ایران د اصفهان په مرکزي زندان کې هغه افغان چې د قتل په جرم په اعدام محکوم شوی و؛ په دار وځړاوه. د ایران د بشري حقونو سازمان راپور ورکړی، چې د اعدام شوي افغان نوم قربان زین النوري و او درې کاله وړاندې په کار ځای کې د قتل په تور نیول شوی و.
د ایران حکومت تر اوسه په دې اړه څه نه دي ویلي.
خو د ایران د بشري حقونو د سازمان د معلوماتو له مخې؛ د روان میلادي کال په لومړیو پنځو میاشتو کې ۳۲ افغانان د ایران په زندانونو کې اعدام شوي دي.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار کابل ته د خپل وروستي سفر ته په اشارې سره ویلي، چې له افغانستان سره د پاکستان اړیکې مثبت لور ته روانې دي.
نوموړي دغه څرګندونې د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت د ستراتېژیکو مطالعو انسټیټیوټ (ISSI) د بنسټ اېښودنې ۵۲مې کلیزې په مناسبت جوړې شوې غونډې ته کړې دي.
د هغه په خبره؛ دواړه خواووې پر دې سلا شوې، چې د سفارتي اړیکو د پراخېدو سربېره به د سپیک « چین- پاکستان اقتصادي دهلیز» په تړاو هم ګډه همکاري وکړي.
نوموړي د خپلو خبرو په یوې برخه کې ویلي: « سولهییز، باثباته، یو موټی او پرمختللی افغانستان زموږ د ټولو د ملي ګټو برخه ده.»
دغه پاکستاني لوړپوړي ډیپلومات د طالبانو له حکومته د هغه ډاډ غوښتنه هم کړې، چې په خبره یې د افغانستان خاوره د هېڅ هېواد په ځانګړې توګه د پاکستان پرضد ونه کارول شي.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر ویلي، که طالبان په دې برخه کې رښتینې همکاري وکړي؛ نو دواړه هېوادونه به سیمهییز اتصال ته ورسېږي او ګډ اقتصادي پرمختګونه به وکړي.
سره له دې چې طالبانو د خپلې دویم ځل واکمنۍ له پیل راهیسې د چرګانو پر جنګولو بندیز اعلان کړی؛ خو د کابل لارې او کوڅې لا هم د دې وینه بهوونکې لوبې شاهدې دي. د اسوشیټېډ پرېس اژانس ویلي، چې لا هم خلک د چرګانو جنګولو لپاره راټولېږي او قمار پرې وهي.
کله چې د چرګانو جنګېدو سیالۍ پیلېږي، شاوخوا ناست نندارچیان په لوړو غږنو همدا وايي: «وهه! او ووژنه!». له دې سره چرګان پر یو بل مرګوني بریدونه کوي، د یو بل پر ضد هوا ته پورته کېږي او د وینو څاڅکي یې په بڼکو خپرېږي.
د چرګانو جګړه په افغانستان کې سلګونه کلونه پخوانی دود دی، چې پخوا به د ژمي د فصل یوه عامه ساتیري وه؛ خو اوس دا دود په ځانګړې توګه په کابل کې یوه دوامداره پدیده ګرځېدلې ده. فقر، بې روزګاري او اقتصادي فشارونه د دغه لوبې د ډېرېدو لاملونه بلل کېږي.
د راپور له مخې؛ جنګي چرګان په ځانګړې بڼه ساتل کېږي، تر سیالۍ مخکې یې پنجې تړل کېږي، اوبه پرې پاشل کېږي او کله ناکله د ځواک د زیاتوالي لپاره ځانګړې انرژۍ هم ورکول کېږي.
د چرګانو د جنګولو دا له وحشته ډکه سیالي څو پړاوونه لري او په هر یو کې یې دمه هم شته. بریا هغه وخت اعلانېږي، چې یو چرګ له پښو وغورځي او نور د جنګ توان بایلي.
د ډېرو لپاره د چرګانو جنګول یوازې یوه ساتېري نه ده؛ بلکې د عوایدو یوه سرچینه، د قمار میدان او کله ناکله یو خطرناک اعتیاد هم دی.
درانه شرطونه کېدای شي یوه کورنۍ شتمنه کړي، یا یې په بشپړ فقر کې ډوبه کړي.
د محمد په نوم یو ۶۳کلن سړی له لسیزو راهیسې د چرګانو په دې جنګي لوبه کې ښکېل دی. هغه اسوشیېټډ پرېس ته ویلي: «په دغو کلونو کې مې لیدلي، چې څه ډول د یو چا ژوند جوړ شوی یا خراب شوی دی. یو ځل د همدې لوبې پر سر زامنو خپل پلار وواژه».
دی زیاتوي: «ځینو بې وزلو کسانو په دې لوبو کې کورونه واخیستل؛ خو شتمنو کسانو بیا دې لوبه کې هر څه بایللي. مالکان د خپلو چرګانو سره دومره مینه لري، چې ان له خپلو کورنیو یې هم ښه ساتي. حتی د خپلو چرګانو لپاره د ډوډۍ او خوړو پیسې بېلوي».
د وینې تویېدنې دغه لوبه لا هم سره له بندیزونو روانه ده. دا د کابل ښار د تریخ ژوند یو له حقیقتونو ښکاره کیسه ده، چې ځیني کسان پرې بوخت دي.
د طالبانو تر واک لاندې باختر اژانس خبر ورکړی، چې د ۲۹ مېلیونه افغانیو په لګښت د پپړوک لس کیلو متره سړک جوړېدو چارې پیل شوې دي. د راپور له مخې؛ د یاد سړک په جوړېدو به د نورستان کامدېش او برګمټال ولسوالۍ د نورستان له مرکز پارون سره ونښلول شي.
خو یو شمېر نورستانیان بیا وايي، په دغه ولایت کې باید د لارو او سړکونو جوړېدو ته پاملرنه ډېره شي.
د نورستان د کامدېش ولسوالۍ اوسېدونکی کفایت افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته په دې اړه وویل:« موږ چې اوس مرکز پاورن ته ځو نو اړ یو، لومړی کونړ او بیا له هغه ځایه د اوږد مزل په کولو سره ځانونه مرکز ته ورسوو؛ خو که دغه لاره جوړه شي بیا زموږ مزل رالنډېږی.»
د کفایت په خبره؛ د نورستان ډېری ولسوالۍ د دغه ولایت له مرکزه په لرې واټن کې پرتې دي او اوسېدونکي یې ان تر درېیو ورځو مزل وروسته مرکز پارون ته سفر کوي.
د نورستان دغه اوسېدونکی شکایت کوي، چې اړونده مسوولینو په هغه ډول چې په کار ده؛ دغه ولایت ته پام نه دی کړی او خلک یې د لارو د خرابوالي سربېره له ډول، ډول ستونزو سره لاس او ګرېوان دي.
د افغانستان نورستان ولایت د هندوکش غرونو په سوېلي برخه کې موقعیت لري، چې د خپل لرغوني اریايي کلتور له کبله یې د پوهانو، ګرځندویانو او نورو پاملرنه ځان ته اړولې ده؛ خو دغه ولایت ته د ورغلو لارو او په ولایت کې دننه د لارو د خرابولي له کبله په کراتو نورستانیانو او هغوی چې ترې لیدنه کړې شکایتونه کړي دي.
د پاکستان د لومړي وزیر مرستیال او د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار ویلي، چې هند پر پاکستان خپله اراده نشي تپلای؛ نو باید په خپلو پالیسیو له سره غور وکړي.
نوموړي دغه څرګندونې په اسلام اباد کې د ستراتیژیکو مطالعاتو د انسټیټیوټ د بنسټ اېښودنې ورځې په مراسمو کې کړې دي.
هغه ویلي، هند د پهلګام پېښې په اړه یوه غلطه ډرامه جوړه کړې.
هغه ویلي، چې پاکستان د خپل حاکميت او ځمکنۍ بشپړتيا ساتنې ته ژمن دی؛ هند پر پاکستان خپله اراده نشي تپلای.
هغه زیاته کړې، هند په يو اړخيز ډول د سند د اوبو تړون نه شي ځنډولای.
د نوموړي په وینا؛ هند غواړي چې اوبه د وسلې په توګه وکاروي.
د طالبانو تر واک لاندې باختر اژانس راپور ورکړی، چې په پنجشېر کې د دغه ډلې والي حافظ محمد اغا حکیم ویلي چې هند ته د دغه ولایت د بېلابېلو سیمو ۵۰ټنه ګیلاس لېږي. هغه دغه خبرې د تازه میوو له سوداګرو سره په یوې ګډه ناسته کې کړې دي.
راپور زیاتوي، چې دغه ګیلاس د پنجشېر له ابشار، شتل او حصه اول ولسوالیو څخه راټول شوي او هممهاله یې بسته بندي هم شوې چې د صادراتو لړۍ به یې ژر پېل شي.
همدا راز ویل شوي، چې د دغه ولایت له ځینو نورو سیمو څخه هم د ګیلاس میوې د راټولولو هڅې روانې دي.
په پنجشېر ولایت کې د طالبانو د والي ویاند سیف الدین لټون تر دې وړاندې په غبرګولي میاشت کې هم ویلي و، چې د ۲۰ مېلیونه افغانیو په ارزښت ۱۰۰ ټنه تازه ګیلاس ازبکستان، قرغزستان او مسکو ته صادروي.