د طالبانو خپل‌منځي اختلافات؛ صالح وايي کندهاري طالبانو د خاش ولسوالۍ پر اوسېدونکو برید کړی

دولتي ادارو ته لارښوونه شوې، چې د بې‌اسناده افغانو خلاف اقدامات ژر پیل کړي.

بیجار ویلي، چې د ایران د لوړپوړو چارواکو په همغږۍ دا پرېکړه شوې او موخه یې د «ناقانونه کډوالو» مخنیوی دی.

هغه زیاته کړې: «د سیستان‌ـ بلوچستان ټولو ادارو ته لارښوونه شوې، چې د افغان وګړو د پېژندنې او اېستلو عملیاتو کې فعاله ونډه واخلي».

د نوموړي په وینا؛ په تېرو څو اونیو کې له افغانستان سره د ایران د میلَک او دوغارون بندرونو له لارې د شړل شویو افغانانو شمېر زیات شوی دی.

هغه دغه زیاتوالی له هغه وضعیت سره تړلی بولي، چې په سیمه کې د اسراییل د ګواښونو له امله رامنځته شوی.

د ایران حکومت وایي، چې یوازې هغه افغانان چې د قانوني اسنادو درلودونکي وي؛ کولای شي هلته پاتې شي.

خو له بله پلوه د کډوالۍ چارو کارپوهان خبرداری ورکوي، چې دا ډول اجباري اېستنې کولای شي په افغانستان کې د بشري کړکېچ د لا پراخه کېدو لامل شي.

د یکشنبې په ورځ د (چنګاښ ۱۵مه) خبرپاڼه کې راغلي، چې نوموړي په هرات کې د ستنېدونکو پر وړاندې د شته ستونزو پر حل ټینګار کړی دی.

په دغه ولایت کې شکایتونه شوي، چې په پنډغالو کې لازم او لومړني امکانات نه دي برابر شوي. په دغه ناسته کې له هرات، فراه او نیمروز څخه بېلابېلو ولایتونو ته د کډوالو پر لېږد هم بحثونه شوي دي.

دا‌ په داسې حال کې ده، چې له تېرو دوو اونیو راهیسې له ایرانه د افغان کډوالو د اېستل کېدو بهیر زور اخیستی او یو شمېر راستنو شویو شکایت کړی چې په یاد هېواد کې د پولیسو له لوري سخت شکنجه شوي دي.

همدا راز زیاته شوې، چې ایراني پولیسو او حکومتي چارواکو ترې په بېلابېلو پلمو ان پیسې هم په زوره اخیستې دي.

ایراني چارواکو د (چنګاښ ۱۵مه) د افغان کډوالو د اېستل کېدو ضرب الاجل ټاکلی و او د دې مودې په پوره کېدو سره اندېښنه شته، چې هېواد ته به د ستنېدونکو روان بهیر لا ګړندی او پراخ شي. هم‌مهاله له پاکستانه هم د افغان کډوالو د اېستل کېدو بهیر دوام لري.

نیوکې دا دي، چې طالبانو دغو تازو ستنو شویو افغانانو ته د سرپناوو او لومړنیو مرستو په برخه کې ناغېړي کړې ده.

د ملګرو ملتونو د کډوالۍ سازمان او شمېر نورو بشري ادارو اندېښنې څرګندې کړې دي، چې دغه ستانه شوي په کور دننه له سختو اقتصادي ننګوونو سره مخ دي او جدي مرستو ته اړتیا لري.

په بیان کې راغلي، چې دا دواړه «د طالبانو په لاس» وژل شوي او دا پېښه د دغې ډلې «د سیاسي بندیانو او بې‌ګناه خلکو د دوامداره وژنې» یوه برخه ده.

یادې جبهې ویلي، چې طالبان په داسې کړنو سره د خپلو «تاریخي جرمونو دوسیه» درنه کوي او ټینګار یې کړی چې یوه ورځ به د دې کړنو ځواب وايي.

نوموړې جبهې همداراز زیاته کړې، چې «د بې‌ګناه خلکو وژنه» د طالبانو «د کمزورۍ او ماتې» نښه ده او دا ډله هڅه کوي؛ څو د تاوتریخوالي له لارې خپل دریځ ژوندی وساتي.

دا په داسې حال کې ده، چې پرون په پنجشېر کې ځايي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته تایید کړې وه، چې د طالبانو د لوا ځانګړي ځواک جنګیالیو دوه ولسي وګړي تر څو ورځني بند او شکنجې وروسته د ملم‌خاک په غرنۍ سیمه کې په ډزو وژلي دي.

یوه بله ځایي سرچینه چې نه‌ یې غوښتل نوم یې افشا شي، هم دغه پېښه تایید کړې او ویلي دي، چې «دې دوو کسانو له مقاومت جبهې سره هېڅ اړیکه نه لرله».

یاد سازمان خبرداری ورکړی، چې د مرستو د کموالي له امله د دغو تازه ستنو شویو افغانانو راتلونکی له جدي ګواښ او ناورین سره مخ دی.

دغه سازمان ویلي، چې ورځ تر بلې د تازه ستنېدونکو په برخه کې اړتیاوې ډېرېږي او باید لازمې مرستې وشي.

له پاکستان او ایران نه په زوره ستنېدونکي افغان کډوال نیوکې کوي، چې په هېواد کې ورته طالبانو لازمې اسانتیاوې نه دي برابرې کړې او د روزګار تر څنګ د سرپناوو له جدي ستونزو سره مخ کېږي. همدا راز ادعاوې شوې، چې د ژوند لومړنیو اړتیاوو ته هم لاسرسی نه لري.

طالبانو څو، څو ځله د ملګرو ملتونو له سازمان، خیریه بنسټونو او له یو شمېر نړۍوالو مرستندویه ادارو یې غوښتنه کړې، چې د کډوالو د اېستل کېدو روانې څپې په برخو کې خپل خدمتونه پراخ کړي.

هم‌مهاله د ملګرو ملتونو د کډوالۍ سازمان او همدا راز د خوړو نړۍوال پروګرام اندېښنه ښوولې، چې د دوی کلنۍ بودجې له مخې اوس‌مهال د تېر په شان دغو ستنو شویو ته خدمتونه نه شي وړاندې کولی.

یادو سازمانونو له هېوادونو او مرستندویه ادارو غوښتي، چې د بېرته ستنېدونکو په برخه کې ورسره همکاري وکړي.

افغانستان چې وار دمخه د طالبانو د بندیزونو او سختو تګلارو له کبله له بشري او اقتصادي ناورین سره مخ دی؛ د تازه ورستنو شویو افغانانو په تړاو هم ورسره اندېښنې راپورته شوې دي.

د بشري حقونو یو شمېر ادارو په وار، وار خبرداری ورکړی، چې د تازه ستنو شویو افغانانو په تګ سره افغانستان کې روان اقتصادي او انساني ناورین مخ په پراخېدو دی.

د دغه وزارت ویاند عبدالمتين قانع نن دوشنبه ( د چنګاښ ۱۶مه) پر اېکس پاڼه لیکلي:« د کورنیو چارو وزارت د رهبرۍ جلسې د پرېکړې او د کورنیو چارو وزارت د سرپرست سراج الدین حقاني د منظورۍ پر اساس ټول نظامي مسوولین او منسوبین مکلف دي، چې د دندې د اجرا پر مهال د ملاهبت الله له لوري د منظور شوي یونیفورم څخه ګټه واخلي.»

د سرچینې د معلوماتو له مخې یاده پرېکړه د قانون د ټینګښت او د جرمنو پر وړاندې د لا ښې مبارزې په موخه شوې ده.

د یادونې ده، چې څه باندې درې کاله وړاندې د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد له رسنیو سره په خبرو کې ویلي و، چې ډېر ژر به یې وسله‌وال ځواکونه په ځانګړي یونیفورم سمبال شي؛ خو لاهم د کابل په ګډون په ځینو ولایتونو کې د طالبانو وسله‌وال ځواکونه په شخصي جامه کې لیدل کېږي، چې د خلکو له پراخو شکایتونو سره مخ ي دي.