فایننشل ټایمز ورځپاڼه وایي، چې د برېتانیا لومړي وزیر کېير سټارمر له وزیرانو او لوړپوړو پوځي قوماندانانو سره په لیدنه کې پر ایران د امریکا احتمالي برید په اړه بحث او ارزونه کړې ده.
بلخوا د برېتانیا لوی څارنوال لومړي وزیر ته خبرداری ورکړی، چې پر ایران د امریکا په احتمالي برید کې د برېتانیا ګډون ممکن غېرقانوني وي.
اکسیوس راپور ورکړی، په داسې حال کې چې د ایران او اسراییل ترمنځ ترينګلتیا اوج ته رسېدلی، د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ لا هم په مستقیم ډول په جګړه کې د ګډون او په ایران کې د اټومي تاسیساتو د برید په اړه وروستۍ پرېکړه نه ده کړې.
د امریکایي سرچینو په وینا، ټرمپ په دې وروستیو کې له خپلو پوځي سلاکارانو څخه پوښتنه کړې، چې ایا د درنو بمونو (Bunker Buster) کارول کولی شي د ایران د غرونو لاندې په ژورو سیمو لکه، «فردو» تاسیسات ویجاړ کړي او که نه؟
د پنټاګون چارواکي وايي، دغه بمونه اړینه وړتیا لري؛ خو ټرمپ لا هم د دې برید د بریالیتوب لپاره زړه نا زړه دی، چې هسې نه امریکا په منځني ختيځ کې په اوږده جګړه کې ښکېله شي.
له همدې امله نوموړي لا هم وروستۍ پرېکړه نه ده کړې.
په ورته وخت کې د اسراییل چارواکو ویلي، چې که اړتیا پېښه شي، هغوی به حتی د امریکا له همکارۍ پرته هم وکولای شي د فردو اټومي تاسیسات سخت زیانمن کړي.
ځینې سرچینې وايي، چې اسراییل بدیلو انتخابونو ته هم ګوري لکه د اسراییل د ځانګړو ځواکونو عملیات، چې د ایران د هوایي حریم تر نیولو وروسته یې پلي کول عملي ښکاري.
په ورته وخت کې ټرمپ د خپل ځانګړي استازي له لارې ډیپلوماټیکې هڅې روانې ساتلې دي او د سوله ییزو حل لارو پر پرانيستې پاتې دو ټينګار کوي.
خو د امریکايي چارواکو په وینا، د تهران لپاره وخت په پای ته رسېدو دی او د پوځي اقداماتو په ګډون ټول انتخابونه پر مېز موجود دي.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د چهارشنبې په ورځ په سپینه ماڼۍ کې د پاکستان د پوځ د مشر فیلډ مارشل عاصم منیر کوربه توب وکړ. دا لومړی ځل دی چې د امریکا یو ولسمشر په سپینه ماڼۍ کې د پاکستان د پوځ د مشر کوربهتوب په داسې حال کې کوي، چې له نوموړي سره لوړپوړي ملکي چارواکي مل نه دي.
له عاصم منیر سره د ټرمپ غرمنۍ د امریکا او پاکستان ترمنځ د پام وړ اړیکو پیاوړتیا ښيي، هغه اړیکې چې د ټرمپ د تېرې دورې او همدارنګه د پخواني ولسمشر جو بایډن په وخت کې تر ډېره خرابې شوې وې.
د همدې خرابو اړیکو له امله ټرمپ او بایډن د چین پر وړاندې د مقابلې د هڅو په ترڅ کې د هند ملاتړ کړی و.
پاکستاني چارواکو او کارپوهانو ویلي، چې تمه کېده مارشال منیر به پر ټرمپ فشار راوړي څو د ایران سره د اسراییل په جګړه کې برخه وانخلي او اوربند وغواړي. خو په واشنګټن کې د پاکستان سفارت په متحده ایالاتو کې د ایران د ګټو استازیتوب کوي، ځکه چې تهران له متحده ایالاتو سره ډیپلوماتیکې اړیکې نه لري.
د هند او پاکستان ترمنځ د اوربند په ټینګولو کې د ټرمپ د رول ردول
کله چې سپینه ماڼۍ کې خبریالانو له ټرمپ څخه وپوښتل چې د پاکستان د پوځ له مشر سره له لیدنې څه غواړي، هغه وویل: «ښه، ما یوه جګړه ودروله. زه له پاکستان سره مینه لرم او زه فکر کوم نرېندرا مودي یو ډېر ښه سړی دی.»
هغه منیر ته په اشارې سره وویل: «ما د پاکستان او هند ترمنځ جګړه ودروله، خو دا سړی د پاکستان په استازیتوب، مودي د هند په استازیتوب او داسې نور د دې جګړې په مخنیوي کې ډېر اغېزمن وو.»
ټرمپ تېره میاشت وویل، چې اټومي وسله لرونکو هند او پاکستان وروسته له هغه جګړه ودروله کله چې هغه له دوی څخه وغوښتل چې د جګړې پر ځای سوداګرۍ ته پام وکړي.
خو د هند د بهرنیو چارو مرستیال وزیر وکرم مسري وویل، چې اوربند د هند او پاکستان د پوځونو ترمنځ د خبرو اترو له لارې ترلاسه شو، نه د امریکا د منځګړیتوب له لارې.
بلخوا بیا پاکستان د واشنګټن څخه د منځګړي رول لوبولو له امله مننه کړې ده.
د هند او پاکستان ترمنځ په تېرو لسیزو کې تر ټولو سخته جګړه د اپرېل په ۲۲مه په هندي کشمیر کې پر سیلانیانو د برید وروسته پیل شوه، چې ۲۶ کسان پکې ووژل شول. نوي ډیلي د دې پېښې پړه په پاکستان کې پر مېشتو ترهګرو واچوله، خو اسلام اباد بیا دا تور رد کړ.
د اسیا پاسیفیک څېړنیز مرکز یو لوړپوړی غړی مایکل کوګلمن وویل، چې د هند او متحده ایالاتو ترمنځ اړیکې چې په وروستیو کلونو کې ښې شوې دي، که ټرمپ په اوربند کې د خپل رول په اړه څرګندونې ته دوام ورکړي، زیانمن کېدای شي.
کوګلمن وویل: «د هند لپاره اصلي پوښتنه دا ده چې تر کومه بریده کولی شي د امریکا او پاکستان همکاري او اړیکې وزغمي، پرته له دې چې دا همکاري د امریکا او هند اړیکو ته زیان ورسوي.»
د طالبانو د اقتصاد وزیر وایي، د افغانستان د مرکزي بانک د شتمنیو کنګل پاتې کېدل په هېواد کې د بېوزلۍ او وزګاري د زیاتوالي لامل شوي دي. هغه په افغانستان کې د ناروې له شارژدافیر پیر البرټ الساس سره په لیدنه کې د بندیزونو د لرې کولو او د هېواد د اسعارو د زېرمو د خلاصولو غوښتنه کړې.
دا په داسې حال کې ده، چې پر افغانستان د طالبانو له واکمنېدو راهیسې د نږدې څلورو کلونو په تېرېدو سره په افغانستان کې فقر او لوږه زياته شوې ده.
نړۍوالو بنسټونو خبرداری ورکړی، چې افغانستان د یوې بشري فاجعې له ګواښ سره مخ دی او شاوخوا ۲۳ میلیونه وګړي نړۍوالو بشري مرستو ته اړتیا لري.
د افغانستان اقتصاد له نړۍوالو بازارونو څخه قطع شوی او د بندیزونو له امله نشي کولی بهرنۍ پانګونې راجلب کړي.
طالبانو په دې موده کې هڅه کړې، چې د کانونو په سکټور تمرکز وکړي ترڅو د کورنیو عوایدو او کارموندنې ستونزه حل کړي؛ خو تر اوسه په افغانستان کې د کانونو شرکتونو له خوا پانګونه محدوده ده او د لویو کانونو پروژو د پایلو ترلاسه کولو لپاره وخت نیسي.
په ورته وخت کې د طالبانو حکومت په افغانستان کې د صنعتي او خدماتي سکتورونو په پراختیا کې پاتې راغلی او د پراخې بېکارۍ ستونزه لا هم نه ده حل شوې.
وزګاري د دې لامل شوې، چې یو شمېر افغانان ګاونډیو هېوادونو ته کډوال شي.
طالبانو ژمنه کړې وه، چې د فارس خلیج هېوادونو کې به د افغان کارګرانو لپاره کاري فرصتونه برابر کړي؛ خو دغو هېوادونو د طالبانو غوښتنې ته مثبت ځواب نه دی ویلی.
امریکا د افغانستان د مرکزي بانک شاوخوا ۳.۵ میلیارده ډالره د «افغان صندوق» په نوم اماني صندوق ته چې په سویس کې دی، انتقال کړي دي.
د دې شتمنیو د لاسرسي لپاره د طالبانو هڅې تر اوسه ناکامې شوې دي.
دا صندوق د افغانستان د اقتصادي ثبات د ملاتړ او د طالبانو د دې مالي سرچينو د لاس رسي د مخنيوي لپاره جوړ شوی.
دغه صندوق د یوه پلاوي له خوا څارل کېږي، چې غړي یې د امریکا، سویس او د افغانستان د پخواني حکومت دوه چارواکي انورالحق احدي او شاه محمد محرابي دي.
د نورو ۳.۵ میلیارد ډالرو برخلیک په امریکا کې د سپټمبر د یوولسمې د قربانیانو د کورنیو له خوا د خسارې د ادعاوو له امله په شک کې دی.
دوی طالبان له القاعدې سره د دوی د ملګرتیا مسوول ګڼي، چې په نیویارک کې د نړۍوال سوداګریز مرکز په برجونو د بریدونو تر شا و.
د طالبانو د اقتصاد وزارت په یوې خبرپاڼه کې وویل، چې د دوی وزير دین محمد حنیف د ناروې له ډیپلومات سره د کتنې په جریان کې د اقتصادي همکارۍ د پیاوړتیا او بشري مرستو د دوام پر اړتیا ټینګار کړی دی.
هغه له نړۍوالې ټولنې او مرستندویه ادارو وغوښتل، چې د پراختیایي مرستو چمتو کولو، د راستنیدونکو کډوالو د ستونزو حل او د اقلیم د بدلون او طبیعي پېښو له ګواښونو سره د مقابلې پر برخو تمرکز وکړي.
حنیف د اقتصادي زېربناوو رامنځته کول او د پراختیایي پروژو پلي کول هم د بشري مرستو په اړه د افغانستان د انحصار کمولو او د خلکو د اقتصادي او معیشتي ستونزو د حل لپاره خورا مهم وګڼل.
د خبرپاڼې له مخې، د ناروې شارژدافیر ویلي چې هېواد به یې په ۲۰۲۵ کال کې له افغانستان سره د ۸۰ میلیون ډالرو مرسته وکړي.
د شمالي کوریا دولتي خبري اژانس « کې سي اېن ای » د دغه هېواد د بهرنیو چارو وزارت ویاند له قوله وایي، چې پر ایران د اسراییل برید غندي او دا یوه بې دلیله جګړه بولي.
د بهرنیو چارو وزارت ویاند زیاته کړې، « شمالي کوریا د اسراییل د پوځي برید په اړه جدي اندېښنه څرګندوي او په کلکه یې غندي.»
نوموړي زیاته کړه: «د اسراییل له خوا د ملکي وګړو وژنه، د انسانیت پر وړاندې د نه بخښلو وړ جرم دی.»
هغه وویل: «د اسراییل د دولت له خوا تمویل شوی د غېرقانوني ترهګرۍ عمل په منځني ختیځ سیمه کې د یوې نوې پراخې جګړې ګواښ زیاتوي.»
د غزې روغتیايي چارواکي وایي، چې په تېرو ۲۴ ساعتونو کې د اسراییل په ډزو او بریدونو کې لږ تر لږه ۱۴۰ کسان وژل شوي دي. د غزې د روغتیا وزارت په خبره،یوازې د چهارشنبې په ورځ شاوخوا ۴۰ فلسطینیان د اسراییل په هوايي بریدونو او ډزو کې وژل شوي دي.
ډاکټرانو ویلي، د اسراييل په بېلابېلو هوايي بریدونو کې چې د مغازې په کډوالو کمپ، د زیتون په سیمه، د غزې په مرکزي او شمالي برخو کې پر کورونو شوي، شاوخوا ۲۱ تنه په کې وژل شوي دي.
د دوی د معلوماتو له مخې، د غزې په سوېلي سیمه او په خان یونس ښار کې د کډوالو پر یو بل کمپ باندې هم د هوايي بریدونو په ترځ کې ۵ تنه وژل شوي.
طبي سرچینو ویلي، چې اسراییل د فلسطيني کډوالو پر هغو ګڼه ګوڼه هم ډزې کړي، چې د صلاح الدین پر سړک د ملګرو ملتونو د مرستو موټرو ته په تمه و او په دې ډزو کې ۱۴ تنه وژل شوي دي.
د اسراییل پوځ ویلي، که څه هم دوی څو ځلې خبرداری ورکړی چې دا یوه فعاله جګړه ییزه سیمه ده؛ خو بیا هم خلک د غزې په مرکزي سیمه نصیرات کې هغو فعالو ځواکونو ته نږدې شول، چې له کبله يې دوی تهدید باله.
د غزې د روغتیا وزارت د سې شنبه په ورځ خبر ورکړی، چې د مې په وروستیو کې د خوراکي توکو د مرستې د بیا پیل راهیسې د خوراکي توکو د مرستو د ترلاسه کوونکو په ګډون ۳۹۷ فلسطینیان وژل شوي او له ۳۰۰۰څخه ډېر ټپیان شوي دي.
د ایران او اسراییل د هوایي شخړې نږدې یوه اوږنۍ وروسته، ډېری خلک په دې باور دي چې په غزه کې د مېشتو فلسطینیانو ظلم د نړۍوالې ټولنې له نظره غورځېدلی او د اسراییل پوځ په خاموشۍ سره د غزې د خلکو قتل عام ته دوام ورکوي.