د هند دفاع وزیر: نوی ډيلی د افغانستان تر ټولو لوی سیمه‌ییز پرمختیایي شریک دی

د پاکستان مرکزي حکومت تر دې وړاندې په وار، وار د پي او ار کارت لرونکو لپاره د روانې جون میاشتې ۳۰مه په دغه هېواد کې د پاتې کېدو لپاره وروستۍ نېټه اعلان کړې وه؛ خو د دغې نېټې په رانږدې کېدو یو شمېر پي او ار کارت لرونکي افغانان د خپل ناروښانه برخلیک په اړه اندېښمن دي.

امنه چې د دوو بچو مور ده او د پښتونخوا په پېښور ښار کې اوسېږي وايي، د خپلې کورنۍ د راتلونکې په اړه ډېره اندېښمنه ده.

نوموړې د پاکستان پر حکومت غږ کوي، چې د افغانستان اوسني وضعیت ته په کتو دې له افغان کډوالو سره له نرمښته کار واخلي:« له شلو کالو زیاته موده کېږي، چې موږ دلته اوسېږو. ژوند مو برابر کړی او روزګار مو د خدای په فضل ښه چلېږي؛ خو که موږ په جبري توګه شړل کېږو دا به ډېره سخته وي او باید مرسته راسره وشي.»

یوازې امنه نه؛ بلکې د دغې پرېکړې له مخې ۱.۳ مېلیونه افغان کډوال چې د پي او ار کارتونه لري، له پاکستانه د اېستل کېدو له ګواښ سره مخ دي.

که څه هم (د جون ۳۰مې) ته لا څو ورځې پاتې دي؛ خو وار له مخه له پاکستانه د افغان کډوالو د اېستلو لړۍ چټکه شوې ده.

د خیبر پښتونخوا ایالت د کورنیو او قبایلي چارو ادارې ویلي، چې یوازې تېره اوونۍ زرګونه کورنۍ د تورخم، سپین بولدک او انګور اډې له لارو افغانستان ته ستنې شوې دي.

د افغان کډوالو لویه برخه کې د افغانستان په دوو ګاونډیو هېوادونو پاکستان او ایران کې مېشته ده، چې وخت ناوخت له دوی سره د ناسم چلند او زور زیاتي په اړه هم راپورونه ورکول کېږي.

په دې ورستیو کې بیا د افغانستان بل ګاونډي ایران هم له دغه هېواده د افغان کډوالو د اېستلو لړۍ چټکه کړې ده.

د راپورونو له مخې؛ ایران یوازې د چهارشنبې په ورځ له خپلې خاورې تر ۳۰ زرو ډېر افغان کډوال د اسلام‌کلا له لارې اېستلي دي.

د هرات لپاره د طالبانو سیمه‌ییزو چارواکو هم د دغه خبرې پخلی کړی و.

د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت بیا اعلان کړی، چې پر افغانستان د دغې ډلې له بیا واکمنېدو راهیسې له ۵ مېلیونو ډېر کډوال بېرته هېواد ته راستانه شوي دي.

د دغه وزارت ویاند عبدالمطلب حقاني ویلي چې ، دغه کډوال له ایران، پاکستان او ترکیې اېستل شوي او یا هم په خپله خوښه افغانستان ته ستانه شوي دي.

که څه هم طالبان د ستنو شویو افغان کډوالو لپاره د اسانتیاوو برابرولو خبره کوي؛ خو ستانه شوي کډوال بیا له بې وزلۍ، بې‌کارۍ او د ژوند لومړنیو اسانتیاوو ته د نه لاسرسي ستونزه سره مخ دي.

وړاندې په دې اړه بېلابېلو نړۍواله مرستندویه بنسټونو او بشري سازمانونو اندېښنه ښودلې وه، چې افغانستان وار له مخه له جدي اقتصادي ننګونو سره مخامخ دی او که هم‌مهاله له ګاونډیو هېوادونو افغان کډوال په زور شړل کېږي؛ نو دغه هېواد به له جدي او لویو ستونزو سره مخامخ شي.

د طالبانو د کابینې دغه غړي زیاته کړې، چې افغانان په ټوله نړۍ کې د کډوالۍ یو له ډېرو اغېزمنو خلکو څخه دي او تر ټولو لوی لاملونه یې سیاسي کړکېچونه او اقتصادي ستونزې یادې کړې دي. د یادې ډلې دغه وزیر داسې مهال دغه څرګندونې کوي، چې د رسمي شمېرو له مخې مېلیونونه افغانان د دوی په روانه واکمني کې د هېواد پرېښودو ته اړ شوي دي.

ملګرو ملتونو په افغانستان کې د طالبانو له لوري شکنجې، ځورونې، وژنې او د اقتصادي ستونزو تر څنګ بې روزګاري د کډوالۍ مهم لاملونه بللي دي.

پر افغانستان د واکمنو سختدریځو تګلارو له کبله خلک اړ شوي، چې ګاونډیو هېوادونو او یا هم لوېدیځ ته کډې وکړي.

همدا راز د زده‌کړو او کار په برخه کې پر افغان مېرمنو شته محدودیتونه هم د کډوالۍ له عواملو څخه ګڼل کېږي، چې کورنۍ یې د افغانستان پرېښودو ته اړ اېستې دي.

په افغانستان کې د طالبانو په واکمنېدو سره د پخواني جمهوري نظام امنیتي کارکوونکو او پوځیانو ته هم د مرګ خطرونه پېښ شوي دي.

د پخواني پوځ او امنیتي ادارو اکثریت غړي د طالبانو له وېرې له هېواده وتلي دي.

په دغه ناسته کې همدا راز ویل شوي،‌ هغه پانګه‌وال او سوداګر چې له نورو هېوادونو بېرته خپل هېواد ته ستنېږي؛ تر ۵ کالونو‌ پورې ترې طالبان مالیه نه اخلي او ورسره به د پانګونې په برخه کې همکاري هم کوي.

په افغانستان کې د کډوالۍ مخنېوي مسایل داسې مهال د طالبانو له لوري بحث کېږي، چې په ګاونډیو هېوادونو پاکستان او ایران کې د افغانانو ژوند ورځ تر بلې تریخېږي.

دواړو هېوادونو د خپلو سختو تګلارو له امله پر افغانانو د ژوند کړۍ تنګه کړې او هره ورځ زرګونه کسان په جبري ډول خپل هېواد ته ستنوي.

د چهارشنبې په ورځ د (چنګاښ ۴مه) نېټه د طالبانو د هرات ولایت مقام رسنیز دفتر په خبرپاڼه کې راغلي، چې په همدې تړاو د طالبانو ولایتي ادارو ترمنځ ګډه غونډه شوې.

په یاده ناسته کې د یادې ډلې والي ټینګار کړی، د تازه مېوو پروسه باید داسې تنظیم شي چې تازه مېوې پرته له هر ډول خنډ او ځنډه نړۍ‌والو بازارونو ته ورسېږي.

مولانا اسلام جار خپلو ادارو ته لارښوونه کړې، چې له سوداګرو سره همغږي زیاته کړي او ډاډ ورکړي چې صادرات په منظم او مؤثر ډول ترسره شي.

دا هڅې داسې مهال کېږي، چې د هېواد په یو شمېر ولایتونو کې سوداګر شکایت کوي چې تازه مېوې له سختو ګمرکي بهیرونو سره مخ دي او له امله یې ډېر کله د دوی بار شوي مالونه خوسا کېږي.

د تورخم له لارې پاکستان ته د لېږل کېدونکو تازه مېوو په تړاو هم سوداګرو په وار، وار شکایتونه کړي او ویلي یې دي، چې د پېچلي ګمرکي بهیر له امله د طالبانو تر څنګ د پاکستاني چارواکو سخت مدیریتي چلند صادراتي توکي له خوسا کېدو سره مخ کوي.

همدا راز د تورخم لارې تړل کېدل هم څو، څو ځله د تازه مېوو سوداګرو ته درانه مالي زیانونه اړولي دي.

هغه زیاته کړې: «تخنیکونه او ایجادونه مسلمانانو کړي. کفري نړۍ او یا مخربې کړۍ نه غواړي افغانستان کې اسلامي نظام راشي».

هغه دغه څرګندونې د کابل پوهنتون په پولي تخنیک پوهنتون کې یوې غونډې ته د وینا پرمهال کړې دي.

نوموړي زده‌کړیالانو ته په خبرو کې ویلي، چې دوی یې د راتلونکي لپاره یوه پانګه ده.

د طالبانو دغه وزیر داسې مهال د عصري زده‌کړو په تړاو څرګندونې کوي، چې څو، څو ځله یې په خپلو ویناوو کې عصري زده‌کړې «مباح ګڼلې» دي.

د طالبانو په منځ کې د عصري زده‌کړو په تړاو ژور اختلافات شته. د دغې ډلې مشر ملاهبت الله او د هغه د څنګ ملګري د پوهنتوني زده‌کړو سره ژور مخالفتونه لري او له همدې کبله یې په هېواد کې د دیني مدرسو جوړېدو شمېر هم تر پخوا څو چنده ډېر کړی دی.

همدا راز د هېواد بېلابېل پوهنتونو کې هم اکاډمیک چاپېریال د مدرسو بڼې غوره کړې دي او نیوکې دا دي، چې طالبانو د مسلکي استادانو پر ځای په کې اوس خپل هم‌فکره ملایان د استادانو په توګه په دندو ګومالي دي.

د راپورونو له مخې؛ طالبانو د هېواد په پوهنتونونو کې مسلکي او د عصري زده‌کړو لرونکو باتجربه استادانو مخه په بېلابېلو نومونو ډب کړې او ان له دندو یې ګوښه کړي دي.

کارپوهان وایي، طالبان په دې کار سره غواړي پر پوهنتوني چاپېریال خپلې فکري اغېزې وشېندي او زده‌کړیالانو ته خپل سختدریځه مذهبي افکار ور پیچکاري کړي؛ څو یې د واکمنۍ په بقا کې ورسره مرسته وکړي.

د کابل پوهنتون په ګډون د یو شمېر نورو پوهنتونو استادانو څو، څو ځله نیوکې وکړې، چې طالبانو په پوهنتونو کې د عصري زده‌کړو او غوره درسي موادو د مخنېوي لپاره یو شمېر اقدامات هم کړي دي.

د طالبانو تر واک لاندې باختر اژانس د دغه چارواکو په حواله راپور ورکړی، چې دغه ځمکه یې له څېړونو وروسته د لوګر په برکي برک او خوښۍ ولسوالیو کې راګرځولې ده.

د لوګر لپاره د طالبانو د کرنې، اوبو لګونې او مالدارۍ رييس حبیب الرحمان ویلي، چې یاده ځمکه د غصب شویو ځمکو د راګرځولو ځانګړي کمېسیون له‌خوا تثبیت او راګرځول شوې ده.

د طالبانو ولایتي مسوولینو همدا راز ادعا کړې، چې تېرکال یې هم په دغه ولایت کې ۵۶ زره جریبه غصب شوې ځمکه راګرځولې ده.

تېره میاشت هم د طالبانو د ځمکو د غصب د مخنیوي او غصب شویو ځمکو د استرداد کمېسیون چارواکو ویلي و، چې پر افغانستان د یادې ډلې له واکمنېدو وروسته نږدې ۴ مېلیونه جریبه ځمکه له غاصبیتو راګرځول شوې ده.