په خېبر کې زرګونو کسانو د نا امنۍ ضد لویه اعتراضیه غونډه وکړه

امر الله صالح زیاته کړې:«هر مولانا چې د مدني فکر خاوند وي، په نښه کېږي. مولانا خانزیب ځکه ووژل شو، چې غوښتل یې ازاد فکر له مذهبي افراطیت سره یو ځای نه شي. دا یو بشپړ پلان شوی پروګرام دی، چې اجازه نه ورکوي، دین د مدنیت او سوله‌ییز ګډ ژوند سره یو مسیر غوره کړي.»

نوموړي ویلي، چې قابیلي سیمي په تېرو سلو کلونو کې د ناامنۍ او بې ثباتۍ د یوې وسیلې په توګه کارول شوي دي او د افغانستان پر حالاتو یې هم ژور اغېز کړی دی.

صالح وايي، چې یو شمېر ملتپاله پښتانه هڅه کوي، چې له دې وضعیت څخه د خلاصون لار پیدا کړي، خو د دې لارو مخکښان هره شېبه د مرګ له خطر سره مخ دي.

د پاکستان د لومړي وزیر د سوداګرۍ همغږي کوونکي راڼا احسان افضل د دغه پلټفارم د پرانېستنې پرمهال وویل، ډیجیټل سوداګریز دهلیزونه به له سیمه‌ییزو صادروونکو او سوداګرۍ سره هم مرسته وکړي.

پاکستاني چارواکو په دې غونډه کې زیاته کړه، حکومت ژمن دی چې یو عصري او خوندي ډیجیټلي سوداګریز نظام رامنځته کړي څو ورسره له کوچني او منځنیو کاروبارونو ملاتړ وشي.

په ورته وخت کې د دغه هېواد کې د بهرنیو چارو وزارت یوې چارواکې امنه بلوڅ هم د اقتصادي ډیپلوماسۍ پر اهمیت له ټینګار سربېره په ډاګه کړه چې ډیجیټلي وسایل د نړیوال اقتصاد په برخه کې د پاکستان د فعال حضور لپاره اړین دي.

د سرچینو د معلوماتو له مخې؛ په باړې بازار کې د غونډې ټاکل شوي ځای ته زرګونه خلک راغونډ شوي او لا هم ډلې، ډلې خلک راروان دي.

ټاکل شوې د جمعې تر لمانځه وروسته به همدلته د روانې نا امنۍ، هدفي وژنو، وسله‌والو بریدونو او سیمه کې د خپلسرو وسله‌والو پر ضد ویناوې وشي.

ځايي اوسېدونکي له سپینو بېرغونو سره د غونډې ځای ته رسېدلي دي.

په دې وروستیو کې د خېبر ولسوالۍ بېلابېلو سیمو کې د وسله‌والو فعالیتونو او د پاکستاني پوځ عملیاتو خلک تنګ کړي او له همدې امله دوی غواړي د نا امنۍ مخنیوي لپاره ولسي پرېکړې وکړي.

د پاکستانۍ ډان ورځپاڼې د راپور پر بنسټ؛ په دې جرګه کې د سوېلي وزیرستان او شمالي وزیرستان زرګونو خلکو ګډون کړی و. په دې جرګه کې قومي مشرانو، سیاسي فعالانو، وکیلانو، خبریالانو، زده‌کړیالانو او د پارلمان غړو هم ګډون کړی و.

د راپور له‌مخې؛ دې جرګې ته د پښتون ژغورنې غورځنګ مشرانو په ګډون د پاکستان د یو شمېر سیاسي حرکتونو استازي هم ورغلي دي. د جرګې ګډون‌والو له پاکستاني حکومت نه غوښتي، چې د روان اندېښمنونکي وضعیت، جبري شړل او د ملکیانو پر کورونو بریدونه پای ته ورسوي.

د یادونې ده، چې د خېبرپښتونخوا په شمالي وزیرستان کې د ترسره شوې جرګې بشپړ جزییات لا نه دي رسنیز شوي. پاکستاني حکومت هم تر اوسه د دې جرګې په تړاو کوم غبرګون نه دی ښودلی.

دا جرګه داسې مهال جوړېږي، چې له تېرو څو کلونو راهیسې شمالي او سوېلي وزیرستان د پاکستاني پوځ او وسله‌والو ډلو ترمنځ د سختو نښتو شاهد دی. ورته مهال، ولسونه پاکستانی پوځ د خلکو پر کورونو پر بمباریو او چاپو تورنوي.

هغه پر ایکس خواله رسنۍ دا څرګندونې د هغو تاریخونو پر بنسټ کړي، چې پکې ګڼ افغان روڼ اندي، استادان، دیني عالمان، سیاسي او ټولنیز شخصیتونه، یواځې د دې لپاره وژل شوي، چې د اشغال، استخباراتي نفوذ، افراطیت، او ناافغانه اجنډاوو مخالف وو.

د ډاکټر فضلي په وینا، دا لړۍ لا له ۱۹۸۰مې لسیزې پیل شوې، چې پکې په پېښور ښار کې پوهاند بهاوالدین مجروح او ډاکټر نسیم لودین ووژل شول.

همداراز، د همدې لسیزې په ترڅ کې، جنرال کټوازی او ولي خان کړوخېل په ګډون ګڼ نور افغان فعالان ترور شول، او د ځینو جسدونه یې د ورسک بند ته وغورځول شول.

هغه زیاتوي، په ۱۹۹۰مې لسیزه کې بیا، دا تسلسل ننګرهار پوهنتون ته ورسېد، چیرې چې پوهاند بشریار او پوهاند حبیبي له خپلو کورونو څخه له ویستلو وروسته ووژل شول، او جسدونه یې د درونټې بند ته واچول شول.

د ډاکټر فضلي په وینا، د تېرو دوو لسیزو په ترڅ کې، دا وژنې دومره پراخې شوې چې نه یواځې افغانستان، بلکې کوزه پښتونخوا، وزیرستان، کوټه، سوات، او نورې سیمې هم په کې راښکېلې شوې.

له وروستیو څخه په کابل کې « مولوي ریحان »، په هلمند کې « جنرال قهرمان »، په جلال اباد کې « مولوي عبدالظاهر حقاني »، په وزیرستان کې « عارف وزیر » او بیا تازه په پښتونخوا کې مفتي منیر شاکر او مولانا خانزیب د همدې تسلسل قربانیان دي.

فضلي وايي، د دې ټولو شهیدانو یو ګډ صفت دا و چې هغوی پرمختګپاله او ملتپاله افغانان وو، نه د کوم بهرني اشغالګر ملاتړي. خو مقابل لوری ( قاتلان )هم یو څرګند مشترک صفت لري: « دوی ټول هغه مذهبي افراطي عناصر دي چې د پاکستاني پوځ له خوا د استعماري موخو لپاره روزل شوي، او د ستراتیژیکو وسلو، فکري بمونو، او استخباراتي اجنډاوو د تطبیق وسیلې ګرځېدلي دي».

فضلي ټینګار کوي چې که موږ غواړو دا وژنې وغندو، او یا له دا ډول قتلونو څخه د راتلونکي لپاره د ځان او خپل ملت دفاع وکړو، باید پر یو اصولي حقیقت اتفاق وکړو.

نوموړی زیاتوي: «دا لړۍ د یوې تصادفي ناتراشې جګړې برخه نه، بلکې د یوې سنجول شوې پروژې نتیجه ده، او د دې پروژې بنسټ‌ايښودونکي، عملي کوونکي، روزونکي او لارویان باید ټول وپېژندل شي او وغندل شي».

هغه زیاته کړه چې دا موضوع یوازې د ژړا او ملامتۍ نه، بلکې د شعوري ویښتیا او تحلیل اړتیا لري، ځکه د افغان پرمختګپالو وژنه، یوازې د یو شخص له منځه وړل نه دي، بلکې دا د تفکر، هویت، او د ملت د راتلونکي له منځه وړل دي.