طالبان: دا مهال د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې تر ۸۰۰ ډېرې موسسې خپلې چارې مخته وړي

د ایران اېسنا خبري اژانس د نوموړي په حواله راپور ورکړی، چې ایران، پاکستان، تاجکستان او روسیه له افغانستان څخه د نشه‌یي توکو د قاچاق پر وړاندې د مبارزې په لومړۍ کرښه کې دي.

محمد نریماني څرګنده کړه، چې د شانګهای همکارۍ سازمان په اجنډا کې د اړیکو د اسانتیا او د عملیاتي معلوماتو پر وخت تبادلې پیاوړتیا په موخه د افغانستان په ګاونډي هېواد تاجکستان کې د نشه‌یي توکو د کنټرول مرکز جوړولو پلان شامل دی.

هغه دارنګه د معلوماتو د تبادلې تګلارې نشتوالی د شانګهای همکارۍ سازمان لپاره یوه لویه ننګونه وګڼله.

نوموړي افغانستان په نړۍ کې د نشه‌یي توکو تر ټولو لوی تولیدونکی هېواد وباله او زیاته یې کړه، چې په افغانستان کې د متامفتامین تولید زیات شوی دی.

دغه څرګندونې داسې مهال کېږي، جې طالبانو د روان کال په لومړیو ورځو کې د کوکنارو کښت، تولید، مصرف، پېر او پلور منع کړ.

څه موده وړاندې ګنډاپور په یوه خبري غونډه کې ویلي و، چې د طالبانو سره د خبرو اترو لپاره یوه جرګه کابل ته استوي؛ خو د ګنډاپور دغه څرګندونې د پاکستان د مرکزي حکومت د نیوکو سره مخامخ شوې.

هغه مهال د پاکستان د دفاع وزیر خواجه اصف بیا ویلي و، چې د پښتونخوا سر وزیر علي‌امین ګنډاپور او والي فیصل کریم کنډي ته به دا اجازه ورنه کړي چې له طالبانو سره په خپلواک ډول معامله وکړي.

نوموړي زیاته کړې وه: «د دفاع او بهرنیو چارو مسایل په قانون کې ډېر روښانه دي؛ نو پر دې اساس د حقوقي او قانوني پلوه له طالبانو سره د خبرو اترو موضوع یوه فدرالي موضوع ده.»

د پښتونخوا سر وزیر علي‌امین ګنډاپور د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار ته تر دې وړاندې ګېله کړې وه، چې افغانستان ته یې په خپل سفر کې د پښتونخوا حکومت نه دی شامل کړی. هغه ویلي و، د پاک-افغان خبرو اترو تر ټولو لوی اړخ پښتونخوا ایالت دی؛ چې له دې خبرو پاتې کړل شوی.

پاکستاني رسنۍ جیونیوز د ښاغلي ګنډاپورپه حوالې راپور ورکړی، چې پښتونخوا اوس کولای شي د خپلو عوایدو څخه د دغه هېواد فدرالي حکومت ته هم پورونه ورکړي.

ملا محمد حسن اخوند د لوی اختر په مناسبت په ارګ کې د خپلې وینا پرمهال د طالبانو پر مخالفینو غږ وکړ، چې افغانستان ته ستانه شي.

هغغه ټینګار وکړ، چې دغه ډلې عمومي بښنه اعلان کړې او هیڅ چا ته د زیان رسولو اراده نه‌لري.

د طالبانو د رییس الوزرا د بلنې په غبرګون کې فوزیه کوفي پر اېکس پاڼه کاږلي، چې ډېری راستنېدونکي او په ځانګړې توګه پخواني امنیتي ځواکونه افغانستان ته له ستنېدو وروسته له نیونې، ربړونې یا اعدام سره مخ شوي دي.

هغې ټینګار وکړ، چې د راستانه شویو پخوانیو امنیتي ځواکونو د هدفي وژنو په اړه باوري شواهد شته.

د افغانستان لپاره د امریکا پخواني استازي زلمي خلیلزاد د طالبانو مخالفینو ته د ملا حسن اخوند پیغام مثبت بللی؛ خو په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه پلاوي (یوناما) بیا د پخوانیو سرتېرو وژنه تایید کړې ده.

یوناما د (۱۴۰۳کال) په یوه راپور کې لیکلي و، چې د عمومي بښنې له اعلان سره، سره طالبانو د پخواني حکومت د کارکوونکو او سرتېرو نیولو، شکنجه کولو او وژلو ته دوام ورکړی دی.

په تېرو درېیو میاشتو کې دغه دفتر د طالبانو له‌خوا د نیول کېدو ۳۸قضیې، د شکنجې او بد چلند ۱۰ قضیې او د پخوانیو حکومتي کارکوونکو او سرتېرو د ناقانونه وژنو لږ تر لږه ۴ قضیې ثبت کړې دي.

طالبانو د پخوانیو عسکرو د وژنې راپورونه رد کړي او دا یې د دوی پر ضد تبلیغات بللي دي.

د یادولو وړ ده، چې څه موده وړاندې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د پخوانیو افغان امنیتي ځواکونو پر وړاندې د طالبانو د غچ اخیستونکو اقداماتو په اړه خپله اندېښنه څرګنده کړې وه.

د پاکستاني پوله ساتو ځواکونو سیمه‌ییز قوماندان طالبانو ته د اختر مبارکۍ ویلو پر مهال طالب ځواکونو ته خواږه ورکړي او طالبانو یې هم په بدل کې پاکستاني ځواکونو ته خواږه ډالۍ کړي دي.

د پاکستاني رسنۍ د راپور له مخې؛ دغه اقدام داسې مهال شوی، چې په تېرو څلورو کلونو کې د دواړه خواوو پوله ساتو په ډیورنډ فرضي کرښه په وار، وار نښتې کړې او په پایله کې یې د دواړو خواوو یو شمېر ځواکونو ته هم مرګ ژوبله اوښتې.

شنونکي په دې باور دي، چې په وروستیو ورځو کې د چین په منځګړتوب د طالبانو او پاکستان ترمنځ اړیکې ښې شوې دي.

چین په وروستیو کې د طالبانو او پاکستان د بهرنیو چارو وزیرانو د ناستې کوربه‌توب وکړ او تر ناستې وروسته د چین د بهرنیو چارو وزارت وویل، چې دواړه خواوې به خپلې ډیپلوماتیکې اړیکې د شارژدافیر څخه سفیر ته لوړې کړي.

له دې اعلان وروسته، طالبانو او اسلام اباد د سفیرانو په کچه خپلې ډیپلوماتیکې اړیکې پراخې کړې.

نوموړي تر دې وړاندې ویلي و، چې د دغه اقدام موخه یې له بهرنیو ترهګرو د امریکا خوندي ساتل دي.

د افغان وګړو د سفر بندیز لامل دا ښوول شوی، چې د طالبانو ډله د امریکا له لوري د ځانګړو نړۍوالو ترهګرو (SDGTs) په نوملړ کې شامله ده.

په دغه ۱۲ هېوادونو کې افغانستان، ایران، میانمار، چاد، کانګو، ګینه، اریتریا، هایټي، لیبا، سومالیا، سوډان او یمن شامل دي.

د ټرمپ دغه فرمان زرګونه هغه افغانان هم اغېزمن کړي، چې امریکا ته یې د تګ تکل لاره.

له دې ډلې ګڼ افغانان په پاکستان کې له ناروښانه برخلیک او د پولیسو له‌خوا د نیونې او له دغه هېواده د اېستلو له ګواښ سره مخ دي.

په پاکستان کې مېشت افغان کډوال د طالبانو له‌خوا د خپلسرې نیونې، ځورونې، او وژنې له ګواښ سره مخ دي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د (غبرګولي په ۱۵مه) د یوه اجراییوي فرمان‌ په لاسلیکولو سره د افغانانو په ګډون د ۱۲ هېوادونو پر وګړو د سفر بندیزونه ولګول.

ټرمپ تر دې وړاندې (د جنورۍ په ۲۰مه) هم په خپل یوه فرمان کې د کډوالۍ پروګرامونه ځنډولي وو.