هندي رسنیو ویلي، ټاکل شوې نن دوشنبه د ملګرو ملتونو امنیت شورا د کشمیر کړکېچ په تړاو غونډه وکړي او د دغه هېواد د بهرنیو چارو وزیر اېس جی شنکر له پاکستان او چین پرته د دغه شورا ټولو غړو سره خبرې کړې دي.
د ملګرو ملتونو امنیت شورا د پاکستان په غوښتنه دغه بېړنۍ غونډه د تړلو دروازو تر شا کوي.
له دې سربېره د ایران په ګډون یو شمېر هېوادونو هم د پاکستان ـ هند ترمنځ د روان کړکېچ د حل لپاره اقدامات کړي دي.
هممهاله د پاکستان ملي دفاع وزیر هم اندېښنه ښوولې، چې لا تر اوسه د هند د احتمالي برید ګواښ نه دی کم شوی.
د پاکستان ډان ورځپاڼې راپور ورکړی، چې هندوستان په خپله خاوره کې د دغه هېواد د پخواني لومړي وزیر عمران خان او د خلکو ګوند مشر بلاول بوټو زرداري د اېکس (پخواني ټوېټر) پاڼې تړلې دي.
یاد ګوند په یوې خبرپاڼه کې د هند دا ګام غندلی دی.
هندوستان تر دې مخکې د پاکستان حکومت رسمي اېکس پاڼې تر څنګ د دفاع وزیر خواجه اصف پاڼې هم په خپله خاروه کې تړلې دي.
دا اقدام د دواړو هېوادونو د حکومتي مشرانو ترمنځ د روان کړکېچ پر سر د ناندریو له کبله شوی دی.
د ایران د دفاع وزیر عزیزالله ناصرزاده د یکشنبې په ورځ خبرداری ورکړ، چې تهران به د امریکا د هر ډول پوځي اقدام پروړاندې په منځني ختیځ کې د دغه هېواد د اډو په نښه کولو سره غچ واخلي.
ناصرزاده د ایران یوه دولتي ټلویزیون سره په مرکه کې وویل: «که پر موږ برید وشي او جګړه راباندې تحمیل شي، نو په زور سره به ځواب ورکړو. موږ به د دوی ګټې او د دوی اډې په نښه کړو،»
نوموړي همدا راز وویل، چې ایران د خپلو ګاونډیانو سره هېڅ دوښمني نه لري، مګر خبرداری یې ورکړ چې که واشنګټن برید وکړي، نو په هغو ګاونډیو هېوادونو کې د امریکا اډې به مشروع هدف وګڼل شي.
همدارنګه د یکشنبې په ورځ، ایران خپل وروستی بالستیک توغندی، چې د "قاسم بصیر" په نوم یادېږي، نندارې ته وړاندې کړ.
د قاسم بصیر توغندی یو جامد سونګ بالسټیک توغندی دی، چې د ۱۲۰۰ کیلومتره واټن وهلی شي.
ایران او امریکا د اپرېل له ۱۲مې راهیسې په اټومي خبرو اترو بوخت دي.
عمان چې ددغه خبرو منځګړی دی، د اوونۍ په پیل کې یې وویل چې د خبرو اترو څلورم پړاو چې په اصل کې د شنبې لپاره ټاکل شوی و، د "لوژیستیکي دلایلو" له امله وځنډول شو.
د سویس د کډوالو اداره کې افغانستان ته د پښتنو د اخراج د نظریې د مطرح کېدو په غبرګون په دغه هېواد کې افغان سفارت ویلي، چې د پښتنو افغان کډوالو اېستل د بشري حقونو او کډوالۍ کنوانسیونونو سره په ټکر کې دی.
د سویس یو شمېر داخلي اسناد ښيي، چې ښایي پښتانه افغان کډوال بېرته افغانستان ته واستول شي.
د دې مفکورې تر شا فکر دا دی چې «له طالبانو سره د ژبې او ټبر په لحاظ نږدېوالي له امله، پښتنو پناه غوښتونکو ته په افغانستان کې ښايي خطر کم وي».
په سویس کې د افغانستان سفارت په خپله اېکس پاڼه کې دې طرحې ته په غبرګون لیکلي: «په مطبوعاتو او ټولنیزو رسنیو کې داسې راپورونه خپاره شوي چې ګواکي د سویس حکومت د افغانستان پښتانه وګړي یوازې د قومیت له مخې چې ګوندې له کمو خطرونو سره مخ دي او بېرته ستنول کېدلی شي، د اخراج وړ بللي دي.د افغانستان سفارت او دایمي استازولۍ دا موضوع د سویس د کډوالۍ له اړوندو چارواکو سره شریکه کړې او اوس د هغوی د رسمي ځواب په تمه دي.»
سفارت وړاندې لیکلي، سویس له هغه وخته چې طالبان پر افغانستان واکمن شوي، ټول اجباري اخراجونه درولي دي او یوازې د مجرمینو په ځانګړو مواردو کې استثناء شوي دي.
سفارت ددغې طرحې په تړاو لیکلي: «هېڅ رسمي تګلاره د قومیت پر بنسټ د اخراج په اړه نه شته او دا کار د کډوالۍ کنوانسیونونو او د بشري د حقونو له روحيې سره په ټکر کې دی.»
د سویس نیه څورښر څایتونګ راپور ورکړی، چې د سویس حکومت د افغان کډوالو د بېرته استولو لپاره یوې حساسې طرحې ته اشاره کړې او دا مفکوره د سویس د کډوالۍ په پالیسۍ کې د احتمالي تغییر نښه کېدای شي.
خو ډېری افغان او بهرني شنونکي ددې نظریې خلاف دي، ځکه طالبان ایډیالوژیکه ډله ده او په خپله شل کلنه جګړه کې یې تر ټولو ډېر د پښتنو سیمې او پښتانه په نښه کړي دي.
د اسنادونو له مخې، د سویس د اخراج څانګې رییس د سویس د کډوالۍ سکرتر وینچنزو ماسچیولي ته لیکلي، چې د پناه غوښتنې په برخه کې د سیاسي ستراتیژۍ له تغییر سره پر ځینو انتخابونو لکه د قوم پر اساس اخراج باندې غور کېدای شي.
ورځپاڼه وايي، چې په افغانستان کې اوسنی وضعیت د پخوا په پرتله «ثبات ته نږدې» ښکاري او له همدې امله اروپایي حکومتونه تر فشار لاندې دي، چې افغان کډوال بېرته خپل هېواد ته واستوي.
د نیه څورښر څایتونګ د معلوماتو له مخې، د سویس د کډوالۍ د دولتي دفتر (SEM) لوړپوړو چارواکو په برن کې په دې وروستیو کې د داخلي اسنادو له لارې یوه سیاسي او حساسه طرح وړاندې کړه او هغه دا ده چې د افغان کډوالو یوه ټاکلې قومي ډله یعنې پښتانه افغانستان ته بېرته واستول شي.
ورځپاڼه وايي، چې پښتانه د افغانستان تر ټولو ستر قوم دی او د طالبانو ډېری پلویان د پښتنو له منځه دي.
نیه څورښر څایتونګ زیاتوي، «د دې مفکورې تر شا فکر دا دی چې له طالبانو سره په یوه قوم (پښتنو) پورې تړلي افغانان، ښایي د نورو قومونو په پرتله د طالبانو له خوا لږ له ګواښ سره مخ وي. په اسنادونو کې د پښتنو اخراج د مثال په توګه یاد شوی چې په سیاسي ستراتیژۍ کې بدلون څنګه کېدای شي په لویه کچه د افغانانو د بېرته ستنولو پیلامه شي».
ورځپاڼه وايي، سویس په ټوله کې د قومي معیارونو پر بنسټ عمومي اخراج نه پلی کوي او نه هم په تیرو وختونو کې داسې بېلګې ترسترګو کیږي.
سویس تېر کال یو شمېر «مجرم افغانان» بېرته وشړل او له اپرېل میاشتې راهیسې یوازې هغه افغان نارینه بېرته شړل کېدای شي، چې روغ رمټ وي او په افغانستان کې ثابتې کورنۍ اړیکې ولري.
د سویس د کډوالو اداره وايي، دا پالیسي به یوازې لږ شمېر افغانان اغېزمن کړي.
د امریکا ځایي رسنیو خبر ورکړی، چې د مکسیکو ولسمشرې کلاډیا شینبام د شنبې په ورځ اعلان وکړ، چې د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ هغه وړاندیز یې رد کړی چې غوښتل یې د امریکا پوځ مکسیکو ته واستوي، ترڅو د نشه یي توکو د قاچاقبرو پر ضد مرسته وکړي.
شینبام په یوې عامه غونډه کې د وال ستریټ ژورنال هغه راپور تایید کړ، چې یوه ورځ مخکې خپور شوی و او پکې ویل شوي و، چې ټرمپ د امریکا د پوځ د لا زیاتې ښکېلتیا غوښتنه کړې وه، ترڅو د مکسیکو د نشه یي توکو جګړه کې مرسته وکړي.
شینبام وویل: «هو، دا خبره ریښتیا ده او زیاته یې کړه چې په وروستیو میاشتو کې په ځینو خصوصي اړیکو کې ورته ټرمپ ویلي وو: «څنګه درسره مرسته کولی شو چې د نشه یي توکو پر ضد مبارزه وکړئ؟ زه وړاندیز کوم چې د امریکا پوځ دې درشي او درسره مرسته دې وکړي.»
نوموړې وایي، چې دا وړاندیز یې رد کړی او ټرمپ ته یې ویلي: «نه، ولسمشر ټرمپ، زموږ خاوره نه بدلېدونکې ده، زموږ حاکمیت نه بدلېدونکی دی. … موږ همکاري کولی شو، یو ځای کار کولی شو، خو تاسو دې په خپل قلمرو کې واوسئ او موږ به په خپل قلمرو کې. موږ کولی شو معلومات شریک کړو، خو موږ به هېڅکله هم د امریکا د پوځ شتون په خپله خاوره کې ونه منو.»
وال ستریټ ژورنال د مې په دویمې راپور کې ورکړی و، چې ګمان کېږي ټرمپ د اپرېل په ۱۶مه یوه ټلیفوني اړیکه کې شینبام ته ویلي و چې هغه امریکايي ځواکونه چې دی یې رالېږي، کولی شي د مکسیکو د قاچاقبرو پر ضد مرسته وکړي.
د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي د یکشنبې په ورځ وویل، باور نه لري چې روسیه به د مسکو د بریا د ورځې د لمانځنې له امله اعلان شوي درې ورځني اوربند ته ژمن پاتې شي.
د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین د مې په نهمه په اروپا کې د دویمې نړۍوالې جګړې د پای ته رسېدو د کلیزې لپاره د درې ورځني اوربند امر وکړ او ویې ویل، چې په دې پرېکړې سره د اوږدې مودې سولې لپاره د کییف چمتووالی ازمایي.
زېلېنسکي په پراګ کې د چک ولسمشر پیټر پاول سره په ګډ مطبوعاتي کنفرانس کې وویل: «دا لومړۍ ننګونه نه ده او نه هم دا د روسیې له خوا د اوربند لپاره لومړۍ ژمنې دي.»
زېلېنسکي چې ځواکونه یې د فېبروري ۲۰۲۲ راهیسې د روسیې د یرغل سره مبارزه کوي، زیاته کړه: «موږ پوهېږو چې له چا سره معامله کوو، موږ پرې باور نه لرو.»
مسکو تر دې وړاندې د مارچ په میاشت کې د کییف او واشنګټن له خوا وړاندیز شوی غیر مشروط ۳۰ ورځنی اوربند رد کړی و.
زېلېنسکي وویل: «نن او په دې ټولو ورځو کې دوی د یو ډول جزوي اوربند د غوښتلو په اړه خبرې کوي، مګر تاسو باید پوه شئ، د مثال په توګه چې نن ورځ د بریدونو شمېر په وروستیو میاشتو کې تر ټولو لوړ دی.»
هغه همداراز زیاته کړې، چې روسیې د شنبې په ورځ له ۲۰۰څخه ډېر بریدونه کړي دي.
د یادولو ده، چې زېلېنسکي د یکشنبې په ورځ د خپلې مېرمنې سره د دوه ورځني سفر لپاره پراګ ته تللی.
د چک جمهوریت چې د اروپايي ټولنې او ناټو غړی دی، د ۲۰۲۲ کال په فېبروري کې د روسیې د یرغل له پیل راهیسې اوکراین ته د پام وړ بشري او پوځي ملاتړ چمتو کړی دی.
له نیم مېلیون څخه ډېرو اوکرایني کډوالو ته یې ځای ورکړی او د اوکراین پوځ ته یې د ټانکونو، زغره والو موټرو او چورلکو په ګډون تجهیزات چمتو کړي دي.