په ملګرو ملتونو کې د روسیې استازی: د طالبانو پر وړاندې د فشار سیاست بې‌نتیجې دی

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د عدالت لپاره انعام ویبپاڼې له لارې نن یکشنبه د چنګاښ ۲مه،په یوه اعلامیه کې ویلي، چې محمود شاه حبیبي د ۲۰۲۲ کال په اګست کې د طالبانو استخباراتو نیولی.

طالبانو تر دې دمه دا نه دي تایید کړي چې محمود شاه حبیبي له دوی سره بندي دی.

دا خبرپاڼه په داسې حال کې خپریږي چې افغانستان انټرنشل موندلې وه، چې محمود شاه حبیبي په کندهار کې د ملا هبت‌الله په ځانګړي زندان کې ساتل کېږي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویاندې په وري په میاشت ک په یوه خبري غونډه کې وویل، چې حکومت یې د محمود شاه حبیبي روغتیایي حالت په اړه اندېښمن دی.

محمود شاه حبیبي د ۱۴۰۱ کال د زمري په میاشت کې د «ای ار اېکس کمونېکېشن» کمپنۍ له ۲۹ نورو کارکوونکو سره د کابل په شېر پور کې د القاعده شبکې د مشر له وژل کېدو یوه ورځ وروسته ونیول شو.

که څه هم چې طالبانو لا تر اوسه د حبیبي د نیولو په اړه څه نه دي ویلي؛ خو پر دغه شرکت یې تور پورې کړی، چې د اېمن الظواهري د ځای پېژندلو په کار کې یې د امریکا له حکومت سره مرسته کړې.

تر دې وړاندې د محمود شاه ورور احمد شاه حبیبي افغانستان انټرنشنل سره په خبرو کې ویلي و، دوی باوري دي چې ورور یې د طالبانو په بند کې دی خو په تېرو دوه نیمو کلونو کې یې له هغه سره د لیدنې او یا هم د ټیلیفوني اړیکې اجازه نه ده ترلاسه کړې.

د امریکا ددې تازه اقدام په اړه تر اوسه طالبانو کوم غبرګون نه دی ښودلی.

نوموړې ویلي، چې افغان ښځې لا هم زړوره، خاموشه او دوامداره مبارزه کوي څو خپلو حقونو ته ورسېږي.

هغې وویل، طالبان اوس هم سخت محدودیتونه پلي کوي، چې تر ډېره د "امر بالمعروف او نهی عن المنکر" تر نوم لاندې عملي کېږي.

د یوناما راپور وایي، چې دغو محدودیتونو نه یوازې د فردي ازادیو، بلکې د دیني ازادۍ، رسنیو ازادۍ او د ښځو د عامه حضور پر برخو ژور اغېز کړی دی.

یوناما خبرداری ورکړی چې دغه بهیر د ښځو سیستماتیک حذف ته لار هواروي.

د رزا اوتونبایوا په وینا، دغه وضعیت یوازې د ښځو ژوند نه دی اغېزمن کړی، بلکې افغانستان یې لا نور هم له نړیوالې ټولنې څخه منزوي کړی دی.

د طالبانو د ننګرهار د امر بالمعروف، نهی عن المنکر او شکایتونو اورېدو ریاست رییس نن دوشنبه د جنګاښ ۲مه د طالبانو تر واک لاندې باختر اژانس ته ویلي چې په وروستیو دریو میاشتو کې د ولایت په کچه ۵۲ مېرمنو ته، چې د میراث له حقه بې برخې شوې وې، د اسلامي اصولو مطابق حقونه ورکړل شوي دي.

مولوي محمد زاهد وفا زیاته کړه، چې د ټولنې د اصلاح، د اسلامي ارزښتونو د ټينګښت او د نارینه ‌وو او ښځو د روا حقونو د تامین لپاره خپلې هڅې دوامدارې ساتي.

طالبان په داسې حال کې د ښځو د روا حقونو یادونه کوي، چې دې ډلې په بیاځلي واک ته رسېدو سره په ټول هېواد کې له شپږم پورته ښوونځي د نجونو پرمخ تړلي او مېرمنې یې له کار نه محرومې کړې دي.

د دغه وزارت ویاند عبدالسلام جواد د طالبانو تر ادارې لاندې د افغانستان ملي راډیو ته ویلي: «د توکو واردات، ټرانزیټ او بازار ته عرضه‌ عادي روانه ده او د لومړنیو توکو نرخونه نه دي بدل شوي. خلک باید اندېښنه ونه ‌لري».

نوموړي زیاته کړه،‌ د خوراکي توکو د کمښت په اړه خپاره شوي راپورونه یوازې د خلکو شخصي نظرونه دي او د رسمي معلوماتو جنبه نه لري؛ خو له دې مخکې د طالبانو د کرنې وزیر عطاالله عمري د روسیې په اقتصادي کنفرانس کې ویلي و، چې دوی له روسیې سره د ځینو خوراکي توکو د وارداتو په اړه خبرې پیل کړې دي.

د دغه اقدام لامل یې دا ښوولی، که د ایران او اسراییل ترمنځ جګړه اوږده او پراخه شي؛ نو دا به د افغانستان پر وارداتو هم اغېز وکړي.

عمري ویلي و: «موږ لا هم پر هغو توکو تکیه لرو، چې له ایران نه راځي. که هلته ستونزه پېښه شي، پر موږ به هم اغېز وکړي».

ایران افغانستان ته لبنیات او نور خوراکي توکي صادروي او د جګړې د دوام له امله دا وېره شته، چې په دغه سوداګرۍ کې ځنډ و خنډ رامنځته شي.

روسیه په نړۍ کې د غنمو تر ټولو لوی صادروونکی هېواد دی، چې قزاقستان او مسکور دواړه د افغانستان د اوړو اصلي تامینوونکي دي.

روسیه له دې ور هاخوا غوړي او بوره هم افغانستان ته صادروي.

خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه ناسته د امریکا په نیویارک ښار کې جوړېږي او ټاکل شوې اوتنبایوا د افغانستان پر وضعیت خبرې وکړي.

تر دې دمخه هم نوموړې د ملګرو ملتونو په امنیت شورا کې ویناوې کړې وې او د طالبانو تر واک لاندې افغانستان یې د بشري حقونو په برخه کې په سرغړونو تورن کړی دی.

همدا راز یاد سازمان په افغانستان کې د ترهګرو ډلو د پټنځایونو ډېرېدو په تړاو هم خبرداری ورکړی دی.

طالبانو په وار وار د افغانستان په تړاو د ملګرو ملتونو د بېلابېلو سازمانونو او استازو هغه څرګندونې رد کړې دي، چې ګوندې هېواد له ناورین سره مخ دی.

خو هم‌مهاله یو شمېر افغان سیاست‌وال او د مدني ټولنو فعالان هم نیوکې کوي، چې د ملګرو ملتونو سازمان هغه ډول چې په کار ده د طالبانو تر واکمنۍ لاندې د افغانستان اصلي واقعیتونه نړۍ‌والو ته نه وړاندې کوي.