمکه په مختلفو برخو کې د پانګېاچونې په موخه ځانګړې شوې او د وېش د څرنګوالي میکانېزم یې هم چمتو شوی دی، چې ګڼ شمېر خلکو ته به د کار زمینې برابرې شي او هم به په اقتصادي برخه کې ستر بدلون رامنځته کړي.»
هغه زیاتوي چې د کار په ملي کنفرانس کې د ترسره شوې ژمنې د عملي کېدو لپاره اقدام شوی او په دې اړه به لازم معلومات ددې ډلې د کار او ټولنیزو چارو وزارت سره شریک شي.
په پای کې دواړو لوریو هوکړه وکړه، چې یوه مشترکه تخنیکي کمېټه به رامنځته او په اړوندو برخو کې به له نږدې کار کوي.
سرچینه وايي، « دوی مولوي هبت الله ته ويلي چې موږ مخکې هم په کابل کې د علماوو يوه جرګه کړې وه، خو هغه پايلې چې موږ ترې تمه لرله، تر لاسه نه شوې. که بيا هم هغسې جرګه کېږي، نو ضرورت یې نشته، ځکه يو ځل شوې ده او بيا يوازې مصارف زياتوي».
د سرچینې په وینا، د سراجالدين حقاني او د کابل يو شمېر نورو طالبانو غوښتنه دا ده چې که لويه جرګه راغوښتل کېږي، بايد له دود سره سم، د هېواد له ټولو سيمو قومي مشران، د بېلابېلو قشرونو استازي او ټولنيز نفوذ لرونکي کسان پکې شامل وي، چې دا جرګه هم داخلي او هم نړيوال مشروعيت ترلاسه کړي.
خو د طالبانو مشر له داسې پراخې، ټولشموله جرګې سره مخالفت کړی او له همدې امله دا لويه جرګه تر نامعلومې نېټې پورې ځنډېدلې ده.
خو د منځلاري ګوند غړو دا نظریه رد کړې او وايي، چې مهم د پناه غوښتنې دلایل دي، نه قوم.
ددغه ګوند یوه غړي ویلي، « زه ګمان کوم چې د پښتنو ترمنځ داسې کسان شته چې د پناه غوښتنې دلیل لري او داسې کسان هم شته چې دلیل نه لري. زه اصولاً داسې فکر کوم چې بېرته ستنول ښه دي، خو دا باید د قوم له مخې ونه اوسي».
د اېس پي ګوند غړې سیلینا ویدمر افغانستان ته د خلکو له ستنولو سره مخالفت کړی او وايي، چې دا چارې د سویس له بشردوستانه دود سره سمې نه دي.
ورځپاڼه وايي، چې دا نظریه د اوس لپاره د پلیتابه وړ نه ده، ځکه د افغانانو قومي جوړښتونه مشترک دي او داسې کسان شته، چې مور یې له یوه او پلار له بله ټبره دي او په دې کې پرېکړه کول ستونزمن دي.
ورځپاڼه د علي جان خوشي په نامه د یوه هزاره بېلګه راوړي، چې مور یې پښتنه ده او پلار یې هزاره دی. هغه ۱۲ کاله وړاندې له افغانستان نه سویس ته کډوال شوی او نن د استوګنې جواز لري. هغه وایي، «زه پښتون او هزاره یم. زه په دواړو ژبو، پښتو او دري، خبرې کوم».
علی جان خوشی خبرداری ورکوي چې د قوم پر اساس باید څوک افغانستان ته بېرته ونه لېږل شي.
د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې مشرتابه پلاوي د طالبانو د بهرنیو چارو له وزیر امیرخان متقي سره لیدنه کې شکایت کړی، چې د افغان سوداګرو ډېر توکي د پاکستان په کراچۍ او واګه بندرونو کې بند پاتې دي.
د طالبانو تر واک لاندې ملي ټلوېزیون نن یکشنبه د غويي ۱۴مه رپوټ ورکړ، چې د سوداګرۍ خونې د کابل او ننګرهار د ولایتي خونو له مشرتابه سره یو ځای خپلې ټولې ستونزې، په ځانګړي ډول له پاکستان سره شته لنډمهالې او اوږدمهالې سوداګریزې ستونزې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت له وزیر سره شریکې کړې.
افغان سوداګرو د هند او پاکستان ترمنځ د سیاسي اختلافاتو له امله رامنځته شویو ترانزیټي ستونزو ته په اشارې له امیرخان متقي غوښتي، چې له پاکستاني او هندي لوریو سره خبرې اترې وکړي، چې د افغان سوداګرو مالونو ته د ترانزیټ اسانتیاوې برابرې کړي.
دوی ویلي، دا مهال د افغان سوداګرو ډېر توکي د پاکستان په کراچۍ او واګه بندرونو کې بند پاتې دي، چې ژر تر ژره باید د عبور اجازه ورکړل شي.
د طالبانو بهرنیو چارو وزیر افغان سوداګرو ته د هر ډول همکارۍ ډاډ ورکړی او ویلي یې دي، د سوداګرو له ټولو ستونزو خبر دی او د بهرنیو چارو وزارت تخنیکي همکارانو د حل لپاره کار پیل کړی، چې ډېر ژر به له ډیپلوماټیکو لارو حل لارې وموندل شي.
دا اقدامات نږدې یوه اونۍ وروسته له هغه کیږي، چې په هندي کشمیر پهلګام کې ترهګریزه پېښه رامنځته شوه او پاکستان له هند سره د هر ډول سوداګرۍ لپاره خپلې پولې وتړلې.
