اسحاق ډار: د افغانستان ثبات د شانګهای سازمان د ګډو هیلو بنسټیزه برخه جوړوي

دغه پټ پروګرام وروسته له هغې جوړ شو چې د ۲۰۲۲ کال په فبروري کې د بریټانیا د دفاع وزارت د یوه کارکوونکي له لوري په ناپامۍ سره د بریټانیايي ځواکونو د همکارو افغانانو معلومات چې له بریټانیا یې د پناه غوښتنه کړې وه، د یوه برېښنالیک له لارې شریک شول.

د بریټانیا دفاع وزیر جان هیلي د افغان همکارانو د شخصي معلوماتو د افشا کېدو له امله د بریټانیا حکومت په استازیتوب بښنه غوښتې ده.

په بریټانیا کې د اړوندې محکمې قاضیانو د ۲۰۲۴ کال په جون میاشت کې وویل چې تر سل زره کسانو نومونه او نور جزییات د دفاع وزارت د ناغېړیو له امله بربنډ شوي او په وینا یې که چېرې طالبان د یادو کسانو معلوماتو ته لاسرسی ومومي نو ښايي ژوند یې له جدي ګواښ سره مخ شي.

د اېنډېپېنډټ ورځپاڼې د راپور پر بنسټ، د وروستي پلان له مخې تر اوسه نږدې ۹ زره کسان له خپلو کورنیو سره یا برېټانیا ته لېږدول شوي او یا هم د لېږد په حال کې دي او تر دې وروسته به نږدې ۷ زره نور کسان هم دغه هېواد ته ولېږدول شي.

د دفاع وزارت وکیلانو په خپلو سپارښتنو کې په وار وار ویلي وو، چې که طالبان د یادو افشا شویو کسانو نوملړ ترلاسه کړي نو ښايي ژوند یې له جدي ګواښ سره مخ شي.

د اېنډېپېنډټ د راپور پر بنسټ، د ۲۰۲۵ کال د مارچ تر میاشتې له افغانانو سره د مرستو او لېږدونې پروګرام له لارې شاوخوا ۳۶ زره افغانان دغه هېواد ته لېږدول شوي دي.

دغه پروګرام د ۲۰۲۱ کال په اپرېل کې جوړ شو خو د روانې میشتې په پیل کې د کډوالۍ په قوانینو کې د بدلونونو له راوستل کېدو وروسته بند شوی دی.

پخواني ولسمشر حامد کرزي نن سې شنبه «د چنګاښ ۲۴مه» د دویم ځل لپاره له ایران څخه د افغان کډوالو د جبري اېستلو په اړه اعلامیه خپره کړې ده.

حامد کرزی په تیرو څلورو لسیزو کې د افغانانو د جبري کډوالۍ تاریخ ته اشاره کړې، او وايي، د افغانستان په اوسني وضعیت کې د کډوالو د بېرته راستنیدو فشار، چې له داخلي بحرانونو سره مل دی، کولی شي خطرناکې پایلې او نوي ګواښونه رامینځته کړي.

هغه ټینګار کړی، چې د کډوالو د پراخ حضور له پایلو څخه په خبرتیا سره، د کوربه هېوادونو ستونزې هم درک کوي، خو د افغانستان دننه سختو شرایطو داسې وضعیت رامنځته کړی چې د مهاجرینو د بېرته ستنېدو لپاره لازم شرایط برابر نه دي.

کرزی وايي، چې «په دې وخت کې د افغان کډوالو جبري ستنول نه یوازې دا چې د شته ستونزو کچه لوړوي، بلکې دا کار کولای شي نور جدي خطرات او تهدیدونه هم رامنځته کړي، چې د هېڅ لوري په ګټه نه دي».

پخواني ولسمشر د کوم هېواد له نوم یادونې پرته غږ کړی، چې کوربه هېوادونه دې د افغانستان د اوسنیو ستونزو په ځانګړې توګه د اقتصادي وضعیت او د نجونو پر وړاندې د ښوونځیو او پوهنتونونو د بندېدو په نظر کې نیولو سره، د افغان کډوالو د جبري او پراخ اخراج پر پرېکړه بیا کتنه وکړي.

په دې وروستیو میاشتو کې له ګاونډیو هېوادونو، په ځانګړې توګه له ایران او پاکستان څخه د افغان کډوالو د جبري راستنېدو پروسه چټکه شوې ده.

نوموړي دا څرګندونې د ملګرو ملتونو د مخدره توکو او جرمونو د دفتر (UNODC)عملیاتي رییس بو ماتیاسن سره لیدنه کې کړې.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت وايي، چې ‏د (UNODC) دفتر عملیاتي رییس افغانستان ته خپل سفر مهم بللی او «د نشه یي توکو پر وړاندې یې د طالبانو اقدامات ستایلي.»

متقي د نشه يي توکو پر وړاندې مبارزه تاریخي یاده کړې او پر نړیوالو یې غږ کړی، چې افغان کروند ګرو ته د بدیل معیشت، د عایداتو قانوني سرچینې برابرولو او د مالدارۍ، کرنې او کوچنیو تولیدي فعالیتونو د رامنځته کولو په برخه کې همکاري ترسره کړي.

د طالبانو د یاد وزارت له قوله، دواړو خواوو پرېکړه کړې، چې له نشه يي توکو سره مبارزه سیاسي نه شي.

د طالبانو د ټرانسپورټ او هوايي چلند وزارت د هوا پېژندنې ریاست د سې شنبې په ورځ وویل، چې دغه وسایل د هوا وضعیت او د هوا ککړتیا څرنګتیا هم ښيي چې له ډیټا نه یې د چاپیریال پوهنې ریاست او د الوتنو لپاره هم کار اخېستل کېدای شي.

طالب چارواکي وايي، چې دغه وسایل د الوتنو په تنظیم کې مرسته ورسره کولای شي.

دغه وسایل په کابل، کندهار، بلخ، هرات او یو شمېر نورو ولایتونو کې هم نصب او فعال شوي دي.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت د ځوانانو چارو معیین محمد یونیس راشد نن د چنګاښ ۲۴مه، د کابل کتاب نندارتون په پای غونډه کې وویل چې نړيواله ټولنه د خوراکي توکو په ګډون په ځینو برخو کې مرستې کوي خو باید د کتابتونونو په جوړولو کې هم مرسته وکړي.

محمد یونس راشد وویل:« له نړیوالې ټولنې څخه موږ ډېره زیاته مننه کوو، چې د افغانستان ولس سره یې په دومره سختو حالاتو کې مرسته او لاسنیوی کړی، الله دې دوی ته خیر ورکړي خو په تېرو څلورو کالو کې نړیوالې ټولنې له غریبانانو سره د ډوډۍ او خوراکي برخو کې مرسته کړې خو علمي ستونزې دا د یو مملکت اصلي مشکل دی، کتاب بیا ډېر اهمیت لري.»

هغه له نړیوالې ټولنې وغوښتل، چې د افغانستان ځوانانو ته په ښارونو او ولسوالیو کې عامه کتابتونونه جوړ کړي.

دغه طالب چارواکی وايي چې دا غیر سیاسي عمل دی او نړیواله ټولنه چې بشري مرستې کوي دا هم یو بشري ضرورت دی باید ورته توجه وکړي.

محمد یونس راشد وویل چې نړیواله ټولنه دې د افغانانو د ځوانانو د تعلیمي ارتقا په برخه کې هم مرستې کړي.

یاد طالب چارواکی په داسې حال کې دا څرګندونې کوي، چې طالبانو د سیاسي او مذهبي موخو لپاره د زیات شمېر افغان لیکوالانو د کتابونو، پر چاپ، خپراوي، خرڅلاو په کتابتونونو کې پر اېښودو بندیزونه لګولي.

دې ډلې د کتابونو د فلتر او سانسور لپاره ځانګړې کمېټه ټاکلې او ډېری هغو کتابونو ته د چاپ او خرڅلاو اجازه ور کوي، چې غیر سیاسي وي، یا د طالبانو له فکري لیکو سره سر خوري.