د فولبرایټ مدیره پلاوي د ټرمپ حکومت د مداخلې په غبرګون کې استعفا ور کړې

روسيې او اوکراین د روانې میاشتې په پیل کې په استانبول کې د سولې خبرې درلودې، خو لا هم دواړه لوري پر مهمو مسایلو لکه د خاورې د امتیاز او د اوکراین د ناټو غړیتوب پر سر اختلاف لري. په ورته وخت کې جګړه روانه ده او د روسیې بې‌پیلوټه الوتکو د چهارشنبې په ورځ د خارکیف په ښار کې شپږ کسان ووژل.

پیستوریوس خبریالانو ته په کیف کې وویل: « د دې سفر هدف دا دی چې وښیو جرمني او نوی فدرالي حکومت د اوکراین ترڅنګ ولاړ دی، که څه هم وضعیت نور هم ستونزمن شوی دی».

هغه زیاته کړه چې له اوکراین سره د جرمني او نورو اروپايي هېوادونو د وسلو د مرستو موضوع به د خبرو یوه مهمه برخه وي.

پیستوریوس مخکې له سفره ویلي و چې جرمني هڅه کوي تر خپلې وسې پورې له اوکراین سره مرسته وکړي چې د ځان دفاع وکړي او دا هېواد پیاوړی کړي څو که له روسیې سره بیا خبرې کیږي، له قوي موقفه خبرې وکړي.

جرمني له متحده ایالاتو وروسته، له اوکراین سره دویم لوی نظامي مرسته کوونکی هېواد دی.

امریکا د اوکراین ملاتړ ته ژمنتیا ښکاره کړې، خو وروستیو شخړو ته په کتو دا ژمنتیا تر پوښتنې لاندې راغلې او پر اروپا فشار زیات شوی چې لا زیات مسوولیت واخلي.

یاده رسنۍ وايي، د دغه لوړ پوړي امریکايي چارواکي له خوا د پاکستان ستاینه د هند هغه هڅې برعکس کوي، چې هڅه کوي، پاکستان نړیوالو ته د ترهګرۍ د ملاتړي هېواد په توګه ور وپیژني.

کوریلا ویلي، چې د ۲۰۲۴ له پیله تر اوسه په پاکستان کې له ۱۰۰۰ زیات ترهګریز بریدونه شوي، چې له امله یې نږدې ۷۰۰ ملکي او امیتي کسان وژل شوي او ۲۵۰۰ نور ټپیان شوي دي.

د هندي ورځپانې په تحلیل کې امریکا ته د پاکستان د پوځ مشر عاصم منیر سفر هم د هند ډیپلوماټیکو هڅو د شاتګ په توګه ګڼل شوی.

عاصم منیر به د امریکايي پوځ د ۲۵۰مې کلیزې پوځي مراسمو کې ګډون وکړي.

پر همدغه مهال پاکستان خپل ډیپلوماټیک حضور پراخ کړی او د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت پخوانی وزیر بلاول بوټو زرداري په مشرۍ یې واشنګټن ته یو پلاوی استولی.

دغه پاکستاني پلاوي له امریکايي چارواکو سره د ترهګرۍ ضد همکاریو په تړاو خبرې کړې دي.

د امریکا د بهرنو چارو وزارت ویاندې ټمي بروس ویلي، چې د دواړو هېوادونو ترمنځ پر «یولړ دوه اړخیزو مسایلو» بحث شوی او د هند او پاکستان ترمنځ د اوربند وضعیت یې ستایلی.

رسنۍ وايي، چې د امریکايي چارواکو دغه ډول څرګندونې د هند لپاره خوندورې نه دي، ځکه هند ټینګار کوي، چې اوربند نه بلکې برید په موقتي ډول درول شوی او د هند لومړي وزیر نریندرا مودي ویلي، چې ترهګرۍ ضد سندور عملیات لا هم دوام لري.

په راپور کې ویل شوي،‌ چې د هند د اټکلونو برعکس د پاکستان اړیکي له امریکا سره نږدې شوي دي.

په دغه راپور کې د پاکستان د لومړي وزیر شهباز شریف له خوا د امریکا په سفارت کې هغو څرګندونو ته هم اشاره شوي، چې ویلي یې دي، د امریکا او پاکستان اړیکي اوس نوي پړاو ته داخلیږي.

په ورته مهال کې په ملګرو ملتونو کې هم پاکستان دیپلوماتیک پرمختګ کړی.

پاکستان په ملګرو ملتونو کې د طالبانو د بندیزونو کمیټې مشري ترلاسه کړې او سږکال به د ترهګرۍ ضد کمیټې مرستیال وي.

یاده رسنۍ وايي، په داسې حال کې چې پاکستان له نړیوال ملاتړ څخه برخمن کیږي، دغه هېواد خپله دفاعي بودجه هم ۲۰ سلنه لوړه کړې ده.

د ټیلګراف انلاین په وینا، د هند له خوا د پاکستان د منزوي کولو هڅې اوس له سختو خنډونو سره مخ دي او داسې ښکاري چې اسلام‌اباد د سیمه‌ییزو او نړیوالو اړیکو په ډګر کې د پام وړ ملاتړ تر لاسه کړی.

په ورته مهال کې د هند هڅې چې غواړي پاکستان منزوي کړي، له جدي خنډونو سره مخ دي.

رسنۍ وايي، د هند او امریکا ترمنځ د سوداګرۍ خبرې درېدلې او روسیه له پاکستان سره د پخواني شوروي اتحاد وخت د فولادو فابریکي را ژوندي کولو باندې کار کوي.

د رسنۍ په باور، په داسې حال کې د هند لپاره یوازې د کاناډا په G7 غونډه کې د بلنې ترلاسه کول یو مهم ډیپلوماټیک بری ګڼل شوی، خو د هند او کاناډا تر منځ هم اړیکې ترینګلې دي.

په رسمي خبرپاڼه کې چې د ایر انډیا له خوا خپره شوې، ویل شوي دي، « په دغو کسانو کې ۱۶۹ هندي وګړي، ۵۳ برېتانیایي وګړي، یو کاناډايي وګړی او ۷ پرتګالي وګړي شامل دي. ټپیان نږدې روغتونونو ته انتقالېږي».

دغه الوتکه نن د پنجشنبې په ورځ د احمداباد له هوایي ډګره تر الوتلو پنځه دقیقې وروسته ولوېده.

د هند لومړي وزیر نریندرا مودي د پېښې د وضعیت ارزونه کړې او ژر تر ژره د ژغورنې او مرستې عملیاتو امر یې کړی دی.

د ایر انډیا له خوا په خپره شوې اعلامیه کې ویل شوي چې الوتکه د برتانیې ګیټوېک هوایي ډګر پر لور روانه وه.

په الوتکه کې د ۲۴۲ مسافرو ترڅنګ، ۱۲ تنه د الوتکې عمله هم وه. رپوټونه دا هم ښيي چې د ګجرات پخوانی اعلی وزیر وجې روپاني هم ښايي په دغه الوتکه کې لندن ته روان و.

راپورونه وایي چې الوتکې د الوت پر مهال هوايي ډګر ته څېرمه میګهانینګر سیمه کې سقوط کړی. خپاره شوي انځورونه ښیي چې الوتکې اور اخیستی او له هوایي ډګر سره نږدې ځایه تور لوګي پورته کیږي.

د هند د ملکي هوايي چلند د عمومي ریس په وینا، الوتکه له پورته کېدو وروسته بېرته له ځمکې سره لګېدلې ده.

د پنجشنبې په ورځ د (غبرګولي ۲۲مه) په دې تازه خپاره شوي راپور کې راغلي، د ۲۰۲۵کال د اپرېل تر پایه نږدې ۱۲۲.۱ مېلیونه انسانان اړ شوي چې خپل کورونه پرېږدي. دغه شمېر د تېر زېږدیز کال پرتله پراخ زیاتوالی ښیي.

په راپور کې راغلي، چې افغانستان له «۱۰.۳ مېلیونه کډوالو او کورنیو بې ځایه شويو کسانو» درېیم، سوریه د «۱۳.۵مېلیونه بې ځایه شویو» په لرلو سره دویم او سوډان بیا د «۱۴.۳مېلیونه کسانو» د لرلو له امله د نوملړ په سر کې دی.

دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو د واکمنۍ راهیسې له هېواد څخه د طالبانو د ګواښونو، بې روزګارۍ او اقتصادي ستونزو له کبله د خلکو کډوالي او تګ په بې سارې توګه ډېر شوی دی.

همدا راز په ۲۰۲۴کال کې د پاکستان او ایران له لوري بیا سلګونه زره افغان کډوال په جبري توګه بېرته خپل هېواد ته اېستل شوي دي.

د یونسیار عالي کمېشنر فیلیپو ګرانډي د دغه راپور د پایلو په اړه ویلي:« موږ دا مهال په نړۍوالو اړیکو کې د سختې بې‌ثباتۍ دورې تجربه کوو. عصري جګړې د انسانانو د رنځ لامل شوې دي. د سولې د موندلو او د بې‌ ځایه شویو وګړو لپاره د تلپاتې حل لپاره باید خپلې هڅې دوه برابره کړو».

راپور زیاتوي، چې له له یاد شمېر کسانو څخه شاوخوا ۷۳.۵ مېلیونه کسان دننه په خپلو هېوادونو کې بې‌ ځایه شوي او نږدې ۴۲.۷ مېلیونه نور بیا د خپلو هېوادونو پرېښودو ته اړ شوي او د کډوالو په توګه ژوند کوي.

په راپور کې یوه بله مهمه خبره دا ده چې، د بډایه هېوادونو له عامو انګېرنو سره برعکس ۶۷ سلنه کډوال خپلو ګاونډیو هېوادونو کې پاتې کېږي او ۷۳سلنه هغو هېوادونو کې مېشت دي، چې یا کم عاید یا منځني اقتصادي وضعیت لري.

سره له دې چې د کډوالو شمېر په بې ‌سارې توګه زیات شوی؛ خو د UNHCR لپاره مالي مرسته لا هم د ۲۰۱۵ کال په کچه پاتې ده.

دا په داسې حال کې ده، چې پر کوربه هېوادونو فشار زیات شوی او پناه‌غوښتونکي نور هم زیا‌نمن شوي دي.

فیلیپو ګراندي همداراز د ځینو کډوالو د بېرته ستنېدو یادونه کړې. هغه وايي: «د تېرو شپږو میاشتو په ترڅ کې د ټولو خنډونو سره، سره نږدې دوه مېلیونه سوریايي وګړي بېرته خپل هېواد ته ستانه شوي دي. که څه هم سوریه لا تر اوسه یو زیانمن هېواد دی؛ خو دغه ستنېدنه د هیلو نښه ده».

په ټوله کې په ۲۰۲۴ کال کې نږدې ۹.۸ مېلیونه بې ‌ځایه شوي کسان بېرته خپلو مېنو ته ستانه شوي، چې په کې ۱.۶ مېلیونه کډوال او ۸.۲ مېلیونه داخلي بې‌ ځایه شوي کسان شامل دي.

د یاد راپور په پای کې ټینګار شوی، چې یونسیار د کډوالو، بې‌ ځایه شویو کسانو او کوربه ټولنو لپاره دوامداره مالي ملاتړ ته اړتیا لري.