مکرون له بریتانیا وغوښتل چې د فلسطیني دولت د رسمیت پېژندنې ملاتړ وکړي

یادې څېړنې چې د لندن د امپریال کالج او د روغتیا نړیوال ښوونځي له خوا ترسره شوې، ۱۵۰۰ مرګونه له اقلیمي بدلون سره تړلي بللي دي.

څېړونکو ویلي، چې د هوا تودې څپې د لسو ورځو لپاره د هسپانیا، فرانسې، او ایټالیا په ځینو ښارونو کې دوام درلود او د تودوخې درجه تر ۴۰ سانتي ګراد لوړه شوې وه.

د کوپر نیسک مرکز څېړونکې سامنتا بوجیس وايي:« په ګرمېدونکې نړۍ کې، تودې څپې به نور ې هم زیاتې، شدیدې او پراخې شي.»

نوموړي دا څرګندونې د سې شنبې په ورځ د څېړنيز بنسټ “اوبزروېشن ريسرچ فاونډېشن” په یوې غونډه کې وکړې.

انډین اېکسپریس لیکلي چې جنرال چوهان، پرته له دې چې د کوم هېواد نوم واخلي ویلي، د هند سمندر شاوخوا هېوادونو کې اقتصادي کړکېچ بهرنیو قدرتونو ته دا فرصت ورکړی، چې خپل نفوذ پراخ کړي او دا کار د هند لپاره احتمالي ګواښونه رامنځته کولی شي.

هغه وویل: «د چين، پاکستان او بنګله‌دېش ترمنځ د ګټو يووالی د هند پر ثبات او امنيتي وضعيت مستقيم اغېز کولی شي.»

جنرال چوهان همداراز څرګنده کړه، دا ستونزمنه ده چې د سندور عملیاتو پر مهال پاکستان ته د چين د ملاتړ د کچې کره ارزونه وشي، خو زیاته یې کړه چې د جګړې پر مهال د هند شمالي پوله کې هېڅ ډول غیرعادي فعالیت نه‌دی لیدل شوی.

نوموړي وویل، چې د سندور عملیات ښايي لومړی ځل وي چې دوه اټومي وسلې لرونکي هېوادونه په ښکاره توګه جګړې ته داخل شوي وي. هغه ټينګار وکړ چې هند به هېڅکله هم د اټومي ګواښونو تر فشار لاندې رانه شي.

هغه دا هم وویل، سره له دې چې له اټومي وسلو سره نړۍ کې سلګونه شخړې شوې، خو دا لومړی ځل و چې دوه اټومي ځواکونه په ښکاره توګه جګړې ته داخل شول، نو له همدې کبله سندور عملیات بې‌ساري اهمیت او نړۍ ته درسونه لري.

جنرال چوهان دا هم وویل، د جګړې فضا د سايبري او برېښنايي ډګرونو په ګډون، نورو نويو برخو ته هم غځېدلی شي. نوموړي زیاته کړه، هند باید د جګړې د ټولو ډولونو لپاره چمتو وي.

هغه وويل: «وسلې د جګړې د پيل لپاره نه، بلکې د مخنيوي وسيلې دي او هند تر اټومي فشارونو لاندې نه تسليمېږي.»

جنرال چوهان همداراز یادونه وکړه، کله چې هند غبرګون وښود، د پاکستان دننه ترهګريزې اډې د پهلګام ترهګریز برید په غبرګون کې له منځه يووړل شوې. هغه وویل: «تاسو دا غچ وبولئ يا سزا، خو هدف دا و، چې د راتلونکو بريدونو مخه ونیول شي.»

نوموړي د خبرو پای کې د څلورم مهم پوځي بدلون په توګه د اوږده واټن دقيقو بریدونو پر وړاندې د زیانمنېدلو کچې ډېرېدل ياد کړل او ویې ویل، چې تر اوسه لا هم د بالستيکي توغنديو، هایپرسونېک، کروز ميزايلو او د لویې ‌کچې ډرون پر وړاندې بشپړ دفاعي سیستم نشته.

ټرمپ او نتنیاهو د دوشنبې په ماښام او د سې شنبې په ورځ یو ساعت په دې تړاو غونډې لرلې.

د اسراییل لومړي وزیر نتنیاهو ویلي، که څه هم جګړه لا پای ته نه ده رسېدلې؛ خو د یادې مسلې د حل هڅې روانې دي.

ټرمپ ته نږدې کسانو بیا ویلي، چې د اوربند په سر د هوکړې په برخه کې اختلافات بیخي راکم شوي او تمه ده چې ډېر ژر اوربند وشي.

د تېر جمهوري نظام د کورنیو چارو وزير مسعود اندرابي د سې شنبه په ورځ (د چنګاښ ۱۷مه) د طالبانو او روسيې ترمنځ نوي تعامل او رسمیت پېژندنې په اړه یوه تحلیلي مقاله خپره کړې.

هغه په دې مقاله کې ویلي، چې د هېوادونو بهرنۍ پاليسۍ د ملي ګټو له مخې جوړېږي، نه د ملګرتيا او دوښمنيو له مخې.

د اندرابي په خبره، روسيه په افغانستان کې د افراطي ډلو د زياتېدونکي شتون په اړه اندېښمنه ده.

د هغه په خبره: «روسيه باور لري، چې ممکن افغانستان یو ځل بیا د افراطي ډلو مرکز جوړ شي، چې منځنۍ اسیا او روسیې ته په اسانۍ داخلېدلی شي.»

د اندرابي په باور، طالبان د اصلاحاتو پر ځای مشروعیت غواړي او دغه ډله دا مهال د نړۍوال مشروعیت له بحران سره مخ ده.

د تېر جمهوري نظام د کورنیو چارو وزیر زیاتوي: «طالبان هڅه کوي د مشروعیت لپاره له هر ډول ډیپلوماټیکو اړیکو څخه کار واخلي؛ که د وطن په ګټه وي او زيان، دا طالبانو ته توپير نه کوي، چې ولې يو هېواد دوی پېژنې، دوی ته یوازي دا مهم دی، ترڅو نړۍ ته وښیي، چې دوی سم او مشروع دي.»

مسعود اندرابي په دې مقاله کې لیکلي، چې له طالبانو سره د مسکو تعامل د سيمه یيزو ګواښونو د مخنيوي هڅه ده او د طالبانو د ظالم حکومت ملاتړ نه کوي.

د هغه د اټکل له مخې، ممکن چین د طالبانو رسميت پېژندنه کې دویم هېواد شي.

د اندرابي په خبره، د طالبانو په وړاندې د چین پاليسي خورا محتاط او امنیتي ده: «بېجینګ د ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ د احتمالي فعالیتونو په اړه اندېښمن دی.»

نوموړی زياتوي، له طالبانو سره تعامل باید د شفافیت، مشروطیت او روښانو مخو سره وي، نه باید د تبلیغاتو وسيله شي.

مسعود اندرابي پر نړۍوالې ټولنې غږ کړی، چې د مسکو او طالبانو تعامل د سیمه یيزو امنیتي ګواښونو د کنټرول لپاره طرح شوی دی.

هغه لیکلي: «د روسیې او طالبانو ترمنځ چې څه پېښېږي د سیاسي یووالي په پرتله د بېړني امنیت پلوه ښکېلتیا سره ورته دي. نړۍواله ټولنه باید پوه شي چې دا ډول ښکېلتیاوې د طالبانو د مشروعیت پرځای د سیمه ییزو امنیتي ګواښونو د کنټرول لپاره ډیزاین شوي دي.»

د اندرابي په خبره، د جوړ افغانستان لپاره یو «بشپړ او قانون لرونکي حکومت ته اړتیا ده، چې بشري حقونو ته ژمن او مشروعیت د رایو او خلکو ته د حساب ورکولو له لارې تر سره شي، نه د ظلم، زور او فشار له لارې.»

نوموړی دغه څرګندونې په داسې حال کې کوي، چې څو ورځې مخکې روسیې اعلان وکړ چې د طالبانو حکومت یې په رسمیت پېژندلی.

د افغانستان لپاره د روسیې ځانګړي استازي ضمیر کابلوف،وویل: «روسیه په رسمي ډول د افغانستان اسلامي امارت (د طالبانو حکومت) په رسمیت پېژندلی دی.»

د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین د دوشنبې په ورځ د کورسک پخوانی والي او د ټرانسپورټ وزیر رومان سټاروویټ له دندې ګوښه کړ او د سټاراوویټ له مرستیال یې وغوښتل چې د هغه ځای ونیسي.

ایالتي پلټونکو څو ساعته وروسته اعلان وکړ چې سټاراوویټله مسکو څخه بهر په یوه پارک کې مړ وموندل شو.

دوو سرچینو د نوم نه ښودلو په شرط رویټرز ته وویل چې د سټاراوویټ ګوښه کول د څه مودې لپاره پلان شوي وو ځکه په کورسک سیمه کې د دفاعي تحکیماتو د پیاوړتیا لپاره د ټاکل شویو فنډونو په اختلاس کې د ښکیلتیا شک پرې و.

له وړاندې د روسیې د جنايي تحقیقاتو مرکزي ادارې ویلي و، چې سټاراوویټ د خپل موټر دننه د ډزو له امله مړ شوی او دا مهال د پېښې څرنګوالي په اړه پلټنې روانې دي، چې پکې د ځان‌وژنې احتمال هم شامل دی.

سټاراوویټ له ۲۰۱۸م کال څخه تر ۲۰۲۴م پورې د کورسک سیمې والی پاتې شوی و او بیا د ۲۰۲۴ کال په می میاشت کې د ټرانسپورت د وزیر په توګه ټاکل وټاکل و.

د نوموړي ناڅاپي مړینې د روسیې په سیاسي کړیو کې یو ځل بیا پوښتنې راولاړې کړې، په ځانګړي ډول کله چې چارواکي له دندو ګوښه کېږي او وروسته په مرموز ډول له منځه ځي.