په پاکستان کې د علامه اقبال سکالرشېپ له لارې ۳۰۰ افغان محصلین فارغ شول

مطیع الحق خالص د روسیې سفیر دیمیتري ژیرنوف ته ویلي، چې افغانستان او د سیمې هېوادونه د اقلیمي بدلون په راوستلو کې ډېر ښکېل نه دي، خو له ناوړه اغېزو څخه یې ډېر اغېزمن شوي دي نو په کار ده، چې له اقلیمي بدلون سره په ګډه مبارزه وشي.
په کابل کې بیا د روسیې سفیر دیمیتري ژیرنوف یادې ډلې ته ډاډ ورکړی، چې وړاندیزونه به یې له مسکو سره شریک کړي.

دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو تر واک لاندې د چاپیریال ساتنې ملي ادارې عمومي رییس مطیع‌الحق خالص تېره ورځ په کابل کې د اذربایجان له سفیر الهام محمدوف سره په لیدنه کې په راتلونکې «کاپ ۳۰» نړۍوال اقلیمي کنفرانس کې د دغه هېواد د ملاتړ غوښتنه وکړه.

ټاکل شوې، چې دغه کنفرانس په برازیل کې ترسره شي.

حمیدي د دوشنبې په ورځ د خپلې اېکس‌پاڼې له لارې په یوه بیان کې زیاته کړې، دا ادعا چې پښتانه د طالبانو له ظلمونو څخه خوندي دي، یو «غېرواقعي قضاوت» دی.

د هغه په وینا، دا ډول طرحې د افغانستان د پېچلتیاوو او اوسني ناورین په هکله د دغه ناخبرتیا څرګندوي.

نوموړي لیکلي دي: «دا سمه ده چې ډېری طالبان او د هغوی لوړپوړي چارواکي پښتانه او اغلب د یوه ولایت دي، خو طالبان د افغانستان د ټولو قومونو او خلکو دوښمنان دي.»

حمیدي ټینګار کړی، چې طالبانو ټول قومونه، په ځانګړې توګه پښتانه ډېر کړولي دي او د دغې ډلې اقداماتو په افغانستان کې قومي ستونزو ته لمن وهلې ده.

فرید حمیدي زیاته کړې: «د پښتنو په ګډون د ټولو قومونو ښځې او نجونې، له خپلو ټولو حقونو څخه محرومې شوې دي. د ټولو قومونو مسلکي کادرونه له دولتي ادارو او دندو فرصتونو څخه اېستل شوي او د ناقانونه ځورونې، شکنجې او وژنې څخه د وېرې له امله له هېواده وتلو ته اړ شوي دي.»

د یادونې ده، چې د پښتنو په اړه د سویس د کډوالو ادارې یوې طرحې په نړۍواله کچه غبرګونونه راپارولي دي. همدا نن د متحدې ملي جبهې مشر جنرال سمېع سادات هم ویلي چې پښتانه له ترهګرۍ سره د مبارزې په لومړۍ کرښه کې دي.

هغه د سویس له حکومت څخه غوښتنه کړې، چې باید دا قوم‌پرسته طرحه پر خپل ځای ودروي.

د طالبانو تر واک لاندې د ننګرهار رسنیز دفتر د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د دغو موندنو په ډله کې څلور تاریخي ساحې او پنځه لرغوني برجونه شامل دي، چې ګومان کېږي د پخوانیو کاروانونو لپاره د لارښوونې منارونه وو.
‏په خبرپاڼه کې راغلي، لومړنۍ څېړنې ښيي چې دا سیمې له اسلام وړاندې د بودايي دین او د کوشانیانو دورې پورې اړه لري، ځکه لرغوني جوړښتونه لکه ستوپې، معابد او د اوسېدو ځایونه پکې لیدل شوي، چې د ستر تاریخي او فرهنګي ارزښت درلودونکي بلل شوي دي.

‏د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت مسئولين وایي، دا موندنې د افغانستان د غني تاریخي میراث څرګندونه کوي او باید خوندي وساتل شي.

یاده دې وي، چې د کابل-جلال اباد په دویم سړک له دې وړاندې هم د سروبي په ولسوالۍ کې درې تاریخي سیمې موندل شوې وې.

په دې لیدنه کې، د ډونګفېنګ شرکت استازي خپله لېوالتیا څرګنده کړې چې غواړي په افغانستان کې پانګونه وکړي او اعلان یې کړی چې دغه شرکت به د درې نیمو کلونو په ترڅ کې د څلورو پړاوونو له لارې د افغانستان د موټرو جوړولو په سکتور کې ۵۰ میلیونه ډالر پانګونه وکړي.

دوی زیاته کړې چې له دې لارې به هر کال دوه زره موټر جوړ کړي.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ معین ټینګار کړی چې حکومت یې د کورنیو او بهرنیو پانګوالو لپاره عادلانه چاپېریال ته ژمن دی او هر اړخیز ملاتړ به وړاندې کوي.

د یاد وزارت د خبرپاڼې له مخې، د ډونګفېنګ شرکت استازي ویلي، چې دا پروژه به په افغانستان کې ۵۰۰ تر ۷۰۰ کسانو ته دندې برابرې کړي.

همداراز، شرکت پلان لري چې بېلابېل وسایط، لکه ګړندي موټر، لارۍ، امبولانسونه او بسونه بازار ته وړاندې کړي او دغه وسایط به پر افغانانو په قسطونو وپلوري.

دغه پخواني افغان چارواکي په خپل اېکسپاڼه کې لیکلي، چې د ژوند د خوندیتوب غوښتنه امتیاز نه دی، دا یو حق دی.

نادر نادري لیکلي:«د ۱۹۵۱ کال د کډوالو کنوانسیون روښانه دی: د پناه غوښتنې پریکړې باید د انفرادي خوندیتوب اړتیاوو پر بنسټ وي، نه د پراخو توکمیزو کټګوریو پر بنسټ.»

دی په دې باور دی چې د افغان کډوالو شړل یو خطرناک مثال جوړوي.

دا څرګندونې وروسته له هغه کېږي چې د سویس رینه څورښر څایتونګ ورځپاڼې رپوټ ورکړ، چې ددغه هېواد د کډوالو د اخراج مسوول د یوې ځانګړې الوتنې یا د قومیت پر اساس د افغانانو د اخراج وړاندیز کړی و.