د ژغورنې نړۍوالې کمیټې (ایارسي) د بیا استوګنې، پناه غوښتنې او ادغام د پروګرامونو مشر هانس وان دی ویرد، د امریکا د کورنیو چارو وزارت له خوا د افغانستان لپاره د لنډمهاله خوندي وضعیت (ټيپيایس) د ختمولو پرېکړې په اړه اندېښنه ښودلې.
هانس وان دی ویرد د سې شنبې په ورځ وویل: «موږ د امریکا د کورنیو چارو وزارت له دې پرېکړې ژوره اندیښنه لرو. که دا پرېکړه نافذه شي، نو له ۹۰۰۰ زیات افغانان به د اخراج له خطر سره مخ شي».
چارواکو ویلي، د تورخم په پوله یې د (TAD) ختمېدو اعلانونه په ښکاره ځایونو کې لګولي دي او افغان موټر چلوونکو ته یې په شفاهي توګه هم ویلي چې له دې وروسته به یوازې هغه کسان پاکستان ته پرېښودل کېږي چې پاسپورټ کې د اعتبار وړ ویزه ولري.
پاکستاني چارواکي دې ته د یو سند رژیم نوم ورکړی او د دوی په وینا دا د پاکستان هغې پالیسۍ ته اشاره کوي چې پر بنسټ یې افغان وګړي باید پاکستان ته د داخلېدو، وتلو او استوګنې لپاره د اعتبار وړ پاسپورټ او ویزه ولري.
چارواکو ویلي، افغان موټر چلوونکو ته خبر ورکړل شوی چې د یاد سند د اعتبار موده به د روانې میاشتې تر پایه پای ته ورسېږي. خو دا لا روښانه نه ده چې دا اسناد به بېرته تمدید شي او که نه.
چارواکو دا هم ویلي چې دغه سند له دې مخکې تمدید شوی دی.
همداراز د پاکستان حکومت هغو افغان کډوالو ته چې له ملګرو ملتونو سره ثبت دي، د روان زېږدیز کال د جون تر پایه وخت ورکړی، څو په خپله خوښه له دغه هېواده ووځي.
د دغه هېواد د کورنیو چارو وزارت خبرداری ورکړی، چې تر یادې نېټې وروسته به د پي او ار کارت لرونکو پر وړاندې جدي اقدامات پیل شي او پولیس به هغوی په زور بېرته افغانستان ته واستوي.
چارواکو ټینګار کړی، چې دا ځل د افغانانو د اېستلو لپاره ټاکل شوې نېټه نه بدلېږي.
د بشري حقونو او د کډوالو ملاتړ کوونکو سازمانونو له پاکستان څخه غوښتي چې د افغان کډوالو جبري اېستل ودروي، خو ښکاري چې اسلاماباد دا ځل دغو غوښتنو ته ډېر پام نه دی کړی.
پاکستان په داسې حال کې د افغان کډوالو اېستلو لړۍ چټکه کړې، چې په افغانستان کې بشري ناورین او فقر خپل اوج ته رسېدلی دی. د طالبانو له واکمنېدو راهیسې په هېواد کې لوږه زیاته شوې او د بېروزګارۍ کړکېچ هم ورځ تر بلې ژورېږي.
په پاکستان کې تر دوو میلیونو زیات افغان کډوال مېشت دي او باور دا دی چې که د بېرته ستنولو لړۍ همداسې دوام وکړي، نو د افغانستان روان ناورین به لا پسې پراخ شي.
دا په داسې حال کې ده، چې له پاکستان او ایران څخه د افغان کډوالو د جبري اېستلو لړۍ لا هم روانه ده. نړۍوالو بشري او مرستندویه سازمانونو خبرداری ورکړی، چې افغانستان ته بېرته ستنېدونکي کډوال له جدي بشري او اقتصادي ستونزو سره مخ دي. هغوی وايي، د مرستو منابع یې کمې شوې دي او د کډوالو د ملاتړ لپاره یې د بیړنیو مرستو غوښتنه کړې ده.