رافایل ګروسي: په ایران کې د اټومي وسلو کوم ثبوت نه لرو، خو ګواښونه ډېر شوي دي

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو په وینا، پر مېرمن البانېز هغه مهال بندیزونه ولګول شول، چې هغې په نړۍوالو غونډو کې د فلسطین د نسل‌وژنې په اړه خبرې وکړې او هڅه یې وکړه چې د جرمونو نړۍواله محکمه د امریکايي او اسراییلي چارواکو او دغه راز د شرکتونو پر ضد اقدام کولو ته لار هواره کړي.

د بهرنیو چارو وزیر البانیز په یو اړخیز نظر تورنه کړه او ویې ویل، هغې هڅه کړې چې لاهه محکمه دې ته اړ کړي څو د امریکايی او سراييلي وګړو د «د څېړنې، نیونې، توقیف یا محاکمې» اقدام وکړي، چې دا د دغو هېوادونو د حاکمیت خلاف کار دی.

روبیو وویل: «موږ به د خپلو ملي ګټو او حاکمیت پر وړاندې د سیاسي او اقتصادي جګړې دا کمپاینونه ونه زغمو.»

فرانسیسکا البانیز یوه ایټالیوۍ وکیله او څېړونکې ده، چې اسراییل يې په غزه کې په نسل وژنې تورن کړی او له هېوادونو یې غوښتي، چې له اسراییل سره سیاسي، سوداګریزې او پوځي اړیکې پرې کړي.

البانیز د بشري حقونو د لسګونو خپلواکو متخصصینو څخه یوه ده، چې د ملګرو ملتونو له خوا د ځانګړو مسلو او بحرانونو په اړه د راپور ورکولو لپاره ټاکل شوې ده.

د ولسمشر ټرمپ ادارې د ملګرو ملتونو د بشري حقونو شورا پر اسراییل د نیوکو له امله د امریکا غړیتوب له دې شورا څخه لغوه کړی و.

تر دې مخکې، د ټرمپ حکومت د ۲۰۲۰ کال د جون په میاشت کې د نړۍوالې جزایي محکمې پر څلورو قاضیانو بندیزونه ولګول، ځکه چې هغوی د اسراییل د لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو د نیولو د حکم او په افغانستان کې د امریکا د جنګي جرمونو د څېړنې هڅه کړې وه.

طالبانو ویلي، چې په دې لیدنه کې د دوه اړخيزو سیاسي او اقتصادي اړیکو پر پياوړتیا هم خبرې شوي.

په قزاقستان کې د طالبانو سفارت د چهارشنبې په ورځ (د چنګاښ ۱۸مه) په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې په قزاقستان کې د طالبانو سفير محمدالرحمان د افغانستان لپاره د دغه هېواد له ځانګړي استازي يرکين توکوموف سره په لیدنه کې د دوه اړخيزو اړیکو پراختیا خبرې کړي.

په خبرپاڼه کې ویل شوي، چې په دې لیدنه کې طالب سفير د قزاقستان له استازي څخه د دغه ډلې د رسميت پېژندولو هيله کړې.

سفير زياته کړې: «د روسيې له خوا د دوی د رسميت پېژندنې هر کلی کوو او له قزاقستان څخه د ورته اقدام هیله لرو.»

د طالبانو استازي په دې لیدنه کې په افغانستان کې د پانګونې فرصتونو، د کډوالو د وضعت او نورو برخو کې معلومات شریک کړي.

د افغانستان لپاره د قزاقستان ځانګړي استازي د دوه اړخيزو اړیکو د پراختیا، په سیاسي، اقتصادي او فرهنګي برخو کې د همکارۍ ډاډ ښودلی؛ خو د رسمیت پېژندنې په اړه یې څه نه دي ويلي.

د مسکو له خوا د طالبانو رسمیت پېژندنې وروسته دغه ډله د خپلو دیپلوماتانو له لارې هڅه کوي، چې د دوی د رسمیت پېژندنې پروسه زیاته شي.

خو د ملګرو ملتونو په ګډون ډېری هېوادونه د طالبانو رسميت پېژندنې ته علاقه نه لري او وایي، تر هغو چې طالبانو په افغانستان کې د ښځو او نارینه وو بشري حقونو نه وي تامین کړي رسمي تعامل به ورسره ونه کړي.

د پاکستان د پوځ ویاند له الجزیرې ټلویزیون سره په مرکه کې ویلي، چې ددوی اټومي ظرفیت بشپړ خوندي دی او هېڅوک دا جرئت نه شي کولای، چې د پاکستان د اټومي پروګرام پر وړاندې اقدام وکړي.

چودري د هغو اندېښنو په ځواب کې چې ښايي پاکستان به د سیمې راتلونکی هدف وي، ویلي:« په پوځ کې هېڅ اندېښنه نه شته. موږ له هغو هېوادونو سره ډېر توپیر لرو. نړۍ تر اوسه هېڅکله د یو اټومي ځواک پر وړاندې نظامي تېری نه دی کړی او که داسې یوه هڅه وشي، پایلې به یې نړۍ ونه شي زغملای.»

د پاکستان د پوځ ویاند له الجزیرې ټلویزیون سره د خبرو پرمهال یو ځل بیا هند تورن کړ، چې په بلوچستان کې د پاکستان د بې ثباته کولو لپاره د ترهګرو ډلو ملاتړ کوي.

نوموړي زیاته کړه:« د هند له خوا تمویل او ملاتړ شوې ترهګري یوه منظمه توطیه ده، چې غواړي پاکستان په ځانګړي توګه بلوچستان بې ثباته کړي.»

د پاکستان د پوځ ویاند دا څرګندونې په داسې حال کې کړې، چې څه موده وړاندې هند د کشمېر په پهلګام کې پر سیلانیانو د برېد په غبرګون کې پر پاکستان پوځي برېدونه وکړل.

له یادو برېدونو وروسته اوس دواړه هېوادونه د جګړې د ګټلو ادعا کوي او یو پر بل د ترهګرۍ د تمویلولو تورونه پورې کوي.

د روسیې د ولسمشر ویاند دیمتري پېسکوف د چهارشنبې په ورځ خبریالانو ته وویل: "موږ پر دې انتقادونو ډېر ارام یو."

هغه زیاته کړه: "موږ تمه لرو چې له واشنګټن سره خپلو خبرو اترو ته دوام ورکړو او زموږ تګلاره دا ده چې له امریکا سره د خرابو شویو اړیکو د سمون هڅې وکړو."

ټرمپ د سې ‌شنبې په ورځ وویل، چې د اوکراین د دفاع لپاره یې د وسلو د استولو منظوري ورکړې او د مسکو پر ضد نورو بندیزونو لګولو هڅه کوي. دا څرګندونې له پوتین نه د ټرمپ نارضایتي څرګندوي.

ټرمپ ولسمشرۍ ته د نوماندي په وخت کې ویلي و چې یوه ورځ به دا جګړه پاې ته ورسوي، خو تر اوسه یې دا ژمنه نه ده عملي شوې او د ده د ادارې هڅې د سولې د راوستو لپاره نتیجه نه ده ورکړې.

پېسکوف وویل، ټرمپ اوس دې پایلې ته رسېدلی چې د روسیې او اوکراین ترمنځ شخړه ژر نه حلېږي.

هغه زیاته کړه: "موږ د ټرمپ یوه بله مهمه خبره هم واورېده، چې ویې ویل د اوکراین د جګړې هوارول تر هغه ډېر ستونزمن دي، لکه څنګه چې هغه په پیل کې فکر کاوه."

ولسمشر مکرون د بریتانیا دواړو مجلسونو ته په وینا کې، د پاریس او لندن ترمنځ د اړیکو بېرته نږدې کېدل وستایل او ویې ویل، دواړه هېوادونه باید یو ځای پر امریکا او چین “زیاتو اقتصادي تکیو” ته د پای ټکی کېږدي.

نوموړي دا درې ورځنی سفر د پاچا چارلز درېیم په بلنه کړې.

ولیعهد شهزاده ویلیام او د هغه مېرمن شهزادګۍ کاترین د مکرون تود هرکلی کړی.

مکرون د بریتانیا پارلمان ته په وینا کې وویل، چې دواړه هېوادونه باید د اروپا د پیاوړتیا لپاره یو موټی شي په ځانګړي ډول په دفاع، کډوالۍ، اقلیم او سوداګرۍ برخو کې.

فرانسوي ولسمشر په انګلیسي ژبه وویل: «بریتانیا او فرانسه باید یو ځل بیا نړۍ ته وښيي چې زموږ ایتلاف څومره مهم بدلون راوستلی شي. د وخت له ننګونو سره د مقابلې یوازینۍ لار دا ده چې یو ځای، لاس په لاس او اوږه په اوږه حرکت وکړو.»

مکرون ژمنه وکړه چې اروپايي هېوادونه به هېڅکله اوکراین د روسیې پر ضد جګړه کې یوازې نه پرېږدي او په ورته وخت کې یې په غزه کې د بې‌قید او شرط اوربند غوښتنه وکړه.

نوموړي پر بریتانیا غږ وکړ چې له فرانسې سره یو ځای د فلسطین د دولت په رسمیت پېژندلو کار وکړي او دا یې «د سولې یوازینۍ لار» وبلله.