عراق او قطر کې د امریکا پر اډو برید؛ ایراني رسنۍ وايي چې د قطر په پوځي اډې توغندی لګېدلی

نوموړي د افغانستان د وضعیت په اړه اندېښنه وښوده او ویې ویل چې د داعش ډلې فعالیتونه په دغه هېواد کې جدي خطر دی. هغه وویل چې طالبانو که څه هم د داعش پر ضد یو شمېر اقدامات کړي، خو دا ګامونه کافي نه دي.

د روسیې استازي وویل چې داعش هڅه کوي افغانستان او سیمه بې‌ثباته کړي او دا ډله له بهرنیو سرچینو تمویلېږي.

نوموړي زیاته کړه چې د داعش له لوري د افغانستان له پولې بهر د حملو خطر هم ډېر جدي دی.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د عدالت لپاره انعام ویبپاڼې له لارې نن یکشنبه د چنګاښ ۲مه،په یوه اعلامیه کې ویلي، چې محمود شاه حبیبي د ۲۰۲۲ کال په اګست کې د طالبانو استخباراتو نیولی.

طالبانو تر دې دمه دا نه دي تایید کړي چې محمود شاه حبیبي له دوی سره بندي دی.

دا خبرپاڼه په داسې حال کې خپریږي چې افغانستان انټرنشل موندلې وه، چې محمود شاه حبیبي په کندهار کې د ملا هبت‌الله په ځانګړي زندان کې ساتل کېږي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویاندې په وري په میاشت ک په یوه خبري غونډه کې وویل، چې حکومت یې د محمود شاه حبیبي روغتیایي حالت په اړه اندېښمن دی.

محمود شاه حبیبي د ۱۴۰۱ کال د زمري په میاشت کې د «ای ار اېکس کمونېکېشن» کمپنۍ له ۲۹ نورو کارکوونکو سره د کابل په شېر پور کې د القاعده شبکې د مشر له وژل کېدو یوه ورځ وروسته ونیول شو.

که څه هم چې طالبانو لا تر اوسه د حبیبي د نیولو په اړه څه نه دي ویلي؛ خو پر دغه شرکت یې تور پورې کړی، چې د اېمن الظواهري د ځای پېژندلو په کار کې یې د امریکا له حکومت سره مرسته کړې.

تر دې وړاندې د محمود شاه ورور احمد شاه حبیبي افغانستان انټرنشنل سره په خبرو کې ویلي و، دوی باوري دي چې ورور یې د طالبانو په بند کې دی خو په تېرو دوه نیمو کلونو کې یې له هغه سره د لیدنې او یا هم د ټیلیفوني اړیکې اجازه نه ده ترلاسه کړې.

د امریکا ددې تازه اقدام په اړه تر اوسه طالبانو کوم غبرګون نه دی ښودلی.

نوموړې ویلي، چې افغان ښځې لا هم زړوره، خاموشه او دوامداره مبارزه کوي څو خپلو حقونو ته ورسېږي.

هغې وویل، طالبان اوس هم سخت محدودیتونه پلي کوي، چې تر ډېره د "امر بالمعروف او نهی عن المنکر" تر نوم لاندې عملي کېږي.

د یوناما راپور وایي، چې دغو محدودیتونو نه یوازې د فردي ازادیو، بلکې د دیني ازادۍ، رسنیو ازادۍ او د ښځو د عامه حضور پر برخو ژور اغېز کړی دی.

یوناما خبرداری ورکړی چې دغه بهیر د ښځو سیستماتیک حذف ته لار هواروي.

د رزا اوتونبایوا په وینا، دغه وضعیت یوازې د ښځو ژوند نه دی اغېزمن کړی، بلکې افغانستان یې لا نور هم له نړیوالې ټولنې څخه منزوي کړی دی.

دا عملیات لس ورځې مخکې پیل شوي خو ایران لا هم د امریکا د یکشنبې ورځې د برید پر ځواب ورکولو غور کوي.

ورځپاڼې ویلي، اسراییلي چارواکي هیله لري چې تهران به د خپل اټومي پروګرام په اړه ډیپلوماسي بېرته پیل کړي.

د چینل ۱۲ د راپور له مخې، اسراییل باور لري چې د «پاڅېدلي زمري» عملیاتو هدفونه به ژر ترلاسه کړي.

د یکشنبې په ورځ یو اسراییلي چارواکي ټایمز اف اسراییل ته ویلي « که ایران له خپل اټومي پروګرام نه لاس واخلي، موږ چمتو یو بمبارۍ ته د پای ټکی کېږدو. دا په ایران پورې اړه لري، که یو توافق رامنځته شي، اسراییل به پایله د منلو وړ وبولي».

چینل ۱۲ دوه سناریوګانې یادې کړې دي چې اسراییلي عملیات څنګه پای ته رسولای شي. لومړی اسراییل دا اعلان کړي چې د جګړې هدفونه یې ترلاسه کړي او ایران هم له توغندیزو بریدونو لاس واخلي او یا دا چې امریکا اعلان وکړي دواړې خواوې پر اوربند توافق ته رسېدلې دي.

د ملګرو ملتونو امنیت شورا د یکشنبې په ورځ د امریکا پر نظامي بریدونو خبرې وکړې.

روسیې، چین او پاکستان دې شورا ته وړاندیز کړی چې په منځني ختیځ کې دې ډېر ژر له قید او شرط پرته د اوربند پرېکړه لیک ومني.

د چین استازي فو کانګ له ښکېلو اړخونو وغوښتل چې جګړه دې نوره نه اوږدوي. ده په ځانګړي ډول اسراییل یاد کړ چې باید سملاسي اوربند وکړي.

په ورته وخت کې د چین د بهرنیو چارو وزارت ویاند ګو جیاکون د دوشنبې په ورځ وویل، « په داسې حال کې چې د ایران اټومي تاسیسات د اټومي انرژۍ نړیوالې ادارې له خوا څارل کېدل، بیا هم پر دې ځایونو برید کول د ملګرو ملتونو له منشوره جدي سرغړونه ده».

ګو جیاکون وویل چې پیکنګ چمتو دی له ټولو ښکېلو اړخونو سره خبرې وکړي او په منځني ختیځ کې د سولې د بېرته راوستلو لپاره رغنده رول ولوبوي.