سرچینې: ټرمپ د ځانګړي صلاحیت له مخې اوکراین ته د دفاع لپاره وسلې ورکوي

د فرانسوي اژانس « فرانس ۲۴» د راپور له مخې، سایمن کاکېرېل، چې د «کوریو ټورز» نومې ګرځندویي ادارې مشر دی، له ۱۹۹۳ کال راهیسې په شمالي کوریا کې له نړیوالو سیلانیانو سره سفرونه تنظیموي. اوس دغه اداره د افغانستان په څېر هېوادونو ته هم سیلانیان بیايي، هغه ځایونه چې ډېر خلک یې د جګړو، ناامنۍ او سیاسي محدودیتونو له امله د سفر لپاره نه‌غوره کوي.

کاکېرېل ویلي: « خلک د نورماله ګرځندوی له تکرار څخه ستړي شوي او اوس غواړي نالیدلي، خاص او له کلیشیي لرې ځایونه وګوري.»

سایمن کاکېرېل زیاته کړې: «افغانستان ته د سفرونو تنظیمول، سره له دې چې له امنیتي اندېښنو ډک دي، خو د هغو کسانو لپاره ځانګړی ارزښت لري چې غواړي د تاریخ، کلتور او خلکو واقعي مخ وویني.»

د هغه په وینا، له بامیانه نیولې تر هراته، افغانستان یو داسې هېواد دی چې نه‌یوازې طبیعي ښکلا لري، بلکې د بشري تمدن اوږده کیسه پکې خوندي شوې ده.

د کوریو ټورز مشر وایي: « افغانستان دومره لرغونی او ژور کلتور لري چې نړۍ یې باید وویني، خو دا یوازې هغه وخت ممکن دی چې هلته یو روڼ، باثبات او د نړیوالو د باور وړ حکومت موجود وي. طالبانو دا باور له منځه وړي.»

طالبانو، د امنیت تر نامه لاندې، نه یوازې د بیان او فعالیت ازادي محدوده کړې، بلکې له بهرنیو سره شکمن چلند هم سیلانیان بې‌باوره کړي.

همداراز، د ښځینه سیلانیانو د سفر محدودیتونه، د هوټلونو نه‌وړتیا، د کلتوري ځایونو خوندیتوب نشتوالی، او د بهرنیانو لپاره د معلوماتو کمښت دا هېواد د سیاحت له نړیوال فرصت څخه محروم کړی.

هغه وايي: « موږ خلک نه تشویقوو چې خطر ومني، بلکې دا ښیو چې حتی په داسې هېوادونو کې هم، که په احترام، پوهه او سمه طرحه سفر وشي، نو بې‌ساري تجربې ترلاسه کېدلی شي."

په داسې حال کې چې ډېری سیلانیان اروپا، خلیج یا سوېلي اسیا ته سفرونه پلانوي، داسې ادارې شته چې خلک نورې نړۍ ته هم بیايي، هغه ځایونه چې ډېر لږ خلک پرې ګام ږدي. دا ډول سفرونه نه‌یوازې د هغو هېوادونو اقتصادي ملاتړ کوي، بلکې د خلکو ترمنځ د فرهنګي تفاهم لپاره هم لاره هواروي.

د اسراییل او ایران تر ۱۲ ورځنۍ جګړې وروسته تهران د افغان کډوالو د جبري ایستلو لړۍ چټکه کړې او پر مهال یې په دغه هېواد کې مېشت افغان کډوال له ويرې، سپکاوي او ناسم چلند سره مخ دي.

تازه د طالبانو رییس الوزرا ملامحمد حسن اخوند د پنجشنبه په ورځ (د چنګاښ ۱۹مه) په یوه خبرپاڼه کې د ایران حکومت له خوا د تېرو څلورو لسیزو پر مهال د افغان کډوالو د کوربتوب مننه کړې.

دغه خبرپاڼه د دې ډلې ویاند ذبیح الله مجاهد هم پر خپله اېکس پاڼه شریکه کړې او د ایران د کوربتوب قدرداني يې کړې.

طالبانو د افغان کډوالو جبرې ایستل د ایران حکومت پرېکړه ګڼلې او لیکلي يې دي: «په دې وروستیو کې د ایران حکومت د هغو افغان کډوالو د ایستلو تصمیم نیولی چې د اقامت قانوني اسناد نه لري، د ايراني مسوولينو خپله پرېکړه ګڼم.»

ملامحمد حسن اخوند له ایران څخه غوښتنه کړې، چې د ایستلو بهير دي په «تدريج، ابرومندۍ، ښه ګاونډيتوب او د کډوالو حقوقو د ساتلو په پام کې نیولو» سره مدیریت شي.

ملامحمد حسن اخوند له ایران څخه غوښتې: «زه پر ايراني مسوولينو غږ کوم چې د افغان کډوالو د اخراج پرمهال د هغوی د حقوقو له نقض او سپکاوي ډډه وشي او اجازه ورکړي تر څو کډوال خپل منقول اموال وطن ته ولېږدولای شي.»

په دې وروستیو کې د ایراني پولیسو له خوا د افغان کډوالو د نیولو، زورونو او شکنجو ويډيوګانې هم په ټولنیزو رسنیو کې نشر شوې، چې د فعالانو ګڼ غبرګونونه یې وپارول.

پر طالبانو نیوکه کېږي، چې د پاکستان او ایران څخه د افغان کډوالو په زور، سپکاوي او ناسم چلند ایستلو پر مهال له ډېپلوماسي کار اخلي او د کډوالو د ستونزو په پام کې نیولو پرته د خپلو اړیکو د ساتلو هڅه کوي.

نړیوالو بنسټونو او د کډوالۍ عالې کمېشنرۍ هم په وار وار د افغانستان پر ګاونډيو هېوادونو غږ کړی، چې د افغان کډوالو د جبري ایستلو لړۍ ودروي او دغه پروسه دي په ښه ډول مدیریت شي.

د اسراییل او حماس استازو د یکشنبې په ورځ په دوحه کې غیر مستقیمې خبرې پیل کړې، تر څو د روانې جګړې د لنډمهاله ودریدو په اړه موافقه وکړي. دغه جګړه د ۲۰۲۳ کال د اکتوبر میاشتې له خوا د حماس د حملې له امله پیل شوې وه.

د امریکا د منځني ختیځ ځانګړي استازي، سټیو ویټکاف، وړاندیز کړی چې د ۶۰ ورځني اوربند په بدل کې باید له غزې څخه نیمایي بندیان خوشې شي، دغه خبره نتنياهو د چهارشنبې په ورځ کړې ده.

نتنياهو په واشنګټن کې په یوه ویډیويي پیغام کې وویل:"د دې اوربند د پیل په سر کې به موږ د جګړې دایمي پای ته د رسېدو لپاره خبرې پیل کړو."
هغه زیاته کړه چې د اسراییل اساسي شرطونه دا دي چې "حماس خپل وسلې پرېږدي" او نور د "حکومتي او پوځي واکونو" مالک نه وي.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر ویلي چې د نیول کېدو رسمي خبر یې د فرانسې سفارت ته استولی، خو د ځوان د تور په اړه یې نور جزییات نه‌دي وړاندې کړي.

یاد ځوان د ایران له لارې د سفر پر مهال ناڅاپه نادرک شوی و، چې وروسته یې د نیولو خبر ورکړل شو.

د فرانسې حکومت په دې اړه ویلي چې له ایراني چارواکو سره په تماس کې دی، خو له نورو څرګندونو یې ډډه کړې ده.

د جرمني د بهرنیو چارو وزیر، یوهان واډېفول، ویلي چې برلین له طالبانو سره یوازې تخنیکي اړیکې لري او له دې پرته هېڅ ډول تعامل نه لري. هغه زیاته کړې چې د افغانستان د بشري حقونو وضعیت به لا هم تر جدي څار لاندې وساتي.

واډېفول د اتریش په پلازمېنه وېنا کې وویل:"په افغانستان کې بشري وضعیت، د بشري حقونو حالت، او په ځانګړي ډول د ښځو او نجونو وضعیت د جدي اندېښنې وړ دی. موږ، د جرمني فدرالي حکومت په توګه، دا موضوعات به د طالبانو لهرژیم سره لا هم واضح کوو."
له دې وړاندې د جرمني د کورنیو چارو وزیر ویلي و چې غواړي له طالبانو سره د هغو افغان کډوالو د بېرته ستنولو په اړه مستقیم تړون وکړي چې له جرمني څخه ایستل کېږي.