د روسیې د بهرنیو چارو وزیر: ناټو افغانستان ته د بېرته ستنېدو هڅه کوي

زېلېنسکي نن ماښام د ویډیویي وینا په ترڅ کې وویل: «اوکراین، امریکا، ترکیه او زمونږ نور شریکان تر اوسه هېڅ ډول معلومات نه لرو او دا وضعیت ډېر جدي نه ښکاري.»

روسیې د جون ۲مه د استانبول د خبرو لپاره وړاندیز کړی، خو لا یې هم هغه لیکلی مذاکراتي یادښت نه دی سپارلی، کوم چې ژمنه یې کړې وه.

د روسیې د بهرنیو چارو وزارت تر دې وړاندې اعلان کړی و، چې د ولسمشر د سلاکار ولادیمیر مېدینسکي په مشرۍ پلاوی به په دې خبرو کې د اوربند د چوکاټ طرحه وړاندې کړي.

بل لور ته، د اوکراین د دفاع وزیر رستم عمروف ویلي چې دوی خپل دریځ له روسیې سره شریک کړی دی.

د افغانستان د سوېلي‌ ولایت زابل د ارغنداب او شملزو ولسواليو اوسېدونکو د شنبې په ورځ (د غبرګولي ۱۰مه) افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي، چې ځایي طالبان په زور دوی مجبوروي ترڅو د پوهنې ودانۍ جوړې کړي.

دوی زياته کړې: « طالبان وايي که غواړي د پوهنې خدمات دوام وکړي، باید د ښوونځیو، امریتونو او نورو تعلیمي ادارو لپاره ودانۍ په خپله او خپلو پيسو جوړې کړي، ځکه چې دولت پیسې نه لري.»

خلک وايي، د طالبانو دا کړنې پر هغو کورنیو فشار دی چې له بېوزلۍ او وزګارۍ سره مخ دي.

د سرچینو په خبره، څه موده مخکې د شاه جوی ولسوالۍ له خلکو څخه هم ورته غوښتنه شوې وه.

د سیمې اوسېدونکي وایي، طالبان د دولتي ادارو د تمویل پر ځای دوی ته د خیرات او همکارۍ تر نامه لاندې مسولیتونه ور اړوي.

پر دغه ډله نیوکه کېږي، چې طالبان د اسلامي نظام دعوه کوي؛ خو دوی اساسي مسوولیتونه لکه د تعلیم لپاره ودانۍ، ښوونکي او امکانات یې د خلکو پر اوږو اچولي.

ځايي خلک اندېښنه لري، چې د پوهنې راتلونکی په زابل او ورته سیمو کې له خطر سره مخ دی او که نړۍوالې ادارې او د بشري حقونو سازمانونه چټک غبرګون و نه ښيي، زرګونه ماشومان به له زده کړو بې برخې شي.

دا په داسې حال کې ده، چې د کندهار پوهنتون ځینو محصلینو هم نن ویلي و، چې طالبان هغوی اړ باسي، څو د غزې له خلکو سره د مرستو لپاره صندوق ته نغدي پیسې ورکړي.

د کندهار پوهنتون یو شمېر محصلینو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته ویلي، چې طالبانو د دغه پوهنتون په دروازه کې د غزې له خلکو سره د مرستو په نوم صندوق ایښی دی او محصلین مجبوره کېږي، چې دغه صندوق ته پیسي واچوي.

د راپورونو له مخې، دا پېښه د جمعې په ورځ د غبرګولي ۹مه (میبد مهمانشهر، یزد) کې رامنځته شوې ده، چې ویل کېږي چې په دې پېښه کې د افغان کډوالو یو موټرسایکل هم سوځول شوی دی.

دا پېښه داسې مهال رامنځته شوې، چې یوازې دوه ورځې وړاندې هم د دوو ایراني ځوانانو له‌خوا هڅه شوې وه، چې یو افغان هلک چې په بایسکل سپور و، له موټر لاندې کړي.

که څه هم افغان هلک ژوندي پاتې شو، خو د دې پېښې ویډیو په ټولنیزو رسنیو کې پراخ غبرګونونه راوپارول او د افغان‌ضد، کډوالو ضد او حتی ایران‌ضد کړیو له‌خوا د پراخې پروپاګندې لپاره وکارول شوه.

کارپوهان وايي، له هغه راهیسې چې د ایران د حکومت له لوري د مېلیونونو افغان کډوالو د جبري اېستلو پلان اعلان شوی، په ټولنیزو رسنیو کې د کډوالو ضد تبلیغاتو څپې زور اخیستی او حتی دا کرکه ځینې وختونه عملي تاوتریخوالي ته هم اوړي.

دوی زیاتوي، چې دا ډول تاوتریخوالی او تبلیغات ډېری وختونه د سیمه‌ییزو استخباراتي شبکو له‌خوا هدایت کېږي او هدف یې د ایران دننه د افغان کډوالو پر ضد فضا خرابول دي.

له بلې خوا، د ایران د کورنیو چارو وزارت اعلان کړی چې د ټولو افغان کډوالو د سرشمېرنې پاڼې لغوه شوي دي او د چنګاښ له ۱۵مې نېټې وروسته ټول غیرقانوني کډوال باید له ایرانه ووځي.

د دغه وزارت په وینا، دا مهال له ۶ مېلیونه زیات افغان کډوال په ایران کې ژوند کوي.

په همدې حال کې، د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ (UNHCR) راپور ورکړی، چې یوازې په تېرو دوو میاشتو کې نېږدې ۵۰۰زره افغان کډوال له ایران او پاکستان څخه په جبري توګه افغانستان ته ستانه شوي دي.

دغه ادارې ټینګار کړی، چې د کډوالو بېرته ستنول باید داوطلبانه او باعزته وي.

فیصل بن فرحان له خپل سوریايي سیال سره په یوه خبري کنفرانس کې وویل، چې د سوریې پر وړاندې د بندیزونو د لرې کولو لپاره د ریاض هڅې د دې ښکارندویي کوي چې دواړه هېوادونه سره د اړیکو پراخوالی غواړي.

هغه د ریاض او دوحې له خوا د مالي مرستو د اندازې په اړه جزییات ورنه کړل.

د امریکا ولسمشر سعودي عربستان ته د خپل وروستي سفر په جریان کې پر سوریې بندیزونه لرې کړل او ویلي یې وه، چې دا پرېکړه د سعودي ولیعهد په غوښتنه شوې، چې د بندیزونو د لرې کولو یو مهم ملاتړی و.

اروپايي اتحادیې هم په دې وروستیو کې پر سوریې اقتصادي بندیزونه لرې کړل.

بن فرحان د سوریې د اقتصادي بندیزونو په لرې کولو کې د خپل هېواد رول ته اشاره وکړه او ویې ویل، چې سعودي عربستان به د بیاجوړونې او اقتصادي بیارغونې په لاره کې د سوریې یو لوی ملاتړی پاتې شي.

د سعودي د بهرنیو چارو وزیر ټینګار کړی، چې ریاض له دمشق سره د همکارۍ د پیاوړتیا او په سوریه کې د ثبات ډاډمنولو په برخو کې لېوالتیا لري.

هغه وویل، چې ده له احمد الشرع سره د خپلې لیدنې په جریان کې په ټولو برخو کې د همکارۍ د پیاوړتیا لپاره د فرصتونو په اړه بحث کړی دی.

د سعودي د بهرنیو چارو وزیر د شنبې په ورځ د لوړپوړي پلاوي په مشرۍ دمشق ته سفر کړی دی.

دغه طرحه منځګړو لوریو ته وړاندې شوې وه او په کې د جګړې د بشپړ پای ته رسولو غوښتنه شامله ده.

حماس په یوې خپره کړې اعلامیه کې ویلي، د دې طرحې له مخې به دا ډله ۱۰ژوندي اسیران او ۱۸مړي اسراییل ته سپاري او په بدل کې به یې اسراییل یو شمېر فلسطیني بندیان خوشې کړي.

دا په داسې حال کې ده، چې ویل کېږي دا غوښتنې د ویتکاف له طرحې سره همغږې دي.

په اعلامیه کې راغلي:«دغه طرحه هدف لري چې یو دایمي اوربند، له غزې څخه د اسراییلي ځواکونو بشپړ وتل او غزې ته د مرستو دوامداره رسېدنه یقیني کړي، څو زموږ خلک او کورنۍ له سختو حالاتو راووځي.»

حماس زیاته کړې، چې دا ځواب له "ملي سلا مشورو" وروسته ورکړل شوی.

که څه هم اعلامیه کې د کومې اساسي تعدیل غوښتنه نه ده شوې، خو یو فلسطیني چارواکی چې له مذاکراتو خبر و، رویټرز ته ویلي چې حماس ځیني تعدیلات وړاندې کړي، خو ټولیبز غبرګون یې مثبت و.

د اسراییل د لومړي وزیر دفتر بیا تر اوسه د دې طرحې په اړه څه نه دي ویلي.

اخوا، اسراییلي رسنیو روانه اوونۍ راپور ورکړی و چې لومړی وزیر بنیامین نتنیاهو د غزې په بند کې د اسیرانو له کورنیو سره په لیدنه کې ویلي، اسراییل له دې طرحې سره هوکړه کړې ده.

یادونه باید وشي چې د حماس او اسراییل ترمنځ ژور اختلافات چې تر مارچ میاشتې پورې یې اوربند مات کړی و، د تل‌پاتې هوکړې مخه نیولې ده.

اسراییل ټینګار کوي، چې حماس باید وسلې پر ځمکه کېږدي، د یوه نظامي او اداري ځواک په توګه منحل شي او د غزې له پاتې ۵۸اسیرانو سره بېرته راستانه شي، تر څو د جګړې ختمېدل ومني.