د چین سفیر: د بامیان د لمریزې برېښنا پروژې عملي کار د پیل لپاره چمتووالی بشپړ شوی

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت د سې شنبې په ورځ (د غویي۱۶مه) پر اېکس‌پاڼه ولیکل، چې دوی په خپلو خبرو کې د سوداګرۍ، اقتصادي همکارۍ، سیمه‌ییزو اړیکو او سیاسي سلا مشورو د بېرته فعالولو په تړاو پرمختګونه وڅېړل. دواړو خواوو ټینګار کړی، چې د سولې او امنیت د ټینګښت لپاره دوامداره اړیکې اړینې دي.

دکستان د بهرنیو چارو وزارت وايي، ډار متقي ته د هند له‌خوا د پاکستان پر وړاندې د وروستیو اقداماتو په اړه معلومات ورکړل او ویې ویل چې پاکستان د سولې او خپل حاکمیت د ساتنې پر ژمنتیا کلک ولاړ دی.

متقي په سوداګرۍ کې د اسانتیاوو له امله له ډار څخه مننه کړې او یو ځل بیا یې د افغانستان د سفر بلنه ورکړې.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت وایي، دغه ټلیفوني خبرې د دواړو هېوادونو ترمنځ اوږدمهاله همکارۍ ته د پرمختګ لار هواروي، چې د سیمې او نړۍ په کچه سولې او امنیت ته وده ورکړي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت تراوسه د امیرخان متقي او اسحاق ډار د ټلیفوني خبرو په اړه څه نه دي ویلي.

د‌ پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار د یوه پلاوي په مشرۍ د وري پذ ۳۰مه کابل ته سفر کړی و چې له بېلابېلو طالب چارواکو سره یې پر سوداګرۍ، اقتصادي همکارۍ، د خلکو ترمنځ او سیمه‌ییزو اړیکو او سیاسي سلا مشوروخبرې کړې وې.

کرزي د سې شنبې په ورځ پر خپل اېکس پر دې چاره تاسف ښودلی او وايي، چې پاکستان یوځل بیا د «ابدالي» په نامه نومول شوی بالستیک توغندی ازمویلی او له دې مخکې یې هم خپل راکټونه «غزنوي» او «غوري» نومولي، خو دا چاره داسې مهال کوي، چې همدا اوس هلته له میشتو افغانانو سره بد او ځوروونکی چلند کیږي.

کرزی وايي، افغانستان د تاریخ په اوږدو کې په خپله غیږه کې زیات شمیر علمي، فکري او فرهنګي شخصیتونه، ویاړلي مبارزان او پاچاهان روزلي چې نړۍ یې په درنښت یادوي او له نومونو یې په مناسبه توګه استفاده کیږي.

کرزي له پاکستان نه د ښه ګاونډیتوب پر بنسټ د محترمانه او متمدنه اړیکو غوښتنه کړې او پر دغه هېواد یې غږ کړی، چې د وسلو او راکټونو پر ځای خپل علمي او فرهنګي مراکز د نوموتو افغان شخصیتونو په نامه ونوموي.

پاکستان له هند سره د تاوتریخوالي پر مهال وخت ناوخته د ابدالي، غوري او غزنوي په نومونو توغندي ازمويي.

افغان پاچاهانو او امپراتورانو د تاریخ په اوږدو کې ډېر وخت پر هند او اوسني پاکستان واکمني کړې ده.

د کشمیر په پهلګام کې له ترهګریز برید وروسته هند له پاکستان سره پولې او سوداګریزې لارې تړلې او دې چارې د وچو مېوو بیې هم لوړې کړې دي.

د هند د وچو او مغزي مېوو شورا (NDFCI) چې د دغه سکتور ستر واردوونکي او پروسس کوونکي پکې شامل دي، خبرداری ورکړی چې د اتاري-واګه پوله تړل شوې ده او له امله یې له افغانستان څخه د بادامو، مټکو، انځرو، مندتو، ممیزو او پېستې واردات بند شوي دي.

د شورا رییس ګنجن جین بیزنېس لاین ته ویلي، «افغانستان د لوړ کیفیت وچو مېوو لوی عرضه کوونکی دی او اوس چې دا پوله تړل شوې، موږ نه شو کولای چې دا محصولات وارد کړو».

نوموړي وړاندیز کړی، چې « حکومت دې یو هوايي دهلېز پرانیزي څو دا واردات دوام ومومي».

د وچو مېوو صنعت شنونکي وايي چې هند شاوخوا ۹۰ سلنه وچ انځر او شاوخوا نیمایي ممیز، مندتې او زعفران له افغانستان نه واردوي.

اوس چې دا لاره تړل شوې، د بیو زیاتوالی محسوس شوی.

د پېستې بیه تر ۲۰ سلنې پورې لوړه شوې او ۲۷۰۰هندي روپیو (نږدې ۳۲،۴۰ ډالرو) ته رسېدلې ده. ممیز چې له وړاندې د کم تولید له امله ګران شوي وو، اوس لا هم لوړ شوي دي.

د هند-افغانستان د سوداګرۍ خونې رییس کنورجیت بجوا ویلي، «موږ مخکې هېڅکله دومره ستره ګډوډي نه وه لیدلې. که حکومت ژر اقدام ونه کړي، نو خلک به د بیو له لا لوړېدو سره مخ شي او هم به کمې وي».

د ایران د چابهار بندر له لارې د وارداتو بدیله لاره شته، خو د بانکي محدودیتونو او ترانسپورت امکاناتو له امله دا لاره هم ستونزې لري. ګنجن جین وايي، « د ایران له لارې سوداګرۍ پر وړاندې بانکي خنډونه لویه ستونزه ده».

شورا اټکل کوي چې افغانستان هر کال د شاوخوا ۵۰۰ میلیونه ډالرو په ارزښت وچه مېوه هند ته صادروي.

اوس هڅې روانې دي چې له کابل څخه هند ته د سوداګریزو الوتنو لپاره یوه هوايي لاره جوړه شي، خو تر اوسه کومې نیټې ته اشاره نه ده شوې. سوداګر تمه لري چې دا پرېکړه د دیوالي او د ودونو له موسم مخکې وشي.

د بدخشان په یمګان ولسوالۍ کې ځايي سرچینو نن سې شنبه، د غويي ۱۶مه، وویل چې دا دوه کسان د انسان تښتونې په تور نیول شوي دي.

په ترلاسه شويو ویډیوګانو کې لیدل کېږي، چې وسله وال طالبان دوه نیول شوي شکمن کسان ډبوي.

تر اوسه د نیول شویو کسانو د هویت په اړه څه نه دي ویل شوي.

طالبانو هم تراوسه په رسمي ډول د نیول شویو شکمنو کسانو په اړه څه نه دي ویلي.

افغان سوداګر هارون شینواري افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې دغه روغتون د نړیوالو روغتیايي معیارونو پر بنسټ جوړیږي.

په ننګرهار کې د طالبانو د کرنې ریاست رییس محمد ولي محسن وايي، روغتیایي کمپلیکس جوړوونکي افغان سوداګر سره یې په خپل دفتر کې د تاسیساتو جوړولو، اوسنیو تعمیراتو ساتلو او روغتیایي کمپلیکس پر مختلفو برخو خبرې وکړې.

طالبانو د دغه افغان سوداګر په حواله لیکلي چې هغه غواړی د درې میلیونه امریکایی ډالرو په لګښت دافغانستان په کچه په نړیوال سټنډرډ برابر روغتیایي کمپلیکس جوړ کړي.

هارون شینواري افغانستان انټرنشنل ته وویل:« ما د خدای ج په مرسته او د خپلو خلکو د اړتیاوو په درک، هوډ کړی دی چې د درې میلیونه امریکایي ډالرو په پانګونه، د افغانستان په کچه یو نړیوال معیار لرونکی روغتیایي کمپلیکس جوړ کړم.»

هغه په دې باور دی چې دا روغتیايي کمپلیکس به په یوه کال کې بشپړ شي او دا به نه یوازې د موجوده روغتیایي خدماتو تشې ډکې کړي، بلکې هغه ناروغۍ به هم دلته تداوي شي چې تر اوسه یې ددرملنې لپاره افغانان بهر ته سفرونه کوي.

دغه افغان پانګوال وايي، چې په یاد کمپلیکس کې به د پرمختللو تجهیزاتو ترڅنګ، متخصص ډاکټران، عصري درملنه او نړیوال معیارونه مراعات شي.

دا روغتون په داسې حال کې جوړیږي، چې په هېواد کې دننه د پرمختللو روغتونونو او طبي اسانتیاوو د نشتوالي له امله افغانان اوس هم د درملنې لپاره بهرنیو هېوادونو ته ځي.