د روغتیا سازمان: د راستنېدونکو کډوالو د روغتيايي خدماتو لپاره ۲ میلیونه ډالرو ته اړتیا ده

دغه اوسیدونکي وايي، مخکې د یوه عادي کور کرایه ۵ زره افغانۍ وه، خو اوس هماغه کورونه د شاوخوا ۱۵۰۰۰ افغانۍ په کرایه ورکول کیږي.

افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته یو شمېر هغه کسانو چې په کرایي کورونو کې اوسېږي ویلي، د کډوالو په راستنېدو سره د کورونو مالکانو ورباندې کرایې لوړې کړي دي.

د محمد جان په نوم یو سړی چې د تېرو شپږو کلونو راهیسې په هرات کې مېشت دی افغانستان انټرنشنل ته ویلي:« شپږ کاله مخکې مې د هرات په شپږمه ناحیه کې یو کور په شپږنیم زره افغانۍ کرایه کړی، هر کال یې کرایه لږ لوړه کوله بلاخره د کور کرایه مې د تېر کال راهیسې ۹زره افغانۍ ته ورسېده. خو درې ورځې مخکې د کور خاوند راته ټلیفون وکړ او وې ویل چې د کورونو کرایه لوړه شوې ده. د دې کور کرایه ۲۵ زره افغانۍ ده، یا ۲۵ زره افغانۍ کرایه راکړه او یا هم له کوره ووځه.»

دغه کس وايي، د لوړې کرایې د پوره کولو توان یې نه لاره د هرات کور یې پرېښود او اوس یې هلمند ولایت ته کډه کړې.

د هرات ولایت یو شمېر اوسیدونکي وايي، له ایران څخه د افغان کډوالو د ډله‌ییز راستنولو له امله نه یوازې د استوګنې موندل ګران شوې، بلکي د کرایو لوړېدل یې ورځنی ژوند له کړاو سره مخ کړي دي.

د عبدالعزیز په نوم له ایران څخه بېرته راستون شوی کډوال وايي:« موږ له ایران نه په زور راوېستل شو، خو دلته د کور موندل خورا غټه ستونزه ده. یو کور چې مخکې په ۵ زره کرایه کېده، اوس هماغه کور درې چنده ګران شوی. نه مې وس رسیږي، نه بل ځای لرم چې لاړ شم.»

پر همدغه مهال په هرات ښار کې د ملکیتونو د راکړې ورکړې دفتر کارکوونکي وايي، ځايي خلک د خلکو له مجبوریت څخه په استفادې د کورونو کرایې لوړې کړي دي.

د د ملکیتونو د راکړې ورکړې دفتر یو کارکوونکی چې نه غواړي نوم یې خپور شي وايي:« د کورونو مالکان د خلکو په ستونزو کې خپله ګټه لټوي. د خلکو له مجبوریت څخه استفاده کوي او کرایې لوړې کړي دي. دا هېڅ انصاف او مېلمه پالنه نه ده.»

بل خو په هرات کې د طالبانو د والي رسنیز دفتر ویلي، چې له ایران څخه د افغان کډوالو د ډیله‌ییزې ستنولو لپاره یې د بیړنیو مرستو چمتوالی نیولی دی او له ایران څځه تازه راستانه شوي کډوال یې په موقت پنډغالو کې ځای پرځای کړي دي.

په هرات کې د طالبانو د اطلاعات او کلتور ریس احمد الله متقي ویلي، چې په وروستۍ یوه اونۍ کې نږدې سل زره افغان کډوال له ایران څخه راستانه شوې دي او دا لړۍ لا هم دوام لري.

مولوي عبدالحمید د پنجشنبې په ورځ له سعودي څخه هرات ښار ته رسیدلی.

مولوي عبدالحمید، د زاهدان د سني خطیب او په ایران کې یو له خورا با نفوذه مذهبي شخصیتونو څخه دی. نوموړی ادعا کوي چې افغانستان کې امن دی او هغه د طالبانو څخه مننه وکړه، چې د ایراني حاجیانو په انتقال کې یې مرسته وکړه.

مولوي عبدالحمید وویل:«په افغانستان کې یوه ښځه کولی شی چې له یوې سیمې بلې سیمې ته په ورځو ورځو سفر وکړي او امنیت یې خوندي دی او خلک خپل موټر له کوره بهر ودروی ځکه امنیت دی.»

په دې وروستیو کلونو کې، مولوي عبدالحمید د ایران د اسلامي جمهوریت د پالیسیو او په ځانګړې توګه د مذهبي لږکیو او سنیانو د حقونو د نه ورکولو له امله سختې نیوکې کړي دي.

دغه عالم د طالبانو لخوا د نجونو او ښځو د تعلیم د بندیز له امله هم نیوکه کړې وه او دا بندیز یې غیر اسلامي ګڼلی و.

هغه ویلي وچې وېره لري چې د طالبانو کړنې به "اسلام ته زیان ورسوي."

د ایران دا مشهور سني عالم په داسې حال کې په افغانستان کې د امنیت د تامین ادعا کوي چې په دې وروستیو کې د ملګرو ملتونو په امنیت شورا کې د افغانستان د امنیت په اړه اندېښنې راپورته شوي او ځینو هېوادونو نیوکه کړې چې افغانستان یوځل بیا د ترهګرو ډلو کوربتوب کوي. هغه نیوکې چې طالبانو تل رد کړي دي.

اسوشیټېډپرېس شنبه (جون ۲۸مه) د یوه پاکستاني پوځي چارواکي په حواله زیاته کړې چې په دغه برید کې ۱۹ ملکیان هم ټپیان شوي دي. دا برید د پاکستاني پوځیانو د موټرو پر کاروان شوی دی.

بل‌خوا، د یادې سیمې ځايي خبریالان وايي چې په دغه ځان‌مرګي برید کې ۱۴ پاکستاني پوځيان وژل شوي او ۱۴ نور ټپیان دي.

تحریک طالبان پاکستان یا ټي‌ټي‌پي اړوند حافظ ګل بهادر ډلې په یوه بیان کې د پاکستاني پوځیانو د موټرو پر کاروان د دغه ځان‌مرګي برید مسوولیت منلی دی.

یاده ډله ادعا کوي چې د لسګونه پاکستاني پوځيانو د وژنې سربېره د یوه زغروال ټانګ او نورو پوځي تجهیزاتو د له‌منځه تلو ادعا کړې ده. په بیان کې ویل شوي چې دا برید یې د شمالي وزیرستان په هرمز سیمه کې پاکستاني پوځ له‌خوا د ماشومانو د وژل کېدو پېښې په غبرګون کې د غچ‌اخیستنې په موخه کړی دی.

د‌پاکستان حکومت او پوځ لا تر اوسه په دې تړاو څه نه دي ویلي.

خبرپاڼه کې راغلي، د دې ورښتونو او سېلابونو په ترڅ کې د جوارو، مرچکو او نورو ترکاریو کروندې زيانمنې شوي او بزګرانو ته مالي زيانونه اوښتي دي.

‏په ننکرهار کې د طالبانو ولایت مقام د رسنیو دفتر په خپاره شوي بیان کې راغلي چې په دې ولسوالۍ کې يو شمېر استنادي دېوالونه او فرعي سړکونه هم تخريب شوي دي.

طالبانو له مرسته‌رسوونکو ادارو او خيريه بنسټونو نه غوښتي چې د بيارغونې او بزګرانو سره د مرستو په برخه کې همکاري وکړي.

د یادونې ده چې له تېرو څو ورځو راهیسې د هېواد په یو شمېر سیمو کې د سختو توپانونو، ورښتونو او سېلابونه له امله خلکو ته مالي او ځاني زیانونه رسېدلي دي.

نوموړي دفتر شنبه (چنګاښ ۷مه) د اېکس‌پاڼې له لارې په یوه بیان کې زیاته کړې چې د دې کارخونو ۷۵ سلنه تولیدات د ترکاري او مېوې پروسس، غوړو، مالګې، درملو، اوسپنې، سیمېنټو، فولادو، کیمیاوي موادو او نورو اړینو توکو په برخه کې دي. همداراز، په دغو فابریکو کې شاوخوا ۱۳۵ زره افغانان کار کوي.
د کارخونو لپاره د مصرفي توکو د قاچاق مخنیوی، د هغو وارداتي توکو پر وارداتو تعرفه لوړېدل چې کور دننه یې تولید شونی دی، کورني صنعت ته د اړتیا وړ خامو موادو برابرېدل، د صنعتکارانو ته د خامو موادو، ماشین الاتو، برېښنايي وسایلو او اړینو تجهیزاتو د وارداتو په برخه کې تعرفوي اسانتیاوې او ځینو نور اقدامات، طالبان صنعتي فابریکو ته رامنځته شوې اسانتیاوې بولي.

د طالبانو په وینا، یاد اقدامات د کورنیو تولیداتو د ودې، د وارداتو د کمېدو او د صنعتي ځان‌بسیانې پر لور د هېواد د حرکت مهم ګامونه بلل کېږي.

طالبان دا ادعا داسې مهال کوي چې په هېواد کې تر بل هر وخت بې‌کاري ډېره شوې او هېوادوال له یوه ناوړه اقتصادي وضعیت سره مخامخ دي.

څو ورځې مخکې د خوړو نړۍوال پروګرام ویلي و چې د خوړو خوندیتوب وضعیت د نسبي ښه‌والي سربېره، په افغانستان کې تر ۹.۵ مېلیونو ډېر خلک لاهم د خوړو له جدي کمښت سره مخ دي.

د دغه سازمان د وروستۍ ارزونې پر بنسټ، د ۲۰۲۵ کال له مې تر اکټوبر پورې د افغانستان شاوخوا ۲۱ سلنه نفوس چې ۹.۵ مېلیونه وګړي کېږي، په بحراني یا ډېر ناوړه وضعیت کې دي. له دې جملې نه ۱.۶ مېلیونه خلک په بېړني وضعیت کې او نږدې ۸ مېلیونه نور بیا ډېر ناوړه وضعیت کې دي.