پښتین: د ظلم پر ضد منطق ویونکی محصل فضل امین اپریدی د پولیسو له‌خوا تښتول شوی

د پاکستان ټوډی ورځپاڼې په راپور کې راغلي، ګنډاپور له افغان سفیر سره ژمنه وکړه چې د افغانستان لپاره د سرطان د ناروغۍ روغتون په جوړولو کې به ملاتړ کوي، او همداراز یې د کرنې په برخه کې د بشپړ ملاتړ ډاډ هم ورکړی. هغه وویل چې د خیبر پښتونخوا حکومت د افغان ولس د هوساینې لپاره هر ممکن رول ادا کولو ته چمتو دی.

دواړو لوریو د دې خبرې پر اهمیت ټینګار وکړ چې پاکستان او افغانستان د ډېورنډ اوږده کرښه، ګډه ژبه، قومي، قبایلي او مذهبي اړیکې لري، چې باید د سولې، ورورولۍ او متقابل درناوي پر بنسټ نورې هم پیاوړې شي.

دواړو لوریو ټینګار وکړ چې دواړه هېوادونه باید د بهرنيو قوتونو د شومو اهدافو پر وړاندې په ګډه کار وکړي، څو د راتلونکو نسلونو لپاره یو امن، باثباته او روښانه راتلونکی تضمین شي.

افغان سفیر سردار احمد شکیب د افغان کډوالو د ځانګړي پالنې له امله د خیبر پښتونخوا له حکومته مننه وکړه، او ژمنه یې وکړه چې د دواړو هېوادونو ترمنځ به اړیکې لا پراخوي.

په دې مناسبت وزیراعلی ګنډاپور اعلان وکړ چې غواړي افغانستان ته یو ځانګړی پلاوی واستوي، څو د دواړو ولسونو ترمنځ د باور او همغږۍ د پیاوړتیا لپاره د یو پل رول ولوبوي.

په دې ناسته کې د وزیراعلي د اطلاعاتو سلاکار محمد علي سیف هم ګډون درلود. د خیبر پښتونخوا حکومت هغه ته دا دنده سپارلې چې له افغان چارواکو سره همغږي رامنځته کړي او د دواړو هېوادونو ترمنځ عملي اړیکې لا اغېزمنې او پیاوړې کړي.

په افغانستان کې د سرطان ناروغي ورځ تر بلې مخ په زیاتېدو ده، خو د تشخیص، درملنې او تخصصي روغتیايي مرکزونو کمښت له دې ناروغۍ مړینه زیاته کړې. د طالبانو عامې روغتیا وزارت د اټکل له مخې، هر کال زرګونه افغانان د سرطان له بېلابېلو بڼو سره مخ کېږي، خو یوازې محدود شمېر یې په داخل هېواد کې درملنه مومي. د امکاناتو، تجهیزاتو، متخصصو ډاکترانو او درملو نشتوالی خلک اړ باسي چې بهرنیو هېوادونو ته مراجعه وکړي، چې دا کار له اقتصادي او ټولنیز پلوه ډېرو کورنیو ته ستونزمن تمامېږي.

د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر منظور احمد پښتین د جمعې په ورځ (د چنګاښ ۲۰مه) پر خپلې فېسبوک پاڼې په پښتونخوا کې د ویر او سولې لپاره د خلکو پراخو راټولېدنو انځورونه خپاره کړي او لیکلي يې دي: «نن ټول پښتونخوا په ویر کې ډوبه ده.»

نوموړي زياته کړې: «په باجوړ کې د مولانا خانزېب د جنازې وروستي مراسم، په شمالي وزیرستان، د خېبر په باړه، کوټه او واڼه کې د ګیله من وزیر د لومړۍ تلین لمانځل تر سره شوي او په خېبر او واڼه کې د سولې پراخ ولسي پاڅونونه روان دي.»

منظور په پښتنون مېشتو سيمو کې درد، کړاو او ناامني د «پاکستان پنجابي واکمنو له خوا پر پښتونخوا د استعماري پاليسیو» پایله ګڼلې ده.

منظور احمد پښتين د سولې غوښتلو پراخو راټولېدونو ته په اشارې لیکلي: «د ولس پاڅونونه او د یووالي هڅې روانې دي، خو د وخت غوښتنه دا ده چې دا هڅې باید همغږي، منظم او پیاوړي مدیریت شي.»

پښتون ژغورنې غورځنګ په وار - وار پر ولسونو غږ کړی، چې د پاکستان پوځ له ظلم څخه د خلاصون يوازینی لار یووالی، همغږي، یو د بل تر څنګ درېدل او غږ پورته کول دي.

دغه اعتراضیه غوڼده د خېبر ولسوالۍ د باړي بازار سیمه کې د ځايي سیاسي ګوندونو او زرګونو عامو خلکو له لوري ترسره شول. د غونډې ګډوالو ویلي، چې په قبایلي سیمو کې د حکومت واک له منځه تللی او ورځ تر بلې امنیتي وضعیت د خرابېدو خواته روان دی.

د خېبر اوسېدونکو ویلي، چې حکومت دې د قبایلي سیمو د مشرانو د وژنو او له تېرا څخه په زور د ځايي کسانو اېستلو مخنیوی وکړي.

د اقبال افریدي په نوم د دې غونډي یو ګډونوال ویلي:«دا هېواد د قبایلي وینو په بدل کې اباد شوی خو قبایل لا هم له بنسټیزو اسانتیاوو بې برخې دي. اوسنی عملیات د ترهګرو پر ضد نه بلکې د ولس پر ضد دي. که یو ځل ترهګر له منځه تللي وو نو بېرته څنګه راپیدا شول؟»

د دغه اعتراضیه غونډي پرمهال د خېبر اوسیدونکو په قبایلو سیمو کې د پوځي عملیاتو سخت مخالفت وکړ او وې ویل، چې پوځ د عملیاتو په بهانه د پښتونخوا کاني زیرمې غصبوي.

د حمیدالله جان افریدي په نوم د دې غونډي یو وینا وال ویلي:«موږ د مرمیو د خوراک لپاره چمتو یوو، خو نور پوځي عملیات نه شو زغملای. د قبایلي سیمو پر سر یو ځل بیا د ډالرونو د ترلاسه کولو سازش روان دی. ولس دې راپورته شي او د پوځي عملیاتو پر وړاندې دې د اوسپنې دیوال جوړ کړي.»

دوی وايي، که حکومت د ترهګرۍ ضد تګلار کې بدلون را نه ولي، اړ دې چې د قبایلي سیمو ټول ښارونه، لويي لارې او سړکونه د تګ راتګ پر مخ بند کړي.

امر الله صالح زیاته کړې:«هر مولانا چې د مدني فکر خاوند وي، په نښه کېږي. مولانا خانزیب ځکه ووژل شو، چې غوښتل یې ازاد فکر له مذهبي افراطیت سره یو ځای نه شي. دا یو بشپړ پلان شوی پروګرام دی، چې اجازه نه ورکوي، دین د مدنیت او سوله‌ییز ګډ ژوند سره یو مسیر غوره کړي.»

نوموړي ویلي، چې قابیلي سیمي په تېرو سلو کلونو کې د ناامنۍ او بې ثباتۍ د یوې وسیلې په توګه کارول شوي دي او د افغانستان پر حالاتو یې هم ژور اغېز کړی دی.

صالح وايي، چې یو شمېر ملتپاله پښتانه هڅه کوي، چې له دې وضعیت څخه د خلاصون لار پیدا کړي، خو د دې لارو مخکښان هره شېبه د مرګ له خطر سره مخ دي.

د سرچینو د معلوماتو له مخې؛ په باړې بازار کې د غونډې ټاکل شوي ځای ته زرګونه خلک راغونډ شوي او لا هم ډلې، ډلې خلک راروان دي.

ټاکل شوې د جمعې تر لمانځه وروسته به همدلته د روانې نا امنۍ، هدفي وژنو، وسله‌والو بریدونو او سیمه کې د خپلسرو وسله‌والو پر ضد ویناوې وشي.

ځايي اوسېدونکي له سپینو بېرغونو سره د غونډې ځای ته رسېدلي دي.

په دې وروستیو کې د خېبر ولسوالۍ بېلابېلو سیمو کې د وسله‌والو فعالیتونو او د پاکستاني پوځ عملیاتو خلک تنګ کړي او له همدې امله دوی غواړي د نا امنۍ مخنیوي لپاره ولسي پرېکړې وکړي.