د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان، وايي، اسراییل پلان درلود چې دی ووژني. پزشکیان همداراز ویلي، د ایران د اسلامي نظام مشرتابه هغه ته په څرګنده توګه ویلي چې د امریکايي پانګهوالو د داخلېدو او پانګونې لپاره هېڅ محدودیت نشته، حتا په اوسنیو شرایطو کې.
نوموړي دا څرګندونې د یوې مرکې پر مهال وکړې، خو زیات جزییات یې ورنه کړل.
هغه ټینګار کړی چې که د امریکايي شرکتونو پر وړاندې کوم اقتصادي یا صنعتي خنډ موجود وي، نو دا د امریکا د بندیزونو له امله دی، نه د ایران د کورنیو پالیسو له کبله.
تاجکستان د چین-قرغیزستان-ازبکستان له ریل پټلۍ پروژې سره چې، د ورېښمو نوې لارې د ټرانسپورټ مهمه برخه ګڼل کېږي، یوځای کېدو ته لېوالتیا ښودلې ده. دغه موضوع د تاجکستان د ټرانسپورت وزیر د شانګهای همکارۍ سازمان د ټرانسپورت وزیرانو غونډه کې له خپل چینايي سیال سره کتنه کې مطرح کړې ده.
د تاجکستان د ټرانسپورت وزارت د معلوماتو له مخې، په یاده کتنه کې دواړو خواوو له پلان شوې رېل پټلۍ سره د تاجکستان د یوځای کېدو او همداراز د څو اړخیزې ټرانسپورټي لارې د پراخولو په اړه خبرې کړې دي.
دغه لویه ټرانسپورټي لاره به چین، تاجکستان، ازبکستان، ترکمنستان، ایران، ترکیه، او اروپا سره ونښلوي.
د چین- قرغیزستان- ازبکستان یاده رېل پټلۍ به د دغو هېوادونو رېلي شبکې سره ونښلوي او چین به نېغ په نېغه د مرکزي او سویلي اسیا له لارې له اروپا سره وصل شي.
د تاجکستان او چین د ټرانسپورت وزیرانو په کتنه کې د دغې رېل پټلۍ لپاره د قرغیزستان پر شمالي لارې هوکړه شوې ده.
دغه لاره به د چین له "کاشغر"څخه پیل شي، د "تورګارت" سرحدي نقطې او "ارپا درې" له لارې به د "کوشدیبه" او مکمل کلیو نه تېرېږي او د قرغیزستان "جلالاباد" ته به رسېږي.
په پیل کې، د قرغیزستان برخه ۲۶۸،۴ کیلومتره او د چین برخه ۱۶۵ کیلومتره په پام کې نیول شوې وه چې، ټول اوږدوالی یې ۴۵۴ کیلومتره کېده، خو د وروستیو ارقامو له مخې، د ریل پټلۍ بشپړ اوږدوالی ۵۳۲،۵۳ کیلومتره په ګوته شوی او په دې کې ۱۵۸،۴ کیلومتره به په چین کې او ۳۰۴،۹۴ کیلومتره به په قرغیزستان کې وي.
تاجکستان له پخوا راهیسې د رېل پټلۍ له لارې د سیمهيیز اتصال لپاره هڅې کړې دي.
د ۲۰۱۴ کال په دسمبر میاشت کې په دوشنبه کې د چین-قرغیزستان-تاجکستان-افغانستان-ایران د ریل پټلۍ د پراختیا لپاره یو ابتدايي تړون لاسلیک شو او دغه پټلۍ به دچین له کاشغر څخه پیل، د قرغیزستان او تاجکستان له لارې د افغانستان هرات ته رسیدله او بیا به د ایران له شبکې سره نښلېده.
تهران، تر دې مخکې د ایران، افغانستان، تاجکستان، قرغیزستان او چین له لارې د ریل پټلۍ د لارې د امکان سنجونې مطالعاتو لپاره له تاجکستان سره د یو میلیون امریکایي ډالرو د مرستې ژمنه کړې وه، خو بالاخره دغه پروژه د مالي ملاتړو د نشتوالي له امله ودرېده.
د تاجکستان له خوا له یادې پروژې سره نوې لیوالتیا، د دغه هېواد هغه ستراتیژي ښيي چې غواړي د سیمه ییزاتصال او نړیوالو بازارونو ته د لاسرسي لپاره خپله ټرانسپورتي شبکه پراخه کړي.
د چین شینهوا خبري اژانس د راپور له مخې، د شانګهای د همکاریو سازمان د ټرانسپورت وزیرانو د ۱۲مې غونډې ګډونوالو سلا وکړه چې، سیمه ییز اتصال باید پیاوړی شي.
د یادې غونډې په لړ کې، د شانګهای همکاریو سازمان د غړو هیوادونو د ټرانسپورت سکتورونو ترمنځ د "ورېښمو لارې د سټیشنونو" د جوړولو په اړه هم سلا وشوه او یوه هوکړه لاسلیک شوه.
د اسراییل لومړی وزیر بنیامین نتنیاهو نن دوشنبه د ( چنګاښ۱۶مه) د امریکا پلازمینې واشنګټن ته ورسېد. تمه کېږي، چې نوموړی به په واشنګټن کې له ټرمپ سره د اسراییل او ایران د وروستي کړکېچ او د امریکا له لوري د وضع شویو تعرفو په اړه خبرې اترې وکړي.
د ځینو رسنیو په حواله نتنیاهو هڅه کوي، ډونالډ ټرمپ قانع کړي چې پر اسراییلي وارداتو د ټاکل شوې ۱۷ سلنه تعرفې پرېکړه بېرته واخلي او یا یې کمه کړي.
نوموړي له هنګري څخه د سفر پر مهال ویلي و، چې دغه تعرفې د اسراییل اقتصاد ته ستر ګواښ دی.
تمه کېږي، چې دواړه مشران به په غزه کې د روان تاوتریخوالي په اړه هم خبرې وکړي.
د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمیشنرۍ په تازه خپور شوي راپور کې راغلي، چې په ۲۰۲۴کال کې په ټوله نړۍ کې نږدې ۱۲۳.۲ مېلیونه خلک د ځورونې، جګړې، تاوتریخوالي، د بشري حقونو سرغړونو او د عامه نظم ګډوډۍ له امله ځورېدلي او له خپلو مېنو څخه کډې کولو ته اړ اېستل شوي وو.
په راپور کې اټکل شوی، چې تر ۲۰۲۵ کاله پورې د ځورېدنې له امله بې ځایه شویو خلکو شمېر یو سلنه کم شوی دی.
راپور زیاتوي، دغه کمښت ۱۲۲.۱ مېلیونه کېږي چې د تېرو څو کلونو پرمهال لومړی کمښت بلل کېږي.
راپور کاږي، چې د بېځایه شویو کسانو دغه کچه د ۲۰۲۳ کال د وروستیو میاشتو پرتله د ۷ مېلیونو خلکو شپږ سلنه زیاتوالی ښيي.
که څه هم په تېرو لسو کالو کې کډوالي نږدې دوه برابره ډېره شوې؛ خو د ۲۰۲۴ کال په دویمه نیمایي برخه کې د زیاتوالي کچه لږ ورو شوې ده.
د راپور په یوې برخه کې راغلي، دا چې د خلکو د بې ځایه کېدو شمېر به نور هم کم شي او که به بدلون ومومي؛ په کانګو، سوډان او اوکراین کې اوربند پورې اړه لري. ایا د سوېلي سوډان وضعیت به نور هم کړکېچن شي؟ ایا افغانستان او سوریې ته به د خپلو وګړو د بېرته ستنېدو شرایط برابر شي؟ دا ګراف په دې پورې هم تړلې دی، چې د بودجې اوسنی کسر یا کمښت به د بېځایه شویو کډوالو باعزته او خوندي ستنېدو بهیر څومره اغېزمن کړي؟
د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین وايي، چې برېکس هېوادونه په اقتصادي لحاظ له جي۷ هېوادونو مخکې شوي دي. نوموړي دا څرګندونې د برېکس سرمشریزې ته د ویډيو له لارې د وینا پرمهال کړې دي.
د پوتین په وینا؛ برېکس هېوادونه دا مهال د نړۍ د اقتصاد ۴۰ سلنه برخه په واک کې لري.
د نړۍوال وجهي صندوق (IMF) د ۲۰۲۵ کال د معلوماتو پر بنسټ؛ د دغه هېوادونو ګډ ناخالص کورني تولیداتو ځواک په مساوي شرایطو کې ۷۷ ټرېلیون ډالرو ته رسېږي، په داسې حال کې چې د جي ۷ هېوادونو ناخالص کورني تولیدات بیا ۵۷ ټرېلیون ډالرو ته رسېږي.
د روسیې دولت اړوند ټاس خبري اژانس د پوتین په حواله لیکلي: «برېکس هېوادونه نه یوازې د نړۍ د ځمکې او نفوس لویه برخه جوړوي؛ بلکې دا مهال د سیاست، امنیت، اقتصاد، مالي چارو، کلتور او بشري چارو په مهمو برخو کې هم خپلې همکارۍ ته وده ورکوي.»
د روسیې ولسمشر زیاته کړې، چې پراخ شوی برېکس اوس د اسیا، افریقا، لاتینې امریکا او منځني ختیځ له مهمو هېوادونو نه جوړ دی او ستر سیاسي، اقتصادي، علمي او بشري ظرفیت لري.
هغه همداراز د برازیل ولسمشر لوېز اناسیو لولا دا سلوا نه سږ کال د برېکس سرمشریزې د غوره رهبرۍ له امله مننه کړې ده. د بریکس سرمشریزه (د جولای پر ۶مه او ۷مه) د برازیل په کوربهتوب ترسره شوې ده.
د یونان ساحلي ګارډ د یکشنبې په ورځ خبر ورکړی، چې له جمعې ورځې راهیسې یې ګاودوس او کرېټ ټاپوګانو ته نږدې سلګونه کډوال ژغورلي دي. د رویټرز خبري اژانس د راپور له مخې؛ د یکشنبې په ورځ تر ۴۳۰ ډېر کډوال ګاودوس ټاپو ته نږدې وژغورل شول.
په یوه بله پېښه کې د اروپايي ټولنې د سرحدونو ادارې (Frontex) کرېټ ټاپو ته نږدې ۹۶ کډوال وژغورل او کرېټ ته یې ولېږل.
دغه ډول د یکشنبې په ورځ یوې یوناني رسنۍ یوه ویډیو خپره کړه. په دېغه ویډیو کې لسګونه کډوال کرېټ ساحل ته تر رسېدو مخکې لیدل کېږي، چې ژر ژر ځانونه له کښتۍ څخه اوبو ته وراچوي.
تېره میاشت یونان اعلان وکړ، چې د لیبیا حوزې ته نږدې یې دوه جنګي بېړۍ ځای پر ځای کړې دي چې د کډوالو مخه ونيسي.
یونان له لیبیا او اروپایي ټولنې هم غوښتي، چې له یونان سره په دې اړه همکاري وکړي.