جرمني: د روسیې د بې‌ساري بریدونو په غبرګون کې باید "پرېکنده" اقدام وشي

د اردوغان دفتر په یوه خپره شوې اعلامیه کې د هغه له قوله ویلي، چې د ترکېې او پاکستان لپاره اړینه ده، څو په تعلیم، استخباراتي معلوماتو شریکولو او ټېکنالوژۍ کې یو له بله ملاتړ زیات کړي، ترڅو د ترهګرۍ پر ضد مبارزه کې همغږي نوره هم پیاوړې شي.

دا ناسته په داسې حال کې شوې، چې ترکيه له دې امله په هند کې له نیوکو سره مخ شوې چې ګواکې پاکستان ته یې د وسلو مرستې ورکړي، خو انقرې دا تورونه رد کړي او ويلي يې دي چې پاکستان ته يې وسلې نه دي لېږلي.

دا په داسې حال کې ده، چې د هند او پاکستان ترمنځ وروستیو جګړو کې د ترکیې ولسمشر رجب طیب اردوغان له پاکستان سره خواخوږي ښکاره کړې وه.

ترکيې خبرداری ورکړی و، چې د اټومي وسلو لرونکو ګاونډیانو ترمنځ یوه بشپړه جګړه رامنځته کېدلی شي او له دواړو خواوو یې غوښتي وو، چې له زغم نه کار واخلي او شخړه ختمه کړي.

انقرې د پاکستان له هغه غوښتنې هم ملاتړ کړی، چې غواړي د پهلګام برید په اړه یوه نړۍواله څېړنه وشي.

د مې په ۱۰مه، دواړو هېوادونو پر اوربند موافقه وکړه.

ترکيه د هند د غبرګون سره مخ ده

پاکستان او ترکيه له ډېرو کلونو راهیسې اقتصادي او نظامي اړیکې لري.

د فبرورۍ په میاشت کې اردوغان اسلام‌اباد ته سفر کړی و او هلته دواړو هېوادونو ۲۴ دوه اړخیز تفاهم لیکونه لاسلیک کړل.

خو د هند د بهرنیو چارو وزارت ویاند تېره اوونۍ څرګنده کړه، چې د اړیکو بنسټ باید د یو بل د اندېښنو درناوی وي.

نوموړي وویل: «موږ له ترکيې تمه لرو چې پاکستان باندې جدي فشار راوړي تر څو له سرحدي ترورېزم ملاتړ پای ته ورسوي او د ترهګرۍ هغه شبکه چې د لسیزو راهیسې یې پالي، د هغې پر ضد واضیح، باوري او عملي اقدامات وکړي.»

په ورته وخت کې، په هند کې د پرچون پلورنځیو او انلاین فېشن شرکتونو له ترکي محصولاتو بایکاټ اعلان کړی، چې پکې له خوړو (شکلات، جام، کافي) نیولې تر سینګار او جامو پورې شامل دي.

د هند مخکښ انلاین پلورنځي لکه فلېپ‌کارټ (Flipkart) او د ملیاردر موکېش امباني اړوند شرکتونو د ترکيې جامو ګڼ برانډونه له خپلو وېب‌پاڼو لرې کړي دي.

سره له دې چې هند هر کال له ترکيې څخه شاوخوا ۲.۷مېلیارده ډالرو په ارزښت توکي واردوي، چې زیاتره یې معدني سونګ او قېمتي فلزات دي، لا هم څرګنده نه ده چې دا سیاسي کړکېچ به د دواړو هېوادونو پر سوداګرۍ څه اغېز ولري.

دوی وايي، دا پرېکړه د امریکا له هغو متحدینو سره د شویو ژمنو سرغړونه ده، چې له مرګوني ګواښونو سره مخ وو.

د امریکا د کورني امنیت وزیرې کریسټي اېل نویم څو ورځې وړاندې اعلان وکړ، چې د افغانانو لپاره به د موقتي خوندیتوب حالت یا TPS پروګرام پای ته ورسېږي، چې له مخې به یې زرګونه افغانان د جولای له میاشتې وروسته د امریکا د کډوالۍ او ګمرکونو ادارې (ICE) له خوا د جبري اېستلو له ګواښ سره مخ شي.

پخواني سرتېري او د کډوالو ملاتړي وايي، که افغانان بېرته خپل هېواد ته واستول شي، نو ښایي چې د طالبانو له خوا غچ اخیستنې سره مخ شي.

دوی وایي، هغې وسله‌والې ډلې چې په ۲۰۲۱ کال کې د امریکا روزل شوی افغان پوځ مات کړ او د کابل حکومت یې نسکور کړ، هر ډول تمه ترې ممکن ده.

یو پخوانی امریکايي سرتېری مټ زېلر چې افغان ژباړن یې ژوند ژغورلی و، وایي: «که دوی هڅه وکړي افغانان اخراج کړي، نو دا به د پخوانیو سرتېرو او د امریکا د کډوالۍ او ګمرکونو ادارې ترمنځ د فزیکي شخړې لامل شي.»

ارزونې ښيي، چې شاوخوا ۱۰,۰۰۰ افغانان په امریکا کې د TPS پر بنسټ ژوند کوي او هڅه کوي، چې د دايمي اقامت اوږده او پېچلې پروسه بشپړه کړي.

دوی وايي، دا پروسه د افغانستان د ناورین‌ناکه سقوط له امله نوره هم ستونزمنه شوې ده، ځکه د امریکا له خوا ورکړل شوې مشورې هم ګډوډې وې.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ چې د دې پروګرام د ختمېدو اعلان کړی، کولای شي هغه له یوه مهم سیاسي ملاتړ کوونکي قشر یعنې د جګړې پخوانیو سرتېرو او د دوی ترمنځ واټن رامنځته کړي، حال دا چې دی غواړي د هغوی ملاتړ ترلاسه کړي.

ټرمپ له بایډن ادارې څخه د کابل هوايي ډګر کې د ۱۳ امریکايي سرتېرو او شاوخوا ۱۷۰ افغانانو د وژنې حساب غوښتی، چې د بایډن له خوا بېړنۍ او ګډوډه اېستنه وه.

سپینې ماڼۍ د دې پرېکړې په اړه د نظر څرګندولو غوښتنې ته ځواب نه دی ورکړی.

پر امریکا د ډونالډ ټرمپ تر بیا واکمنېدو وروسته نوموړي د قانوني کډوالۍ د لارو بندولو لپاره ګړندۍ او سختې پرېکړې کړې دي.

هغه په تازه اقدام کې د افغانانو لپاره د TPS پای ته رسول اعلان کړ او استدلال یې وکړ، چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې یوشمېر مهم پرمختګونه شوي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې دغه ادعاوې بیا د کډوالۍ ملاتړي ناسمه او ګواښوونکې بولي.

د دوی په خبره: «موږ د خپلو دوو همکارانو، ابراهیم عید او احمد ابو هلال د مړینې له امله سخت خواشیني یو.»

دا څرګندونې د سره صلیب نړۍوالې کمېټې د ټولنیزو رسنیو له لارې شوې دي.

دغه برید د شنبې په ورځ شوی، خو د سره صلیب نړۍوالې کمېټې دا نه دي ویلي چې برید د چا له خوا شوی.

له بلې خوا، اسراییل منلې چې د شنبې په ورځ یې په خان یونس کې بریدونه ترسره کړي دي.

د سره صلیب په وینا، ابراهیم عید د وسلو د ککړتیا د څار افسر و او احمد ابو هلال د دې ادارې په یوه روغتون کې د امنیت ساتونکی و.

د بیان له مخې: «د دوی وژل کېدل په غزه کې د ملکي تلفاتو نه زغمونکي کچه څرګندوي.»

سازمان ټینګار کړی: «سره صلیب یو ځل بیا پر اوربند او د ملکي وګړو په ګډون د طبي، بشري، مرستندویه او ملکي دفاع کارکوونکو د خوندیتوب او درناوي لپاره خپله بېړنۍ غوښتنه تکراروي.»

د اسراییل له خوا له هغه وروسته بریدونه بېرته پیل شوي چې د مارچ په میاشت کې اوربند پای ته ورسېد.

د تاس اژانس د رپوټ له مخې، داشکین د روسیا-۲۴ تلویزیوني شبکې سره په یوه مرکه کې وویل، «[د روسیې ولسمشر هیلیکوپتر] تقریباً د دښمن د پراخو بې‌پیلوټه بریدونو د دفعې د مرکز په منځ کې و. د اعلی قوماندان د الوتکې د الوتنې پر مهال د کورسک د سیمې په فضا کې د برید شدت زیات شو. له همدې امله موږ یو وخت د هوايي دفاع جګړه پر مخ وړله او بل پلو مو د ولسمشر د هلیکوپتر د الوتنې خوندیتوب ټینګاوه».

هغه زیاته کړې چې ټاکل شوی ماموریت بشپړ شوی او «د دښمن بې‌پیلوټه بریدونه دفع شول او ټول هوايي هدفونه له منځه یووړل شول».

پوتین د مې پر۲۰مه کورسک سیمې ته سفر کړی و.

نوموړي هلته له رضاکارانو، د ښارونو له چارواکو او له سرپرست والي الکساندر خینشټین سره ولیدل.

په وژل شویو کسانو کې د حسن مجدي ابو ورده په نوم یو سیمه ییز خبریال او اشرف ابو نار په نوم د بیړنیو حالتونو د ادارې لوړپوړی چارواکی هم شامل دي.

په دغو بریدونو کې د یادو کسانو د کورنیو غړي هم وژل شوي دي.

د حماس تر مشرۍ لاندې د غزې حکومتي مطبوعاتي دفتر ویلي، چې د ابو ورده له وژل کېدو سره پر غزه د اسراییل په بریدونو کې د وژل شویو خبریالانو شمیر ۲۲۰ تنو ته رسېدلی دی.