اې‌بي‌سي نیوز: ایران په یوه کمزوري وضعیت کې دی او ښايي د خبرو مېز ته راستون شي

د یو شمېر ټپیانو روغتیايي وضعیت نازک بلل شوی.

دا پېښه هغه وخت رامنځته شوې، چې زرګونه خلک د خان‌یونس ختیځ ته د سړک په اوږدو کې راټول شوي وو؛ څو د خوراکي توکو له موټرو نه اوړه ترلاسه کړي.

عیني شاهدانو ویلي، چې اسراییلي ټانکونو ناڅاپي پر ګڼه ګوڼه دوه مرمۍ وېشتلې دي.

د اسراییل پوځ هم تایید کړې، چې دوی په سیمه کې حضور درلود او ډزې شوې دي؛ خو وايي چې د دې پېښې په اړه څېړنې روانې دي.

وړمه ورځ هم د غزې د خان‌یونس په ښار کې د اسراییلي ځواکونو د ټانکونو د ډزو په پایله کې لږترلږه ۴۵ کسان ووژل شول او لسګونه نور ټپیان شول.

هغه زیاته کړې: « زه فکر کوم اسراییل باید د ایران د رژیم له مشرانو سره هماغسې چلند کړی وای، لکه څنګه یې چې له حزب‌الله سره وکړ. دوی مخکې هم د ایران یو شمېر چارواکي له منځه وړي، حتی داسې مهال چې هغوی په خپلو بسترونو کې ویده و.»

دا څرګندونې د هغه تُند دریځ سره همغږی ښکاري، چې سناتور فیټرمن په وروستیو میاشتو کې د ایران او حماس پر ضد غوره کړی دی.

نوموړي تر دې وړاندې هم د اسراییل کلک ملاتړ کړی او د ټرمپ له ادارې څخه یې غوښتنه کړې وه، چې پر ایران لا ډېر فشار راوړي.

د طالبانو د عدليې وزیر ویلي، چې ديني علما او حقوق‌پوهان د دې قوانینو پر جوړولو کار کوي او دا قوانین به د طالبانو د مشر ملا هبت‌الله تر کتنې وروسته توشیح او پلي شي.

د عدليې وزارت د ناروې د شارژدافیر له قوله ویلي، چې ناروې له طالبانو سره اړیکې د خپلو لومړیتوبونو څخه ګڼي او د دې اړیکو د ساتلو او پیاوړتیا لپاره هڅې کوي.

هغه دا هم وویل، چې د عدلیې وزارت او سترې محکمې د پخوانیو قوانینو د لږ تعدیل لپاره وړاندیزونه کړي وو؛ خو هغه دا وړاندیزونه د نه منلو وړ وبلل.

طالبانو ویلي، چې د دوی علما داسې قوانین جوړوي چې د «لوېدیځ کلتوري اغېزو» څخه پاک وي.

طالبانو له واک ته رسېدو وروسته د پخواني حکومت قوانین تر بیاکتنې لاندې نیولي او اعلان یې کړی، هغه قوانین چې د دوی له غوښتنو سره سمون ونه لري لغوه به شي.

وټس اپ چې د فېسبوک او انسټاګرام د مالک له شرکت «میټا» سره تړاو لري، د دغو تورونو په ځواب کې یوه اعلامیه خپره کړې او ویلي یې دي: «موږ اندېښمن یو چې دا ناسم راپورونه ښايي زموږ د خدمتونو د بندېدو لپاره پلمه شي، په داسې حال کې چې اوس خلک تر بل هر وخت ډېر زمونږ چوپړتیاوو ته اړتيا لري.»

دا شرکت ټینګار کوي، چې عمومي پټو تورو د سیسټم (end-to-end encryption) له لارې د پیغامونو محرمیت خوندي ساتي او هېچا ته، ان خپله وټس اپ ته دا وړتیا نه ورکوي، چې د کاروونکو پیغامونه ولولي.»

په اعلامیه کې همداراز راغلي: «موږ د کاروونکو دقیق ځای نه تعقیبوو، د هغوی د اړیکو راپورونه نه ساتو، شخصي پیغامونه نه څارو او ټولییز معلومات هم هېڅ دولت ته نه ورکوو.»

د یادولو وړ ده، چې وټس اپ اپلیکېشن له ډېرو کلونو راهیسې په ایران کې یو له خورا مشهورو پیغام‌رسوونکو څخه دی، چې د ایران حکومت د ۱۴۰۱ کال د اعتراضي خوځښتونو پر مهال دا اپلیکېشن او ګوګل‌پلې بند کړي وو، خو دا بندیزونه د تېر کال په پای کې لېرې شول.

سره له دې، زیات شمېر ایرانیان لا هم د «وي پي اېن» او نورو فیلتر ماتوونکو له لارې دې شبکو ته لاسرسی لري

د طالبانو د ښار او کور جوړونې وزارت ویاند محمد کمال افغان د سې شنبه په ورځ (د غبرګولي ۲۷مه) د دې ډلې تر واک لاندې ملي ټلویزیون ته ویلي، چې د دې پوهنتون لپاره د کابل په نوي ښار کې ۱۰۰۰ جریبه ځمکه ځانګړې شوې ده.

نوموړي زياته کړې، چې د لوړو زده کړو وزارت د پخواني امریکایي پوهنتون او اوسني «افغان نړۍوال اسلامي پوهنتون» لپاره د ۱۰۰۰ جریبه ځمکې غوښتنه کړې او دا غوښتنه د طالبانو مشر منلې ده.

د طالبانو د ښار او کور جوړونې وزارت ویاند ویلي، چې په یوه سیمه کې د ۱۰۰۰ جریبه ځمکې موندل ممکن نه دی، له همدې امله به دغه اندازه ځمکه په څو بېلابېلو برخو کې ووېشل شي.

هغه زیاته کړې، چې دا پوهنتون به یو «فوق تخصصي» تعلیمي مرکز وي، چې په کې به د ماسټرۍ او دوکتورا په کچه زده کړې ورکول کېږي.

نوموړي وویل، چې طالبان غواړي دغه پوهنتون پراخ او پرمختللی کړي.

د افغانستان د حکومت له سقوط وروسته د افغانستان امریکايي پوهنتون هم وتړل شو او مرکز یې دوحې (قطر) ته انتقال شو.

د دې پوهنتون زده‌کوونکي د زده‌کړو د دوام لپاره نورو سیمه‌ییزو هېوادونو ته ولېږدول شول او د پوهنتون دروازې بندې شوې.

د افغانستان امریکايي پوهنتون د سیمې له معتبرو علمي بنسټونو څخه ګڼل کېده، چې له تېرو څه باندې لسو کلونو راهیسې یې زرګونه زده‌کوونکي د لسانس او ماسټرۍ په کچه فارغ کړي وو.

له دې سره سره، طالبانو د جګړې په وخت کې څو ځله پر دې پوهنتون مرګوني وسله‌وال بریدونه کړي وو او څو ځلې یې بهرني استادان تښتولي او یرغمل کړي وو.