اردوغان د ترکیې لپاره د نوي اساسي قانون غوښتنه وکړه

د ایران اېراف اژانس د سې‌شنبه په ورځ (د غبرګولي ۶مه) ویلي، چې د کورنیو چارو وزیر اسکندر مومني د پاکستان د کورنيو چارو له وزیر محسن نقوي سره په لیدنه کې زیاته کړې: «له نقوي سره وروستي ناسته ډېره ښه وه.»

د راپور له مخې، په دې غونډه کې د سرحدي خوندیتوب، د ترهګرۍ په وړاندې د مبارزې، د نشه يي توکو د مخنيوي، د اربعین زیارت او د پاکستان له لارې عراق ته د خلکو د تګ او په یو شمېر نورو برخو بحث شوی دی.

مومني ټینګار کړی، چې د ایران او پاکستان ترمنځ به د اړیکو یو نوی فصل پيل شي او د دوه اړخیزو اړیکو د زیاتوالي شاهدان به وي.

هغه د دواړو هېوادونو د اقتصادي همکارۍ پراخوالي ته په اشارې ویلي: «په ناسته کې د سرحدي تبادلې، د سرحدي بازارونو د پراختیا او په ځينو سرحدي لارو او بازارونو کې د ګمرکونو د ساعتونو د زياتوالي په اړه هم خبرې شوي.»

د نوموړي په خبره، د دواړو هېوادونو د پرېکړې له مخي به سرحدي لارې ۲۴ ساعته فعالې وي.

د ایران د کورنیو چارو وزیر دا هم ویلي، چې د سیستان او بلوچستان والیانو ته یې دندې سپارلي، چې د همدې پرېکړې د پلي کولو لپاره له پاکستاني لوري سره لا زياتې خبرې وکړي.

دغه څرګندونې، چې د صدراعظم فریدریښ مېرڅ له خوا هم تایید شوې، د غزې په تړاو د جرمني تر ټولو جدي انتقاد ګڼل کیږي.

د رویترز د رپوټ له مخې، جرمني حکومت له دویمې نړیوالې جګړې وروسته ځان د اسراییل پر وړاندې ځانګړی مسوول بولي، خو د غزې د اوسني وضعیت له امله د برلین دریځ بدلون موندلی.

دغه څرګندونې په داسې حال کې دي چې اروپایي ټولنه، بریتانیا، فرانسه او کاناډا هم پر اسراییل فشار راوړلو ته چمتو شوي دي.

وادېفول له ډبلیو ډي ار تلویزیون سره په مرکه کې وویل: « زموږ تاریخي ملاتړ باید د غزې د اوسني وضعیت لپاره ونه کارول شي».

صدراعظم مېرڅ، چې د فبرورۍ په انتخاباتو کې بریالی شوی، فنلنډ کې په یوه خبري ناسته کې وویل: « پر غزې د اسراییل هوایي بریدونه نور د حماس پر ضد د جګړې اړتیا نه توجیه کوي او نه هم د فهم وړ دي».

نوموړي دا ونه ویل چې ایا جرمني به اسراییل ته د وسلو صادرات بند کړي که نه، خو وادېفول وویل چې دغه تصمیم د امنیتي شورا له خوا نیول کېږي او دا شورا د صدراعظم تر مشرۍ لاندې کار کوي.

رویټرز د سې شنبې په ورځ ( د می ۲۷مه) په خپل یوه ځانګړي راپور کې ویلي، چې دا خبرې د سوریې د نوي مشر احمد الشرع تر مشرۍ لاندې د اسد د رژیم له نسکورېدو وروسته پیل شوې دي. 

په دغو خبرو کې د سوریې له لوري لوړپوړی امنیتي چارواکي احمد الدلاتي مشري کوي، چې د قنیطره ولایت والي هم ټاکل شوی دی. که څه هم د اسراییلي استازو هویت نه دی افشا شوی، خو ویل کېږي چې هغوی هم امنیتي چارواکي دي.

دغه خبرې د متحده عربي اماراتو په منځګړیتوب د پټو تماسونو دوام ګڼل کېږي، چې له ډسمبر میاشتې راهیسې پیل شوي دي. دواړه لوري هڅه کوي چې د سرحدي سیمو امنیت ټینګ کړي او د احتمالي شخړو مخه ونیسي.

د سوریې سرپرست ولسمشر احمد الشرع د می په ۷مه نېټه تایید کړه چې له اسراییل سره غیرمستقیمې خبرې روانې دي، چې موخه یې د کړکېچ کمول دي. هغه وویل چې سوریه له هغو هېوادونو سره خبرې کوي چې له اسراییل سره اړیکې لري، څو د اسراییلي بریدونو مخه ونیسي.

د دغو خبرو ترڅنګ، سوریې د اسراییلي جاسوس ایلي کوهین ارشیف شوي اسناد اسراییل ته بېرته وسپارل، چې دا اقدام د دواړو هېوادونو ترمنځ د باور جوړونې یوه نښه ګڼل کېږي.

رویټرز د می په ۲۰مه د دریو باخبره سرچینو په حواله راپور ورکړی و، چې د احمد الشرع په مشرۍ د سوریې لنډمهالې ادارې په سوریه کې د ۱۹۶۰ کال د اعدام شوي اسراییلي جاسوس، اېلي کوهن اسناد او شخصي وسایل اسراییل ته سپارلي دي.

د هند دفاع وزارت زیاته کړې، چې د هند د دولتي الوتنو پراختیا ادارې ته د دغه پروګرام د عملي کولو مسوولیت سپارل شوی او ډېر ژر به هم دولتي او هم خصوصي دفاعي شرکتونه د دې الوتکې د لومړنۍ نمونې جوړولو لپاره راوبولي.

یادې جنګي الوتکې ته د پنځم نسل دوه موتوره سیستم په نظر کې نیول شوی.

دا پروژه د هند د هوایي ځواک لپاره، چې ډېری الوتکې یې روسي او د پخواني شوروي دي، خورا مهمه بلل شوې.

پاکستان هم د چین له خوا جوړه شوې یوه تر ټولو پرمختللې جنګي الوتکه، چې «جي لس» نومېږي، په خپل واک کې لري.

د هند او پاکستان پوځونو، چې دواړه اتومي وسلې لري، په روانه میاشت کې د څلور ورځنۍ جګړې پر مهال له جنګي الوتکو، توغندیو، بې‌پیلوټه الوتکو (ډرونونو) او توپخانې څخه استفاده وکړه.

دواړو خواوو د دغې نښتې د ګټلو دعوه وکړه، خو د دواړو لورو له خوا د بې‌پیلوټه الوتکو او د لویدیزو او چینایي جنګي الوتکو پراخ استعمال د نړۍ د پوځونو پام ځان ته اړولی.

ځینو شنونکو ادعا وکړه، چې د چین جوړې الوتکې د لویدیځ له وسلو، په ځانګړي ډول د فرانسې له رافایل جنګي الوتکو، څخه غوره دي.

د رویټرز خبري اژانس د یوې څېړنې له مخې، چې له ۱۵ کسانو (امنیتي چارواکو، د صنعني مشرانو او تحلیلوونکو) سره‌یې په هند او پاکستان کې خبرې کړې، دا لومړی ځل دی چې دواړو هېوادونو په پراخه کچه له بې‌پیلوټه الوتکو څخه استفاده کړې.

مودي، چې د هند د ګجرات ایالت په ګاندهي‌نگر ښار کې یوې غونډې ته وینا کوله، وویل، چې د پاکستان پر ضد د سندور عملیاتو پر مهال ټول مرکزونه د کمرو پر وړاندې له منځه وړل شوي او دا کار ددې لپاره شوی، چې نور څوک ثبوتونه او شواهد ونه غواړي.

هغه زیاته کړه، « دا د زړورو خلکو خاوره ده. تر دې وړاندې به مو ترهګري نیابتي جګړه بلله، خو د می له۶مې وروسته چې کومې صحنې ولیدل شوې، نور دا تېروتنه نه‌شي کېدای. کله چې ۹ ترهګریز مرکزونه تشخیص او په ۲۲ دقیقو کې ختم شول، دا یو قاطع اقدام و او دا ځل ټول عملیات د کمرې پر مخ وشول، څو خلک ثبوت و نه‌غواړي».

نوموړي وویل، چې د می له شپږمې وروسته وژل شوي ترهګر د پاکستان د دولت له خوا تر ملي بیرغ لاندې ښخ شول او اردو یې ورته سلامي وکړه. نوموړی وايي، دا څرګندوي چې دا فعالیتونه تصادفي نه، بلکې د یوې سنجول شوې نظامي ستراتیژۍ برخه دي.

د هندوستان ټایمز د رپوټ له مخې، مودي په خپلو خبرو کې وویل، « زه وایم، دا نوره نیابتي جګړه نه ده. هغه ترهګر چې د می له شپږمې وروسته یې جنازې وشوې، د پاکستان تر بیرغ لاندې ښخ شول او اردو یې درناوی وکړ. دا ثابتوي چې ترهګري یوه سنجول شوې جنګي ستراتیژي ده. تاسې لا له وړاندې په جګړه کې یاست او مناسب ځواب به درکړل شي. موږ له هېچا سره د دښمنۍ هوډ نه لرو. موږ سوله غواړو، پرمختګ غواړو او د نړۍ په هوساینه کې ونډه اخلو».

تر وینا وړاندې، مودي د ګاندهي‌نگر ښار له راج بهون څخه تر مهاتما مندر پورې ستر لاریون وکړ، چې زرګونه خلک پکې له هندي بیرغونو سره شریک وو.