د عوامي نېشنل ګوند غړی او د باجوړ قومي مشر او سیاستوال مولانا خانزیب د ناڅرګندو کسانو په ډزو کې ټپی شوی دی. ځايي سرچینې وايي، چې د مولانا خانزیب پر موټر ډزې شوې دي او تر ټپي کېدو وروسته روغتون ته لېږدول شوی دی. د خانزیب نږدې دوستانو د هغه روغتیايي وضعیت نازک ښودلی.
پر خان زیب د خار سیمې په شندۍ ګرځني کې برید شوی.
مولانا خان زیب د ۲۰۲۴کال د ټولټاکنو پر مهال د قومي اسمبلۍ نوماند هم و.
یو شمېر سرچینو د نوموړي د وژل کېدو خبرونه ور کړي، خوتراوسه تایید شوي نه دي.
د پښتونخوا ملي عوامي ګوند مشر محمود خان اڅکزی وايي، د پاکستان حکومت د بهرنیو قوتونو په مرسته د قبایلي سیمو کانې زیرمې غصبوي او دوی به د حکومت دې کار ته اجازه ور نه کړي. اڅکزی وايي، چې په حکومت کې د فساد او خپلوۍ پالنې کچه لوړه شوې او له خلکو د نیوکو او لاریونونو حق اخېستل شوی.
د سویلي پښتونخوا ملت پال سیاستوال او د پښتونخوا ملي عوامي ګوند مشر محمود خان اڅکزي د پنجشنبې په ورځ د پاکستان پر حکومت د نیوکو په ترڅ کې وول، چې په دغه هېواد کې فساد او د خلکو غلي کول وروستي حد ته رسېدلي.
نوموړي ویلي، چې حکومت غواړي د قبایلي سیمو کانې زیرمې غصب کړي.
اڅکزي پر خپل اېکس ولیکل، « خبره دا نه ده چې فاټا دې چېرته شامله شي، اصلي خبره داده چې ستاسي نیت څه دی؟ که تاسې خلکو ته په شات کې زهر ورکوئ، موږ به یې مخالف یو. تاسې اصلا غواړئ د بهرنیو قوتونو په مرسته معدني زېرمې خپلې کړئ، خو دا د ولس امانت دي.»
نوموړي ویلي، په هر هغه ځای کې چې طبیعي زېرمې وموندل شي، لومړنی حق د همغې سیمې د خلکو دی.
همدارنګه نوموړي ویلي، چې د شهباز شریف په مشرۍ حکومت کې د پراخ فساد او خپلوۍ پالنې کچه لوړه شوې او له خلکو د نیوکو او لاریونونو حق اخېستل شوی دی.
محمود خان اڅکزی زیاتوي:« اوس مهال لږ تر لږه ۴۰۰۰ کسان په دې ګناه په زندانونو کې بندیان دي، چې هغوی لاریون کړی و.»
نوموړي که څه هم په مشخصه توګه د کوم هېواد یا پاکستاني چارواکي د نوم یادونه نه ده کړې، خو له هېوادونو څخه یې غوښتنه کړې، چې په فساد کې د لاس لرونکو کسانو له ملاتړه لاس واخلي.
د عوامي نېشنل ګوند یو تن جګپوړي مشر غلام احمد بلور له ګوند نه د بلور کورنۍ د غړې ثمر هارون بلور پر وتلو غبرګون ښودلی دی. هغه ویلي چې دی له ای اېن پي سره ولاړ دی.
ثمر بلور، چې د پېښور له پېژندل شوې سیاسي کورنۍ سره تړاو لري، له ای اېن پي څخه جلا شوې او د مسلم لیګ (ن) غړیتوب یې اخیستی دی. هغه د ای اېن پي په کچه یوه فعاله ایالتي مشره وه.
غلام احمد بلور پاکستاني رسنۍ جیو نیوز ته په خبرو کې ویلي: "ثمر خپله خوښه لري، دا یې شخصي پرېکړه ده. زه د نورو شخصي پریکړو کې څه نه شم کولای." نوموړي ټینګار وکړ: "زه لا هم له عوامي نېشنل ګوند سره ولاړ یم."
ثمر بلور د غلام احمد بلور د وراره هارون بشیر بلور کونډه ده. هغې د ۲۰۱۸ کال د جولای په ۱۰مه، د خاوند تر وژل کېدو وروسته سیاست ته مخه کړه.
هارون بلور د غلام احمد بلور د ورور، بشیر احمد بلور زوی و، چې د ای اېن پي له پیاوړو مشرانو شمېرل کېده.
بل خوا د ای اېن پي مشر ایمل ولي خان هم د ثمر بلور پر تګ غبرګون ښودلی دی. هغه ویلي: "د ثمر پرېکړه حیرانوونکې نه ده، ځکه چې له وړاندې ګڼو ملګرو د دې امکان یادونه کړې وه."
نوموړي زیاته کړې: "ثمر بلور ته د اسمبلۍ څوکۍ د شهید بشیر بلور او شهید هارون بلور د قربانیو له برکته ور رسېدلې وه."
ایمل ولي دا هم ویلي: "حاجي غلام احمد بلور نن هم له ګوند سره لکه د غره ولاړ دی. د هغه له ۶۰ کلنې سیاسي مبارزې، قربانیو او وفادارۍ هېڅوک سترګې نشي پټولای. هغه د عمر په دې پړاو کې نورو ازموینو ته اړتیا نه لري."
ثمر بلور پرون د پاکستان له صدراعظم شهباز شریف سره په لیدنه کې د مسلم لیګ (ن) غړیتوب اعلان کړ.
د دې اعلان پر مهال شهباز شریف وویل: "د ثمر بلور راتګ به په خېبر پښتونخوا کې مسلم لیګ (ن) لا پیاوړی کړي."
د عوامي نېشنل ګوند (اې اېن پي) مخکښه څېره او د وژل شوي سیاستوال هارون بلور مېرمن ثمر هارون بلور له پاکستان مسلم لیګ (ن) ګوند سره یوځای شوې ده. ثمر بلور دا اعلان د پاکستان له لومړي وزیر شهباز شریف سره په اسلاماباد کې تر کتنې وروسته کړی.
د چارشنبې ورځې په دې لیدنه کې مسلم لیګ (ن) له ثمر بلور سره ژمنه کړې، چې نوموړې ته به د ملی اسامبلۍ ځانګړې څوکۍ ورکړي.
شهباز شریف مسلم لیګ ن ګوند ته د ثمر بلور او د هغې د زوی دانیال هارون بلور د ورتګ هرکلی ووایه او ویې ویل، چې « د ثمر بلور ګډون به زموږ ګوند په خیبر پښتونخوا کې پیاوړی کړي».
هغه د بلور کورنۍ قربانۍ وستایلې او ویې ویل، چې یادې کورنۍ د ولسواکۍ او سولې لپاره وینه ورکړې ده.
ثمر بلور په ۲۰۱۸ کال کې د خپل خاوند تر وژل کېدو وروسته د ایالتي اسمبلۍ غړې شوه او د ۲۰۲۳ کال تر جنورۍ فعاله وکیله پاتې شوه. هغه د عوامي نېشنل ګوند د خیبر پښتونخوا د اطلاعاتو ایالتي سېکرتره هم وه.
د اې اېن پي پخواني مشر او د بلور کورنۍ مشرغلام احمد بلور دا پرېکړه شخصي بللې او ویلي یې دي، چې دی به تر خپلې وروستۍ سا پورې له اې اېن پي سره وي.
تر دې وړاندې، د اې اېن پي بل مشر او ویاند سناتور زاهد خان هم مسلم لیګ (ن) ته ورغلی و.
د خیبر پښتونخوا په ۳۴ زره ښوونځیو کې له ۱۰ زره زیات افغان ماشومان پر زدهکړو بوخت دي. ډېری دغه ماشومان د هغو کډوالو له ډلې دي، چې په تېره یوه لسیزه کې پاکستان ته ورغلي او هلته یې د زدهکړو ترلاسه کولو لپاره هلې ځلې کړې دي.
په لوړو زدهکړو کې هم د افغان زدهکړیالانو شمېر خورا ډېر ښودل شوی. د صوبې ۳۴ پوهنتونونو له ډلې په ۲۴ پوهنتونونو کې نږدې ۱۵۰۰ افغان زدهکړیالان پر زدهکړو بوخت دي، چې پکې تر ۱۵۰ زیاتې نجونې هم شاملې دي.
له دې ډلې تر ټولو زیات افغان زدهکړیالان په پېښور پوهنتون کې پر زدهکړو بوخت دي، چې شمېر یې ۲۴۷ ته رسېږي. په انسټیټوټ اف منېجمېنټ ساینسز کې ۲۱۹ او په خیبر مېډیکل پوهنتون کې ۲۱۸ افغان زدهکړیالان ثبت شوي دي.
د لوړو زدهکړو څانګې د معلوماتو له مخې؛ په دې پوهنتونونو کې ۹۶۰ افغان زدهکړیالان د علامه اقبال سکالرشېپ له لارې ثبت شوي او ۵۳۶ نور بیا په خپل شخصي لګښت په دغه پوهنتونونو کې پر زدهکړو بوخت دي.
احمد د افغانستان د کندهار ولایت اوسېدونکی دی. هغه دوه کاله مخکې له خپل مشر ورور سره پېښور ته تللی دی.
د دوی پلار لا هم په افغانستان کې دی خو احمد او د هغه ورور پرېکړه کړې، چې په پاکستان کې خپلو زدهکړو ته دوام ورکړي.
احمد په پېښور کې د اېف اېس سي (پري مېډیکل) کالج دویم کال زدهکوونکی دی. احمد افغانستان انټرنشنل پښتو خبریال جواد شینواري ته ویلي:« زه یوازې زدهکړې غواړم نه له سیاست سره کار لرم او نه له کوم تنظیم سره. یوازې دا هیله لرم، چې یو ښه ډاکټر شم او دا مې د ماشومتوب خوب دی.»
په کالج کې وخت ناوخت له احمد څخه د هغه د هویت له امله پوښتنې کېږي؛ که څه هم تر ډېره دغه خبرې د ټوکو په بڼه وي، خو احمد وايي دغه ټوکې یې دردوي.
هغه کیسه کوي، کله چې د نوم لیکنې لپاره کالج ته تللی و؛ نو لومړی پوښتنه ترې دا وه، چې افغان یې؟ بیا یې ترې پوښتنه کړې، چې د ویزې کاپي ورکړي.
خو احمد وایي،« موږ فیس ورکوو درسونه وایو؛ خو بیا هم زموږ سره د پردیو سلوک کېږي.»
احمد له خپل ورور سره په یو کوچني اپارتمان کې اوسېږي او ترڅنګ یې په ځینو ځایونو کې تدریس هم کوي؛ څو لږ تر لږه د ورځني لګښت بندوبست وکړي.
د فاطمې په مستعار نوم یوه کابل مېشتې چې شپږ کاله مخکې یې د لوړو زدهکړو لپاره پېښور ته سفر وکړ، دا مهال د پېښور یوه خصوصي پوهنتون کې د کمپیوټر ساینس د وروستي سمسټر زدهکړیاله ده او په خپل ټولګي کې د ممتازو زدهکړیالانو له ډلې ده.
فاطمه د افغانستان انټرنشنل پښتو خبریال جواد شینواری ته وايي، چې دلته په پوهنتون کې ورته نوم لیکنه ترټولو سخته وه.
هغې پېښور ته له رسېدو وروسته د پېښور یونیورسټي ټاون په سیمه کې د خپل ماما په کور کې اوسېده، چې ماما کورنۍ یې لا له وړاندې هلته مېشته وه.
فاطمه وایي، پېښور ته له تګ وروسته د خپلو لګښتونو د پوره کولو لپاره به یې د ورځې پوهنتون ته تګ کاوه او د ماښام لهخوا به یې د ودونو په یوه تالار کې دنده کوله.
د افغان کډوالو د بېرته ستنولو لړۍ په یادولو سره فاطمه ژړغونې شوه او ویې ویل، کله چې دغه لړۍ پیل شوه ماما یې هم بېرته افغانستان ته ولاړ چې له امله یې خويندې له زدهکړو پاتې شوې او بېرته افغانستان ته ستنې شوې او اوس هغه دلته یوازې پاتې ده.
کله چې ترې وپوښتل شول چې اوس چېرته اوسېږې؟ نو فاطمې په ژړغوني غږ وویل:« دا مهال د یو څو خپلوانو سره موقتي اوسېږم؛ خو هغوی هم ژر شايد بېرته افغانستان ته ولاړ شي. اوس نه پوهېږم، چې زما به څه کېږي؟ ایا زه به خپله ډګري پوره کړای شم؟»
د پاکستان حکومت په دغه هېواد کې مېشتو افغان کډوالو لپاره د قانوني حیثیت له مخې څلور بېلابېلې کټګورۍ ټاکلې دي او هرې ډلې ته جلا (کارټونه) ورکړل شوي دي. د هرې کټګورۍ قانوني ټولنیز او اقتصادي حالت له یو بل سره توپیر لري او د دوی حقوق او اسانتیاوې هم د هماغو کارټونو پورې محدود دي.
د POR کارټ په ۲۰۰۶ کال کې د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ او د پاکستان د نادرا ادارې لهخوا افغان کډوالو ته ورکړل شوي. د دغه کارډ موده وخت په وخت غځول شوې ده او دغه کارټ لرونکي له جبري اېستنې څخه خوندي دي.
د رسمي شمېرو له مخې؛ دا مهال په پاکستان کې د پي او ار کارټ لرونکو افغانانو شمېر د ۱۳ لکو څخه تر ۱۴ نیم لکو پورې اټکل شوی. دغه کسان په پاکستان کې د روغتیایي، زدهکړو او نورو بنسټیزو خدمتونو ته لاسرسی لري او د کډوالو په توګه پېژندل شوي دي.
په ۲۰۱۷ کال کې د پاکستان حکومت هغو افغان وګړو ته د (ACC) کارټونه ورکړل، چې د ۲۰۰۶کال له لومړۍ نوم لیکنې پاتې وو او یا له هغې وروسته پاکستان ته رسېدلي وو. دغه کارټ یوازې د پېژندنې او احصایې لپاره ورکړل شوی و.
د ACC کارټ لرونکي قانوني کډوال نه ګڼل کېږي او دغه کارټ نه د ویزې ځای نیسي او نه هم د تابعیت ضمانت ورکوي. دوی ته یوازې محدودو ښوونیزو او روغتیایي اسانتیاوو ته لاسرسی ورکول کېږي. د دوی شمېر شاوخوا ۸ لکو څخه تر ۸ نیم لکو پورې اټکل شوی دی.
د پاکستان اوریجن کارټ (POC) د دغه هېواد د نادرا ادارې لهخوا هغو بهرنیو وګړو ته چې په کې افغانان هم شامل دي ورکول کېږي، چې د هغوی مور، پلار، نېکه، انا یا مېرمن او خاوند یې پاکستانی تابعیت ولري.
د دغه کارټ لرونکي کسان کولای شي پرته له ویزې پاکستان ته داخل شي، جایداد واخلي، بانکي حسابونه پرانیزي او کاروبار وکړي. دغه کارټ د تابعیت بدیل نه ګڼل کېږي؛ بلکې محدودې قانوني اسانتیاوې برابروي.
په څلورمه کټګورۍ کې هغه افغانان شامل دي، چې د پناه غوښتنه یې کړې ده او د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ لهخوا هغوی ته سندونه ورکړل شوي دي.
د پاکستان پوځ وايي، چې د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې یې د تحریک طالبان پاکستان یا ټيټيپي اته جنګیالي وژلي دي. نوموړي پوځ ادعا کړې، چې دې کسانو غوښتل د افغانستان له کونړ ولایت نه د خېبرپښتونخوا باجوړ سیمې ته دننه شي.
د پاکستان پوځ د مطبوعاتو څانګې چهارشنبه (د چنګاښ ۱۸مه) په یوه بیان کې زیاته کړې، دغو وسلهوالو غوښتل چې د خېبرپښتونخوا د باجوړ مومند سیمې ته دننه شي؛ خو د دغه هېواد پوځ د استخباراتي معلوماتو له ترلاسه کېدو سره سم په چټکۍ سره اقدام کړی او ټول یې لهمنځه وړي دي.
ورته مهال پاکستاني رسنیو د خپلو سرچینو په حواله ویلي، چې دې نښتو څو ساعته دوام کړی؛ خو پاکستاني پوځ بیا په دې تړاو څه نه دي ویلي. د رسنیو د راپورونو لهمخې؛ تر دې پېښې وروسته ډیورنډ کرښې ته په نږدې سیمو کې څارنه ډېره شوې ده.
ویل کېږي، چې د ټيټيپي او پاکستاني پوځ د نښتې په ترڅ کې د محمد خان په نوم یو ماشوم هم ټپي شوی دی.
تېره اوونۍ هم پاکستاني پوځ ادعا کړې وه، چې په شمالي وزیرستان کې یې د یو لړ عملیاتو په ترڅ کې ۳۰ وسلهوال وژلي او د هغوی ځینې ترهګریز پلانونه یې شنډ کړي دي.