• العربية
  • فارسی
  • English
Brand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo

د بښنې نړیوال سازمان: افغانې ښځې او نجونې د بشري خدمتونو د کمښت اصلي قربانیانې دي

۱۰ غبرگولی ۱۴۰۴ - ۳۱ می ۲۰۲۵، ۰۳:۴۶ GMT+۱

د بښنې نړیوال سازمان په خپل وروستي راپور کې ویلي، چې د امریکا د بهرنیو مرستو ناڅاپي کمښت په افغانستان کې د ښځو او نجونو پر وضعیت سخته اغیزه کړې، او دوی یې د تر ټولو ډیر زیان منونکې ډلې په توګه له جدي ګواښ سره مخ کړي دي.

د بشري حقونو د دغه سازمان د څېړنو او موندنو له مخې، په افغانستان کې د ۲۳ ټولنیزو سرچینو له مرکزونو څخه ۱۲ یې د متحده ایالانو له‌خوا د مالي سرچینو له بندېدو له امله تړل شوي دي.

د سازمان په وینا، دغو مرکزونو د کډوالۍ یا داخلي بې ځایه شویو څخه راستنیدونکو شاوخوا ۱۲۰،۰۰۰وګړو ته د سرپناه، خوراکي مرستې، قانوني مشورې، او روغتیایي مرکزونو ته د ورپېژندلو په ګډون ډیری نور خدمتونه وړاندې کول.

د بښنې نړیوال سازمان وايي، چې د دغو مرکزونو له تړلو سره سم، د روغتیا او اوبو رسولو په برخو کې ډیری مرستندویه پروګرامونه هم درول شوي او زیاته کړې یې ده: «دا یوه داسې مسله ده چې ښځې او نجونې یې تر ټولو ډیرې ځپلې دي، ځکه چې دوی هغه کسان دي چې تر بل هر چا ډیر روغتیایي خدماتو، د خوړو خوندیتوب او د جنسیت پر بنسټ د تاوتریخوالي څخه ساتنې ته اړتیا لري.»

د راپور په یوه برخه کې راغلي: «د دغو خدماتو ځنډول نه یوازې د متحده ایالاتو له‌خوا د نړیوالو بشري حقونو له مکلفیتونو سرغړونه ده، بلکې په افغانستان کې د زیان منونکو ډلو د ملاتړ د لسیزو نړیوالو هڅو ته هم زیان رسوي.»

د بښنې نړیوال سازمان دا خبرداری په داسې حال کې ورکوي، چې د ډونالډ ټرمپ ادارې د روان کال له جنوري راهیسې د څو اجرایوي فرمانونو په صادرولو سره د بشري او پرمختیایي پروګرامونو تمویل په ناڅاپي ډول بند کړی دی.

دا پریکړه د افغانستان، سوریې، یمن، جنوبي سوډان، ګواتیمالا، هایتي او اوکراین په څیر هیوادونو کې د ژوند ژغورنې خدماتو د ځنډولو یا بندولو لامل شوې ده.

د بښنې نړیوال سازمان د امریکا له حکومت څخه غوښتي، چې ژر تر ژره ځنډول شوې مرستې بیا پیل کړي او د خلکو، په ځانګړې توګه د افغان ښځو او ماشومانو د ژوند او وقار د ساتنې لپاره خپل نړیوال مسوولیتونه ترسره کړي.

ترویج لرونکی

د ډونالډ ټرمپ د ترهګرۍ ضد ستراتېژۍ کې افغانستان نشته
۱

د ډونالډ ټرمپ د ترهګرۍ ضد ستراتېژۍ کې افغانستان نشته

۲
ځانګړی راپور

له رخشانې تر فرزانې؛ غور کې د یوې ځوانې ښځې د وژنې زړه‌بوږنوونکې کیسه

۳

د کاناډا لومړی وزیر: د سپاه پاسداران هېڅ غړی به کاناډا ته پرېنښودل شي

۴

د ۲۰۲۶کال مټ ګالا؛ د ایشا امباني له ۱۸۰۰ الماسو جوړو شويو جامو د ټولو پام ځان ته واړاوه

۵

ازبکستان له چین څخه افغانستان ته نوې سوداګریزه لاره پرانېسته

•
•
•

نور کیسې

د طالبانو تر واک لاندې افغانې مېرمنې له ستر او ژور کړکېچ سره مخ دي

۱۰ غبرگولی ۱۴۰۴ - ۳۱ می ۲۰۲۵، ۰۳:۲۷ GMT+۱

د ښځو، سولې او امنیت په برخه کې د نادولتي ادارو ګډ کاري ‌ټیم (این‌جي‌او‌ ډبلیو‌جي) په خپل تازه میاشتني راپور کې ویلي، چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې اوسمهال ښځې د حقونو په برخه کې تر ټولو جدي او ژور نړیوال ناورین تجربه کوي.

د دغه راپور له مخې،‌ دا کړکېچ د طالبانو د قصدي، تبعیضي او دوامدارو سختو تګلارو له امله مخ په پراخیدو دی، چې موخه یې له ټولنیز ژوند څخه د ښځو او نجونو په بشپړه توګه محوه کول دي.

راپور څرګندوي، چې طالبانو پر نادولتي ادارو او د ملګرو ملتونو پر دفترونو د ښځو د کار دوامداره بندیزونه لګولي، چې دې چارې یې د بشري مرستو پر بهیر سختې اغېزې کړې دي.

له همدې امله اړمنې ښځې او نجونې د دغو مرستو په ترلاسه کولو کې هم له جدي ستونزو سره مخ شوې دي.

همداراز د بشري مرستو د بودجې کمښت د ښځو او نجونو لپاره د روغتیايي خدمتونو ته لاسرسی هم له جدي ګواښ سره مخ کړی دی.

راپور زیاتوي، افغان ښځې نه یوازې له ټولنیز ژوند څخه محرومې شوې دي، بلکې په خپلو کورونو کې هم خوندي نه دي.

د ښځو دغه ملاتړې اداره وايي، طالبانو د جنسیت ‌پر بنسټ د تاوتریخوالي د مخنیوي ټولې ادارې او جوړښتونه ړنګ کړي، او سړي یې اړ کړي چې د کورنۍ ښځینه غړو چلند وڅاري او کنټرول یې کړي.

همدا رنګه، د فعالو ښځو، خبریالانو، د بشر د حقونو مدافعانو او اعتراض کوونکو ښځو پر ضد اقدامات هم کېږي او نیونو لړۍ یې روانه ده.

راپور کې اندېښنه ښودل شوې، چې د «اخلاقي اصولو» لکه د جبري حجاب څخه د سرغړونې په تور زنداني شوې مېرمنې د بند پر مهال د طالبانو له لوري له فزیکي، جنسي او رواني تاوتریخوالي سره مخ دي.

همدا راز د همجنس خوښي، د قومي لږکیو ښځینه او معیوبې مېرمنې د تبعیض او تاوتریخوالي له څو اړخیزو بڼو سره لاس او ګریوان دي.

د ښځو،‌ سولې او امنیت په برخه کې د نادولتي ادارو ګډ ټیم خبرداری ورکړی، چې دا پراخ او سېسټماټیک اقدامات د «جنسیتي ځورونې» او د «بشریت پر ضد جنایات» مصداق ګڼل کېدای شي.

په راپور کې راغلي، چې ډېرې افغان ښځې او نړیوال کارپوهان د افغانستان اوسنی وضعیت «د جندر اپارټاید» یا د جنسیتي تبعیض یوه منظمه بڼه بولي او غواړي چې دا حالت د نړیوالو قوانینو له مخې د یو جنایت په توګه په رسمیت وپېژندل شي.

راپور د ملګرو ملتونو تر مشرۍ لاندې د «دوحې بهیر» هم تر نیوکو لاندې نیولی او ویلي یې دي چې تر اوسه یې د افغان ښځو د معنادارې، خوندي او برابرې ونډې تضمین نه‌ دی کړی.

دا په داسې حال کې ده چې د ملګرو ملتونو امنیت شورا د ۲۷۲۱ (۲۰۲۳) پرېکړه ‌لیک کې له ټولو خواوو غوښتي وو، چې ښځو ته باید پوره، مساوي، خوندي او ماناداره برخه ورکړل شي. اندېښنې دا دي، چې که دا بهیر ټوټه ‌ټوټه پرمخ لاړ شي، نو ښایي د ښځو د سېسټماتیک له منځه تللو لامل شي.

یاد سازمان غوښتنه کړې چې نړیواله ټولنه دې طالبان تر فشار لاندې راولي، ترڅو په سملاسي توګه ټول هغه قوانین او تګلارې لغوه کړي، چې د ښځو پر حقونو تېری کوي او نړیوالو ژمنو ته، په ځانګړي ډول د ښځو پر ضد د تبعیض له منځه وړلو کنوانسیون (CEDAW) ته ژمن پاتې شي.

راپور کې راغلي، چې د طالبانو د دغه بشر ضد اقداماتو پر وړاندې باید په نړیوالې محکمه کې قضیې ثبت شي او ملګري ملتونه باید یو د سرغړونو د اسنادو راټولولو لپاره یو ځانګړی میکانیزم هم رامنځته کړي.

همدا راز زیاته شوې،‌ ملګري ملتونه باید دا یقیني کړي، چې د دې سازمان ټول دفترونه او ادارې په افغانستان کې خپل ماموریتونه پرته له خنډه ترسره کړي.

دغه راپور کې غوښتنه شوې، چې ملګري ملتونه او مرسته کوونکي هېوادونه باید خپلې مرستې د ښځو په مشرۍ افغان ټولنو ته ورکړي، څو په بې پرې او خوندي توګه پرته له جنسیتي توپیره پر اړمنو خلکو ووېشل شي.

د راپور په پای کې راغلي، طالبان باید ژر تر ژره د بشري حقونو د فعالانو، خبریالانو او د سولې غوښتونکو د ځورونې، نیونې او ځورولو لړۍ ودروي.

فرهنګي سانسور؛ طالبانو انارګل مشاعره پرته له رسنیو د پټې ناستې په توګه کړې

۱۰ غبرگولی ۱۴۰۴ - ۳۱ می ۲۰۲۵، ۰۰:۳۰ GMT+۱

په کندهار کې سږنی «انارګل مشاعره» چې پخوا به د افغانستان د فرهنګي تنوع، شاعرۍ او هنري ازادۍ یو څرګند سمبول ګڼل کېده، سږ کال تر سخت سانسور، محدویت، او کنټرول لاندې ترسره شوه. د کندهار والي په امر په مشاعره کې هيڅ رسنۍ ته اجازه ورنکړل شوه.

سرچينو د جمعه په ورځ (د غبرګولې ۹مه) افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې سږ کال په کندهار کې انارګل کلنۍ مشاعره تر سخت سانسور او کنټرول لاندې د طالب چارواکو په حضور او ستاینه کې تر سره شوه.

سرچينې وايي، سږ کال د انارګل مشاعرې پر ګډونوالو نه یوازې د ویډیو اخیستلو، بلکې د موبایل استعمال هم بند وو.

سرچینه زیاتوي: «د عکس اخیستلو اجازه هېڅ چا ته نه وه او د غونډې د ثبت او نشر کولو هر ډول هڅه له وړاندې منع شوې وه.»

په مشاعره کې یوازې ټاکل شویو دولتي مسوولینو او د طالبانو له لوري تایید شوي کسانو د وینا اجازه لرله.

ځينو شاعرانو او لیکوالانو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل: «هغه شاعران چې غوښتل شعر وړاندې کړي، باید خپل شعرونه څو ورځې مخکې د څلورو بېلابېلو کمېټو له لوري تایید کړي وای.»

د دوی په خبره که یو بیت یا مصره هم له «مجازو کرښو» اوښتې وه پر سټېج د ویلو اجازه نه ورکول کېده.

د شاعرانو په خبره د طالبانو په دې کړنې، نه یوازې د شاعرانو ادبي ازادي محدوده شوې وه، بلکې د هغوی د شعري تخیل بنسټیز ارزښتونه هم د پښتونو سره مخ شوي.

شاعرانو او لیکوالان وایي: «د طالبانو تر واک لاندې د اوسني فرهنګي وضعیت یوه ژوندۍ بیلګه دا ده چې دا مشاعره، چې پخوا به ازاد شعر، احساسات او ملي ارزښتونه پکې وړاندې کېدل، اوس یوازې د تمجید، تبلیغ او له مخکې منظور شویو محتویاتو لپاره یوه نمایشي غونډه شوې ده.»

په «انار ګل مشاعره» کې یوازې هغه اشعار وویل شول، چې یا د انارګل د ښکلا صفت او یا د طالبانو ستاینه پکې وه.

د غونډې ګډنوال وايي له دې پرته هېڅ شاعر اجازه نه درلوده، چې د ملي ارزښتونو، لکه ملي بیرغ، موسیقۍ، تعلیم، یا د خلکو د ستونزو په اړه څه ووايي.

مطیع‌الله تراب، چې د افغانستان په کچه یو ملي او انتقادي شاعر ګڼل کېږي، سږ کال مشاعرې ته نه و بلل شوی.

د هغه له‌ خوا په ننګرهار کې د نارنج ګل مشاعرې پر مهال ویل شوی شعر، چې پکې یې د شعر په ژبه پر هبت الله نيوکې کړې وې د طالبانو له جدي غبرګون سره مخ شو.

سرچينې زياتوي، چې د مشاعرې ویناوال یوازې هغه کسان وو چې د طالبانو ادارې ته یې مخکې له مخکې د خپلو خبرو محتویات سپارلي وو.

«د هغوی خبرو کې نه کوم انتقاد وو، نه غوښتنه، نه تاثر او نه هم د خلکو ستونزې.»

د کندهار انارګل مشاعره سږ کال د افغانستان د فرهنګي ازادۍ پر حالاتو یوه ژوره تمثیلي انعکاس وو.

په مشاعره کې د رییس الوزرا اداري مرستیال عبدالسلام حنفي، د طالبانو د کور او ښار جوړولو وزير حمدالله نعماني، د دغه ډلې د کندهار والي ملاشيرین او مرستيال یې محمد صادق انقلابي، د هبت الله د خاص ځواک مشر او امنیه قومندان طالب مولوی صاحب، د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت د هنر او فرهنګ مرستیال عتیق الله عزیزي، د نشراتو مرستیال حیات الله مهاجر فراهي، د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد او مرستیال یې حمد الله فطرت او یو شمېر نورو طالب چارواکو ګډون کړی وو.

د ویډیو، عکس، انتقاد او حتی نرمې نیوکې بندیز دا ښيي چې ادبي فضا ورځ تر بلې تنګېږي.

کفیل ته وفاداري او د شېخ له‌خوا د قاضي ستاینه؛ افغانې کورنۍ ته ۶۰ زره درهم جریمه وبښل شوه

۹ غبرگولی ۱۴۰۴ - ۳۰ می ۲۰۲۵، ۲۳:۳۷ GMT+۱

د ګلف ټوډې ورځپاڼې د راپور پر بنسټ، د متحده عربي اماراتو مشر شېخ محمد بن زاید ال‌نهیان د دې لپاره د «حامد علي» په نوم د یوه قاضي د کړنې ستاینه کړې چې هغه یوې افغانې کورنۍ ته د اقامې د نه‌تمدید ۶۰ زره درهم جریمه بښلې ده.

نوموړې ورځپاڼې د جمعې په ورځ (غبرګولي ۹مه) په خپل راپور کې زیاته کړې چې یوه افغان له خپلې کورنۍ سره شاوخوا پنځه کاله په متحده عربي اماراتو کې د اقامې له تمدید پرته تېر کړي دي.

په راپور کې راغلي، هغه په یاده موده کې خپله اقامه د دې لپاره نه ده تمدید کړې چې عرب کفیل (د اقامې ملاتړکوونکی) یې پر سرطان ناروغی اخته او په روغتون کې بستر و. یاد افغان پنځه کاله د خپل کفیل خدمت کړی او د اقامې تمدید یې پرېښی دی.

په متحده عربي اماراتو کې د دغه کس له‌خوا «القوین» محکمې ته د قضیې له وړاندې کېدو وروسته د یادې محکمې قاضي پرېکړه کړې او ویلي یې دي چې هغه او کورنۍ یې له هر ډول جریمې نه معاف دي. د پنځه کلنې اقامې د نه‌تمدید جریمه شاوخوا ۶۰ زره درهم ښودل شوې ده.

د افغان کډوال د دې کړنې په ځواب کې د «القوین» محکمې قاضي حامد علي د هغه د زوی پر اوږو د متحده عربي اماراتو بیرغ غوړولی دی. قاضي وايي، د محکمې پرمهال یې د افغان سړي له کوچني زوی نه د هغه نوم پوښتنه کړې او د ماشوم له خوا د «زاید» له ځواب وروسته یې، د خپل هېواد بیرغ د هغه پر اوږو غوړولی او ورته یې ویلي دي:«زاید به نه جریمه کېږي او د هغه به درناوی کېږي.»

تر دې پېښې وروسته د متحده عربي اماراتو مشر شېخ محمد بن زاید ال‌نهیان د «القوین» محکمې د قاضي دا بشپرپاله کړنه ستایلې او د متحده عربي اماراتو د ارزښت او کلتور نښه یې بللې ده.

طالبان: پاکستان په افغانستان کې د شارژدافیر کچه سفير ته لوړه کړې او دوی ورته اقدام کوي

۹ غبرگولی ۱۴۰۴ - ۳۰ می ۲۰۲۵، ۲۲:۰۱ GMT+۱

طالب چارواکی ذاکر جلالي وايي چې په کابل کې د پاکستان د ډېپلوماتیک ماموریت د کچې سفير ته پورته‌کېدو سره دوی هم په اسلام‌اباد کې د خپل شارژدافير کچه سفير ته پورته کوي. د نوموړي په وینا، اسلام‌اباد امیرخان متقي ته د سفر رسمي بلنه ورکړې چې په مناسب وخت کې به تر سره شي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت یو چارواکي ذاکر جلالي د جمعې په ورځ (د غبرګولي ۹مه) پر اېکس‌پاڼه لیکلي: «په کابل کې د پاکستان د ديپلوماتیک ماموریت د کچې سفیر ته پورته کولو سره به دوی هم په اسلام اباد کې د شارژدافير کچه سفير ته پورته کړي.»

نوموړي ویلي، چې دواړه هېوادونه د مشترکاتو ترڅنګ دوه اړخیزې اړيکې او ننګونې هم لري.

د جلالي په خبره، چې دوه اړخېزې اړيکې د ډیپلوماسۍ او تدبیر سره مثبت لوري ته تللی شي.

نوموړي دا هم ویلي، چې کابل ته د پاکستان د بهرنیو چارو د وزیر د راتګ پر مهال هغه امیرخان متقي ته د اسلام‌اباد د سفر بلنه ورکړې چې په مناسب وخت کې به تر سره شي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار ویلي، چې کابل ته یې وروستی سفر ډېر ګټور و او پاکستان پرېکړه کړې چې له طالبانو سره د ډېپلوماټیکو اړیکو د پیاوړتیا په موخه په کابل کې د خپل شارژدافیر کچه لوړه او سفیر وګوماري.

پولېنډ د افغانانو په ګډون د ناقانونه کډوالو د مخنیوي لپاره په پښتو ژبه کمپاین پیل کړ

۹ غبرگولی ۱۴۰۴ - ۳۰ می ۲۰۲۵، ۲۰:۵۰ GMT+۱

د پولېنډ د بهرنیو چارو وزیر رادوسلاو سیکورسکي په خپله اېکس‌پاڼه کې اعلان کړی چې د افغانانو په ګډون یو د شمېر هېوادونو د ناقانونه کډوالو د مخنیوي لپاره د پوهاوي کمپاین پیل شوی دی.

نوموړي په پښتو ژبه د جمعې په ورځ (غبرګولي ۹مه) له یوې خپرې کړې ویډیوه سره لیکلي: «پولېنډ په موثره توګه خپلې پولې ساتي.» افغانستان ایتوپیا، اریتریا، سومالیا، پاکستان او مصر هغه هېوادونو دي چې پولېنډ یې پر وړاندې د کډوالۍ د مخنیوي کمپاین اعلان کړ.

د دغه هېواد د بهرنیو چارو وزیر په وینا، د انساني قاچاق کوونکو پر وړاندې به مبارزه وکړي او د هغو کسانو د نیول‌کېدو خبرداری یې ورکړی چې په دې کار کې ښکېل دي.

ناقانونه کډوالو ته په دې پښتو ویډيو کې ویل شوي، چې پولېنډ د کډوالۍ او پناه‌غوښتنې قانون سخت کړی: «پر پوله جدي او برېښنايي الې تړل شوي، په زرګونه پوځيان ځای پر ځای شوي او د کډوالۍ قانون نور هم سخت شوی دی. څوک چې انساني قاچاق کوي او د ناقانونه تګ‌راتګ هڅه کوي موږ يې پر وړاندې مبارزه کوو او هغوی به ونیول شي.»

د پولېنډ حکومت خبر ورکړی چې د ناقانونه کډوالو د پوهاوي څخه یې موخه دا ده ترڅو وښيي چې اروپا ته ناقانونه تګ خطرناک او د قانون خلاف دی. یاد هېواد همداراز ټينګار کړی چې له پولو د ناقانونه تېرېدو مخنیوی به وکړي.

په افغانستان کې واک ته د طالبانو له رسېدو سره سم ګڼ شمېر افغانان د خطرناکو لارو نه په ناقانونه توګه ځانونه اروپا ته روان شول او ان په لاره کې ډېری ځواناو خپل ژوند بایلود او دا لړۍ همداسې دوام لري.