هندي رسنیو رپوټ ورکړی، چې د ایر انډیا الوتکې د پرېوتو له ځایه تر اوسه د ۲۰۴ تنو مړي اېستل شوي او د چارواکو په وینا، یوازې یو تن ژوندی موندل شوی دی. دغه الوتکه چې ۲۴۲ کسان پکې سپاره وو، نن احمداباد ته څېرمه د استوګنې په یوه سیمه کې پریوته.
د هندوستان ټایمز د راپور له مخې، په الوتکه کې ۱۶۹ هندي، ۵۳ برتانوي، اووه پرتګالي او یو کاناډایي مسافر وو. راپورونه وايي چې د ګجرات پخوانی اعلی وزیر ویجي روپاني، هم په الوتکه کې سپور و.
رسنیو رپوټ ورکړی، چې اټکل کیږي په دې پېښه کې به نورو ټولو مسافرو خپل ژوند له لاسه ورکړی وي.
د ایران ولسمشر مسعود پزشکيان وایي، د هېواد د پرمختګ لپاره یې پر خدای توکل کړی، نه پر امریکا او د هغې پر لاسپوڅو. هغه ټینګار کړی، چې ایران له نړۍ سره د خبرو لپاره چمتو دی، خو د فشار، ظلم او زور واکۍ منلو ته تیار نه دی.
مسعود پزشکيان دا څرګندونې نن پنجشنبه (د غبرګولي ۲۲مه) د ایلام ولایت له خلکو سره د کتنې پر مهال کړې دي.
پرشکیان وویل: «امریکا او اروپا غواړي زموږ پر خلکو فشارونه زیات کړي، خو موږ به د خدای په مرسته هغوی ته اجازه ورنه کړو. هغه ولس چې پر خدای توکل ولري، نورو ته اړتیا نه لري.»
مسعود پزشکيان ویلي، چې دوی به نه د فشار پر وړاندې سر ټیټ کړي او نه به خپلې اټومي څېړنې ودروي.
هغه زیاته کړه: «موږ نه د فشار پر وړاندې تسلیمېږو او نه هم خپلې اټومي څېړنې بندوو، هېڅ ځواک دا حق نه لري چې موږ له علمي څېړنو منع کړي.»
پزشکيان زیاته کړه، چې دوی به د صنعت، درملنې او کرنې په برخو کې د اټومي انرژۍ د ترلاسه کولو لپاره د لویدیځ اجازې ته انتظار ونه باسي. هغه زیاته کړې، « لویدیځ ته چا دا حق ورکړی چې د ایران د اټومي پروګرام د شاتګ غوښتنه وکړي؟"
بل لور ته، د اټومي انرژۍ نړیوالې ادارې نن د ایران پر وړاندې یو پرېکړهلیک تصویب کړی، چې پکې ویل شوي، ایران د اټومي وسلو د نه جوړولو تړون څخه سرغړونه کړې.
دا په داسې حال کې ده چې ایران او امریکا دا مهال د یورانیمو د بډاینې پر موضوع ژورې دیپلوماټیکې ترینګلتیاوې لري. دواړو هېوادونو له اپرېل میاشتې تر اوسه پنځه ځله خبرې کړې، څو د ۲۰۱۵کال د اټومي هوکړې پر ځای یوه نوي تړون ته ورسېږي.
د رویټرز د راپور له مخې، د سعودي عربستان ولیعهد محمد بن سلمان به راتلونکې اونۍ په کاناډا کې د جي۷سرمشریزې کې ګډون و نه کړي. رویټرز د یوه ډېپلوماټ له قوله چې د سرمشریزې له حاله خبر دی، زیاته کړې، چې محمد بن سلمان د کاناډا د بلنې ردولو لپاره کوم رسمي دلیل نه دی وړاندې کړی.
که څه هم سعودي عربستان د جي۷غړی نه دی، خو هر کال د مېلمه هېواد په توګه بلل کېدای شي. سږکال دا غونډه د جون له ۱۵مې تر ۱۷مې د کاناډا د راکي غرونو په کاناناسکیس سیمه کې ترسره کېږي.
محمد بن سلمان په وروستیو کلونو کې ډېر کم بهرني سفرونه کړي. هغه تېر کال هم د ایټالیا دجي۷سرمشریزې بلنه ونه منله او همداراز تېر کال یې د جاپان پلان شوی سفر د خپل پلار پاچا سلمان د روغتیايي حالت له امله وځنډاوه.
رویټرز د کاناډا ګلوب اېنډ مېل ورځپاڼې، چې لومړی یې دا راپور ورکړی له قوله لیکلي، چې د محمد بن سلمان نه ګډون ښایي د کاناډا د صدراعظم مارک کارني د لیبرال ګوند دننه یو څه تاوتریخوالی راکم کړي، ځکه د پارلمان ځینو غړو دد هغه له بلنې سره مخالفت درلود.
تمه ده چې د جي۷سرمشریزې په ځینو برخو کې د اوکراین، مکسیکو، هند، اسټرالیا، سویلي افریقا، سویلي کوریا او برازیل مشران ګډون وکړي. د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ به هم په دې غونډه کې حاضر وي.
د فولبرایټ نړیوال پروګرام د مدیره پلاوي ټولو غړو په ګډه استعفا ورکړې، ځکه د دوی په وینا د دونالډ ټرمپ حکومت «غیر قانوني او سیاسي لاسوهنه» کوي. دوی په خپله یوه اعلامیه کې ویلي چې د ټرمپ حکومت ګڼ شمېر غوره شویو کسانو ته د بورسونو ورکول بند کړي دي.
دغه پلاوي چې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د مهمو علمي او څېړنیزو تبادلو پروګرامونو څارنه کوي، ویلي چې ټرمپ حکومت د وړتیا او قانوني بهیر له پامه غورځولو سره، د ۲۰۲۵-۲۰۲۶ تعلیمي کال لپاره ګڼ شمېر غوره شویو کسانو ته د بورس ورکول بند کړي دي.
په اعلامیه کې ویل شوي چې حکومت شاوخوا ۱۲۰۰ نور کسان هم غیر قانوني، بیاکتنې ته راجع کړي دي.
د پلاوي غړو په خپله اعلامیه کې لیکلي: «موږ پرېکړه وکړه چې د هغو بې مخینې کړنو تایید پر ځای، چې زموږ په باور د قانون، ملي ګټو او د فولبرایت تاریخي ماموریت پر ضد دي، استعفا ورکړو».
بل خوا د امریکا د بهرنیو چارووزارت یوه لوړپوړي چارواکي دغه استعفا د بایدن حکومت د کسانو له خوا «سیاسي نمایش» بللی.
نیویارک ټایمز ورځپاڼې راپور ورکړی چې شاوخوا ۲۰۰ امریکايي استادانو او څېړونکو چې د پلاوي له خوا تایید شوي وو، د قبولي پر ځای د خپلې څېړنې د موضوع په تړاو رد لیکونه ترلاسه کړي دي.
فولبرایټ پروګرام له ۱۹۴۶ کال راهیسې هر کال شاوخوا اته زره بورسونه په مختلفو برخو کې امریکايي څېړونکو، هنرمندانو، ښوونکو او زده کوونکو ته ورکوي.
دغه پروګرام د کلتوري او علمي تبادلې لپاره جوړ شوی او د نورو هېوادونو اتباعو ته هم اجازه ورکوي چې د تحصیل یا څېړنې لپاره په امریکا کې موقته استوګنه ترلاسه کړي.
د جرمني دفاع وزیر بوریس پیستوریوس د پنجشنبې په ورځ کیېف ته ورسېد څو له اوکرایني چارواکو سره د وسلو د اضافي مرستو په اړه خبرې وکړي. پیستوریوس ویلي، چې ددغه سفر هدف دا دی چې وښیو جرمني او نوی فدرالي حکومت د اوکراین ترڅنګ ولاړ دی
روسيې او اوکراین د روانې میاشتې په پیل کې په استانبول کې د سولې خبرې درلودې، خو لا هم دواړه لوري پر مهمو مسایلو لکه د خاورې د امتیاز او د اوکراین د ناټو غړیتوب پر سر اختلاف لري. په ورته وخت کې جګړه روانه ده او د روسیې بېپیلوټه الوتکو د چهارشنبې په ورځ د خارکیف په ښار کې شپږ کسان ووژل.
پیستوریوس خبریالانو ته په کیف کې وویل: « د دې سفر هدف دا دی چې وښیو جرمني او نوی فدرالي حکومت د اوکراین ترڅنګ ولاړ دی، که څه هم وضعیت نور هم ستونزمن شوی دی».
هغه زیاته کړه چې له اوکراین سره د جرمني او نورو اروپايي هېوادونو د وسلو د مرستو موضوع به د خبرو یوه مهمه برخه وي.
پیستوریوس مخکې له سفره ویلي و چې جرمني هڅه کوي تر خپلې وسې پورې له اوکراین سره مرسته وکړي چې د ځان دفاع وکړي او دا هېواد پیاوړی کړي څو که له روسیې سره بیا خبرې کیږي، له قوي موقفه خبرې وکړي.
جرمني له متحده ایالاتو وروسته، له اوکراین سره دویم لوی نظامي مرسته کوونکی هېواد دی.
امریکا د اوکراین ملاتړ ته ژمنتیا ښکاره کړې، خو وروستیو شخړو ته په کتو دا ژمنتیا تر پوښتنې لاندې راغلې او پر اروپا فشار زیات شوی چې لا زیات مسوولیت واخلي.
د ټېلګراف انلاین په نوم یوې هندۍ رسنۍ ویلي، چې د ترهګرۍ د ملاتړي هېواد په توګه د پاکستان د معرفي کولو په هڅو کې نوی ډیلی له شاتګ سره مخ شوی. دې رسنۍ د امریکا د مرکزي قوماندانۍ قوماندان وروستیو څرګندونو ته اشاره کړې، چې پاکستان یې په ترهګرۍ ضد جګړه کې «فوق العاده ملګری» بللی دی.
یاده رسنۍ وايي، د دغه لوړ پوړي امریکايي چارواکي له خوا د پاکستان ستاینه د هند هغه هڅې برعکس کوي، چې هڅه کوي، پاکستان نړیوالو ته د ترهګرۍ د ملاتړي هېواد په توګه ور وپیژني.
کوریلا ویلي، چې د ۲۰۲۴ له پیله تر اوسه په پاکستان کې له ۱۰۰۰ زیات ترهګریز بریدونه شوي، چې له امله یې نږدې ۷۰۰ ملکي او امیتي کسان وژل شوي او ۲۵۰۰ نور ټپیان شوي دي.
د هندي ورځپانې په تحلیل کې امریکا ته د پاکستان د پوځ مشر عاصم منیر سفر هم د هند ډیپلوماټیکو هڅو د شاتګ په توګه ګڼل شوی.
عاصم منیر به د امریکايي پوځ د ۲۵۰مې کلیزې پوځي مراسمو کې ګډون وکړي.
پر همدغه مهال پاکستان خپل ډیپلوماټیک حضور پراخ کړی او د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت پخوانی وزیر بلاول بوټو زرداري په مشرۍ یې واشنګټن ته یو پلاوی استولی.
دغه پاکستاني پلاوي له امریکايي چارواکو سره د ترهګرۍ ضد همکاریو په تړاو خبرې کړې دي.
د امریکا د بهرنو چارو وزارت ویاندې ټمي بروس ویلي، چې د دواړو هېوادونو ترمنځ پر «یولړ دوه اړخیزو مسایلو» بحث شوی او د هند او پاکستان ترمنځ د اوربند وضعیت یې ستایلی.
رسنۍ وايي، چې د امریکايي چارواکو دغه ډول څرګندونې د هند لپاره خوندورې نه دي، ځکه هند ټینګار کوي، چې اوربند نه بلکې برید په موقتي ډول درول شوی او د هند لومړي وزیر نریندرا مودي ویلي، چې ترهګرۍ ضد سندور عملیات لا هم دوام لري.
په راپور کې ویل شوي، چې د هند د اټکلونو برعکس د پاکستان اړیکي له امریکا سره نږدې شوي دي.
په دغه راپور کې د پاکستان د لومړي وزیر شهباز شریف له خوا د امریکا په سفارت کې هغو څرګندونو ته هم اشاره شوي، چې ویلي یې دي، د امریکا او پاکستان اړیکي اوس نوي پړاو ته داخلیږي.
په ورته مهال کې په ملګرو ملتونو کې هم پاکستان دیپلوماتیک پرمختګ کړی.
پاکستان په ملګرو ملتونو کې د طالبانو د بندیزونو کمیټې مشري ترلاسه کړې او سږکال به د ترهګرۍ ضد کمیټې مرستیال وي.
یاده رسنۍ وايي، په داسې حال کې چې پاکستان له نړیوال ملاتړ څخه برخمن کیږي، دغه هېواد خپله دفاعي بودجه هم ۲۰ سلنه لوړه کړې ده.
د ټیلګراف انلاین په وینا، د هند له خوا د پاکستان د منزوي کولو هڅې اوس له سختو خنډونو سره مخ دي او داسې ښکاري چې اسلاماباد د سیمهییزو او نړیوالو اړیکو په ډګر کې د پام وړ ملاتړ تر لاسه کړی.
په ورته مهال کې د هند هڅې چې غواړي پاکستان منزوي کړي، له جدي خنډونو سره مخ دي.
رسنۍ وايي، د هند او امریکا ترمنځ د سوداګرۍ خبرې درېدلې او روسیه له پاکستان سره د پخواني شوروي اتحاد وخت د فولادو فابریکي را ژوندي کولو باندې کار کوي.
د رسنۍ په باور، په داسې حال کې د هند لپاره یوازې د کاناډا په G7 غونډه کې د بلنې ترلاسه کول یو مهم ډیپلوماټیک بری ګڼل شوی، خو د هند او کاناډا تر منځ هم اړیکې ترینګلې دي.